Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

पंचामृतेन संस्नाप्य विधिना यस्तमर्चयेत् । सप्तजन्मानि देवेशि स विद्यामधिगच्छति । सम्यक्छास्त्रप्रवक्ता च सर्वसंदेहवित्तमः

Transliteration

paṃcāmṛtena saṃsnāpya vidhinā yastamarcayet | saptajanmāni deveśi sa vidyāmadhigacchati | samyakchāstrapravaktā ca sarvasaṃdehavittamaḥ

Translation

ହେ ଦେବେଶି! ଯେ ଜଣେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ପୂଜା କରେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ୟ ବିଦ୍ୟା ପାଏ; ଶାସ୍ତ୍ରର ସମ୍ୟକ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟାତା ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ନିବାରଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାତା ହୁଏ।

Word by Word

• पञ्च-अमृतेन: with the five nectars (pañcāmṛta)
• पञ्च-अमृतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—द्विगु (पञ्चानाम् अमृतानाम् समाहारः)

• संस्नाप्य: having bathed (it)
• संस्नाप्य: Kriya-viseshana (पूर्वकाले)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्ना (धातु) + णिच् (causative) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), हेतुमत्-प्रयोग (having bathed/abluted)

• विधिना: according to rite
• विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• तम्: that (liṅga)/him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सप्त-जन्मानि: for seven births
• सप्त-जन्मानि: Kala-adhikarana/Avadhi (Duration)
• Type: Noun
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कालपरिमाण), बहुवचन; समासः—द्विगु (सप्त जन्मानि)

• देवेशि: O Deveśī
• देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• विद्याम्: knowledge
• विद्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अधिगच्छति: attains
• अधिगच्छति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अधि-गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-viseshana (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (properly)

• शास्त्र-प्रवक्ता: a teacher/expositor of scripture
• शास्त्र-प्रवक्ता: Predicate nominative (विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक) + प्रवक्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शास्त्रस्य प्रवक्ता)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक

• सर्व-संदेह-वित्तमः: knower of all doubts (i.e., all points of doubt)
• सर्व-संदेह-वित्तमः: Predicate nominative (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + संदेह (प्रातिपदिक) + वित्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वेषां संदेहानां वित्तमः = अत्यन्तं ज्ञाता); विशेषणम् (सः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arghyeśvara (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A devotee performs pañcāmṛta-abhisheka to a radiant liṅga at Prabhāsa; streams of milk, curd, ghee, honey, and sugar-water flow into a yoni-pīṭha; nearby sit palm-leaf manuscripts and a teacher-disciple pair symbolizing śāstra-jñāna and doubt-removal.

Characters & Entities

• Devī
• Arghyeśvara
• Pañcāmṛta
• Śāstra
• Vidyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion performed with correct ritual yields enduring inner fruit—knowledge, clarity, and the capacity to guide others through scripture.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arghyeśvara liṅga in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pañcāmṛta-abhiṣeka (bathing the liṅga with the five nectars) followed by worship (arcana) according to vidhi.