
ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କ ଉତ୍ତରଦିଗରେ ସମୀପସ୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ‘ଅର୍ଘ୍ୟେଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। କଥାରେ ବାଡ଼ବାନଳ (ସମୁଦ୍ରାଗ୍ନି) ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀଙ୍କ ଆଗମନ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ। ସେ ପ୍ରଭାସକୁ ପହଞ୍ଚି ମହୋଦଧି ଦେଖି ବିଧିଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି; ପରେ ମହାଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ସ୍ନାନାର୍ଥେ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପିତ ହୋଇ ପରେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବାରୁ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ‘ଅର୍ଘ୍ୟେଶ/ଅର୍ଘ୍ୟେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ଏହାକୁ ପାପପ୍ରଣାଶକ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ଯେ ଭକ୍ତ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ଲିଙ୍ଗସ୍ନାନ କରାଇ ନିୟମପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟା ପାଏ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଯୋଗ୍ୟ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ସନ୍ଦେହନିବାରକ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ। ଏହା ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ଏହି ଅଂଶର ୬୬ତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महालिंगमर्घ्येश्वरमिति श्रुतम् । उत्तरे तु विशालाक्ष्या नातिदूरे व्यवस्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ ‘ଅର୍ଘ୍ୟେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କ ଉତ୍ତରେ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं हि सुरगन्धर्वपूजितम् । यदा देवी समायाता वडवानलधारिणी
ଏହି ଲିଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ବାନଳ ଧାରଣକାରିଣୀ ଦେବୀ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ…
Verse 3
प्रभासक्षेत्रमासाद्य दृष्ट्वा तत्र महोदधिम् । अर्घ्यं दत्तवती तत्र विधिना तन्महोदधेः
ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଠାରେ ମହୋଦଧିକୁ ଦେଖି, ସେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସେଇ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।
Verse 4
प्रतिष्ठाप्य महल्लिंगं संपूज्य विधिना ततः । प्रविवेशाथ देवेशि स्नानार्थं च महोदधौ
ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଏବଂ ବିଧିଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରି, ହେ ଦେବେଶି, ସେ ସ୍ନାନାର୍ଥେ ମହୋଦଧିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
Verse 5
यस्मादर्घ्यं पुरा दत्त्वा पश्चा दीशः प्रतिष्ठितः । तेनार्घ्येशेति विख्यातं लिंगं पापप्रणाशनम्
ପୁରାତନକାଳରେ ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ ହୋଇ, ପରେ ଈଶ୍ୱର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ; ତେଣୁ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ‘ଅର୍ଘ୍ୟେଶ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ—ପାପପ୍ରଣାଶକ।
Verse 6
पंचामृतेन संस्नाप्य विधिना यस्तमर्चयेत् । सप्तजन्मानि देवेशि स विद्यामधिगच्छति । सम्यक्छास्त्रप्रवक्ता च सर्वसंदेहवित्तमः
ହେ ଦେବେଶି! ଯେ ଜଣେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ପୂଜା କରେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ୟ ବିଦ୍ୟା ପାଏ; ଶାସ୍ତ୍ରର ସମ୍ୟକ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟାତା ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ନିବାରଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାତା ହୁଏ।
Verse 66
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽर्घ्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्षष्टितमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ଅର୍ଘ୍ୟେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଷଟ୍ଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।