Adhyaya 6
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 6

Adhyaya 6

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦେବୀ ପୂର୍ବକଥିତ ବିଷୟର ଅଦ୍ଭୁତତା ସ୍ୱୀକାର କରି ପଚାରନ୍ତି—ଅନ୍ୟ ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ସୋମେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ଫଳଦାୟକ ଶକ୍ତି କାହିଁକି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ପ୍ରଭାସ-କ୍ଷେତ୍ରର ବିଶେଷ ମହିମା କ’ଣ। ଈଶ୍ୱର ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି—ଏହା ପରମ ‘ରହସ୍ୟ’ ଉପଦେଶ; ତୀର୍ଥ, ବ୍ରତ, ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ—ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାସ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ତାପରେ ସୋମେଶ୍ୱର-ଲିଙ୍ଗର ପରମାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣିତ—ସେ ଧ୍ରୁବ, ଅକ୍ଷୟ, ଅବ୍ୟୟ; ଭୟ, ମଳ, ପରାଧୀନତା ଓ କଳ୍ପନା-ବିସ୍ତାରରୁ ମୁକ୍ତ; ସାଧାରଣ ସ୍ତୁତି ଓ ବାକ୍ୟର ଅତୀତ। ତଥାପି ସାଧକଙ୍କ ବୋଧ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନଦୀପ ପରି ପ୍ରକଟ; ପ୍ରଣବ/ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମ, ହୃଦୟପଦ୍ମ ଓ ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତର ଅନ୍ତଃସ୍ଥିତି, ‘କେବଳ’ ‘ଦ୍ୱୈତ-ବର୍ଜିତ’ ଅଦ୍ୱୟ ଲକ୍ଷଣ ଏଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛି। ବେଦସୂଚନାରେ ‘ତମସର ପାରେ ମହାନ ପୁରୁଷ’କୁ ଜାଣିବା କଥା ଆସେ, ଏବଂ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହିମା ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ଯେକୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ପାଠ/ଶ୍ରବଣ କଲେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ପାଉଥାଏ।

Shlokas

Verse 1

देव्युवाच । अत्यद्भुतं महादेव माहात्म्यं कथितं मम । अपूर्वं देवदेवेश कदाचिन्न श्रुतं मया

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବ! ଆପଣ ମୋତେ ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଛନ୍ତି; ହେ ଦେବଦେବେଶ! ଏହା ଅପୂର୍ବ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲି।

Verse 2

ब्रह्मांडे यानि लिंगानि कीर्तितानि त्वया मम । तेषां प्रभावेनाधिक्यं सोमेशे तत्कथं वद

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଆପଣ ମୋତେ ଯେଯେ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ସୋମେଶରେ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା କିପରି ଅଧିକ—ତାହା କହନ୍ତୁ।

Verse 3

किं प्रभावो महादेव क्षेत्रस्य च सुरेश्वर । तन्मे ब्रूहि सुरेशान याथातथ्यं ममाग्रतः

ହେ ମହାଦେବ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ସତ୍ୟ ପ୍ରଭାବ କଣ? ହେ ସୁରେଶାନ! ଯଥାତଥ୍ୟ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହନ୍ତୁ।

Verse 4

ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि रहस्यं परमं तव । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं सोमेशस्य वरानने

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ବରାନନେ! ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପରମ ରହସ୍ୟ କହିବି—ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମା।

Verse 5

तीर्थानां परमं तीर्थं व्रतानां परमं व्रतम् । जाप्यानां परमं जाप्यं ध्यानानां ध्यानमुत्तमम्

ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ ତୀର୍ଥ; ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ ବ୍ରତ। ଜପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜପ; ଧ୍ୟାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଉତ୍ତମ ଧ୍ୟାନ॥

Verse 6

योगानां परमो योगो रहस्यं परमं महत् । तत्तेहं संप्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमना प्रिये

ଯୋଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ ଯୋଗ, ଏହା ମହାନ ପରମ ରହସ୍ୟ। ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଏହା କହିବି—ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ॥

Verse 7

सोमेशं परमं स्थानं पंचवक्त्रसमन्वितम् । एतल्लिंगं न मुंचामि सत्यंसत्यं मयोदितम्

ସୋମେଶ୍ୱର ପରମ ସ୍ଥାନ, ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ରସମନ୍ୱିତ। ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ମୁଁ ଛାଡ଼େନି—ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ମୋର କଥା॥

Verse 8

यच्च तत्परमं देवि ध्रुवमक्षयमव्ययम् । सोमेशं तद्विजानीहि मा विकल्पमना भव

ଦେବୀ, ଯାହା କିଛି ପରମ—ଧ୍ରୁବ, ଅକ୍ଷୟ, ଅବ୍ୟୟ—ତାହାକୁ ସୋମେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜାଣ; ମନେ ସନ୍ଦେହ ଆଣନି॥

Verse 9

निर्भयं निर्मलं नित्यं निरपेक्षं निराश्रयम् । निरंजनं निष्प्रपंचं निःसंगं निरुपद्रवम्

ସେ ନିର୍ଭୟ, ନିର୍ମଳ, ନିତ୍ୟ; ନିରପେକ୍ଷ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ; ନିରଞ୍ଜନ, ନିଷ୍ପ୍ରପଞ୍ଚ; ନିଃସଙ୍ଗ ଓ ନିରୁପଦ୍ରବ॥

Verse 10

तल्लिंगमिति जानीहि प्रभासे संव्यवस्थितम् । अपवर्गमविज्ञेयं मनोरम्यमनामयम्

ପ୍ରଭାସରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯାହା, ସେହିକୁ ‘ଲିଙ୍ଗ’ ବୋଲି ଜାଣ। ସେ ଅପବର୍ଗସ୍ୱରୂପ, ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନର ଅତୀତ, ହୃଦୟମନୋହର ଓ ନିରାମୟ।

Verse 11

नित्यं च कारणं देवं मखघ्नं सर्वतोमुखम् । शिवं सर्वात्मकं सूक्ष्ममनाद्यं यच्च दैवतम्

ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଓ କାରଣସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜାଣ—ଅହଂକାରୀ ଯଜ୍ଞର ସଂହାରକ, ସର୍ବତୋମୁଖ; ଶିବ, ସର୍ବାତ୍ମକ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅନାଦି—ପ୍ରଭାସର ପରମ ଦୈବତ ସେଇ।

Verse 12

आत्मोपलब्धिविज्ञेयं चित्तचिंताविवर्जितम् । गमागमविनिर्मुक्तं बहिरंतश्च केवलम्

ସେ ତତ୍ତ୍ୱ ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ଜ୍ଞେୟ; ଚିତ୍ତର କଳ୍ପନା-ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଆଗମନ-ଗମନର ଅତୀତ, ଏବଂ ବାହାରେ-ଭିତରେ କେବଳ ସେଇ ଶୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତି।

Verse 13

आत्मोपलब्धिविषयं स्तुतिगोचरवर्जितम् । निष्कलं विमलात्मानं प्रकटं ज्ञानदीपकम्

ସେ ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାରର ବିଷୟ, କେବଳ ସ୍ତୁତିର ଗୋଚରରୁ ପରେ; ନିଷ୍କଳ, ବିମଳସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ପ୍ରକଟ ଜ୍ଞାନଦୀପକ।

Verse 14

तल्लिंगमिति जानीहि प्रभासे सुरसुंदरि । निरावकाशरहितं शब्दं शब्दांतगोचरम्

ହେ ସୁରସୁନ୍ଦରୀ, ପ୍ରଭାସରେ ସେହିକୁ ‘ଲିଙ୍ଗ’ ବୋଲି ଜାଣ—ଯାହା ଅବକାଶବିସ୍ତାରରହିତ; ତଥାପି ଶବ୍ଦର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅର୍ଥରୂପେ, ଶବ୍ଦାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଚର।

Verse 15

निष्कलं विमलं देवं देवदेवं सुरात्मकम् । हेतुप्रमाणरहितं कल्पनाभाववर्जितम्

ସେ ଦେବ ନିଷ୍କଳ ଓ ବିମଳ—ଦେବଦେବ, ସୁରାତ୍ମକ। ହେତୁ-ପ୍ରମାଣରହିତ, କଳ୍ପନା-ଭାବବର୍ଜିତ।

Verse 16

चित्तावलोकविषयं बहिरंतरसंस्थितम् । प्रभासे तं विजानीहि प्रणवं लिंगरूपिणम्

ଯେ ଚିତ୍ତ-ଧ୍ୟାନର ବିଷୟ, ଯିଏ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଉଭୟେ ଅବସ୍ଥିତ—ପ୍ରଭାସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଓ ଲିଙ୍ଗରୂପୀ ଭାବେ ଜାଣ।

Verse 17

अनिष्पंदं महात्मानं निरानंदावलोकनम् । लोकावलोकमार्गस्थं विशुद्धज्ञानकेवलम्

ସେ ମହାତ୍ମା ଅନିଷ୍ପନ୍ଦ, ଅଚଳ—ଆନନ୍ଦ-ଲୀଳାର ଅତୀତ ଦର୍ଶନ। ଲୋକାବଲୋକନ ମାର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ, ସେ କେବଳ ବିଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ।

Verse 18

विद्याविशेषमार्गस्थमनेकाकारसंज्ञितम् । स्वभावभावनाग्राह्यं भावातीतमलक्षणम्

ତାହା ବିଦ୍ୟାବିଶେଷର ମାର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ, ଅନେକ ଆକାରରେ ଅଭିଧାନିତ। ସ୍ୱଭାବ-ଭାବନାରେ ମାତ୍ର ଗ୍ରାହ୍ୟ; ଭାବାତୀତ ଓ ଅଲକ୍ଷଣ।

Verse 19

वाक्प्रपंचादिरहितं निष्प्रपञ्चात्मकं शिवम् । ज्ञानज्ञेयावलोकस्थं हेत्वाभासविवर्जितम्

ଶିବ ବାକ୍-ପ୍ରପଞ୍ଚାଦିରୁ ରହିତ; ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ନିଷ୍ପ୍ରପଞ୍ଚ। ଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞେୟ—ଉଭୟର ଦ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ସ୍ଥିତ, ସେ ହେତୁର ଆଭାସରୁ ମଧ୍ୟ ବିବର୍ଜିତ।

Verse 20

अनाहतं शब्दगतं शब्दादिगणसंभवम् । एवं सोमेश्वरं विद्धि प्रभासे लिंगरूपिणम्

ପ୍ରଭାସରେ ଲିଙ୍ଗରୂପୀ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅନାହତ ନାଦସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଜାଣ—ସେ ଶବ୍ଦମଧ୍ୟରେ ନିହିତ ଓ ଶବ୍ଦାଦି ତତ୍ତ୍ୱଗଣର କାରଣ।

Verse 21

शब्दब्रह्मगतं शान्तं स शब्दांतगमास्पदम् । सर्वातिरिक्त विषयं सर्वध्यानपदे स्थितम्

ସେ ଶାନ୍ତ, ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦର ଅନ୍ତ ହୁଏ ସେଇ ପରମାଶ୍ରୟ। ସର୍ବ ବିଷୟାତୀତ ହୋଇ ସେ ସର୍ବ ଧ୍ୟାନର ଲକ୍ଷ୍ୟପଦରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 22

अनादिमच्युतं दिव्यं प्रमाणातीत गोचरम् । अधश्चोर्ध्वं गतं नित्यं जीवाख्यं देहसंस्थितम्

ସେ ଅନାଦି, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ଦିବ୍ୟ—ସମସ୍ତ ପ୍ରମାଣର ଗୋଚରାତୀତ। ଅଧଃ-ଊର୍ଧ୍ୱ ସର୍ବତ୍ର ନିତ୍ୟ ବ୍ୟାପି, ଦେହମଧ୍ୟରେ ‘ଜୀବ’ ନାମରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 23

हृदादिद्वादशांतस्थं प्राणापानोदयास्तगम् । अग्राह्यमिन्द्रियात्मानं निष्कलंकात्मकं विभुम्

ହୃଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ‘ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତ’ରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ; ପ୍ରାଣ-ଅପାନର ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ସେଇ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗ୍ରାହ୍ୟ ନୁହେଁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଅନ୍ତରାତ୍ମା—ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ।

Verse 24

स्वरादिव्यंजनातीतं वर्णादिपरिवर्जितम् । वाचामवाच्यविषयमहंकारार्द्धरूपिणम्

ସେ ସ୍ୱର-ବ୍ୟଞ୍ଜନାତୀତ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣରୂପରୁ ବିରତ। ବାଣୀରେ ଅବାଚ୍ୟ ଯେ ପରମ ବିଷୟ, ସେଇ ସେ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାର ଅଂଶତଃ ରୂପ ନେଇଥାଏ, ସେଇ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଧାର ମଧ୍ୟ ସେଇ।

Verse 25

अप्रतर्क्यमनुच्चार्यं कलनाकालवर्जितम् । निःशब्दं निश्चलं सौम्यं देहातीतं परात्परम्

ଯିଏ ତର୍କାତୀତ ଓ ବାଣୀରେ ଅନୁଚ୍ଚାର୍ୟ, ଗଣନା ଓ କାଳରହିତ; ନିଃଶବ୍ଦ, ନିଶ୍ଚଳ, ସୌମ୍ୟ—ଦେହାତୀତ, ପରାତ୍ପର ପରମ।

Verse 26

भूतावग्रहरहितं भावाभावविवर्जितम् । अविज्ञेयं परं सूक्ष्मं पञ्चपञ्चादिसंभवम्

ଭୂତରୂପର ସୀମିତ ଗ୍ରହଣରହିତ, ଭାବ-ଅଭାବର ଅତୀତ; ଅବିଜ୍ଞେୟ, ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ—ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଦି ତତ୍ତ୍ୱର ଉଦ୍ଭବ ସେଇ।

Verse 27

अप्रमेयमनंताख्यमक्षयं कामरूपिणम् । प्रभवं सर्वभूतानां बीजांकुरसमुद्भवम्

ଅପ୍ରମେୟ, ‘ଅନନ୍ତ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ଅକ୍ଷୟ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପଧାରୀ; ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପ୍ରଭବ—ବୀଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ପରି ଉଦ୍ଭବ।

Verse 28

व्यापकं सर्वकामाख्यमक्षरं परमं महत् । स्थूलसूक्ष्मविभागस्थं व्यक्ताव्यक्तं सनातनम्

ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବକାମପ୍ରଦ, ଅକ୍ଷର, ପରମ ଓ ମହାନ; ସ୍ଥୂଳ-ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ—ସନାତନ, ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ।

Verse 29

कल्पकल्पान्तरहितमनादिनिधनं महत् । महाभूतं महाकायं शिवं निर्वाणभैरवम्

କଳ୍ପ ଓ କଳ୍ପାନ୍ତରର ଅତୀତ, ଅନାଦି-ଅନିଧନ, ମହାନ; ମହାଭୂତ, ମହାକାୟ—ସ୍ୱୟଂ ଶିବ, ନିର୍ବାଣସ୍ୱରୂପ ଭୈରବ।

Verse 30

एवं सदाशिवं विद्धि प्रभासे लिंगरूपिणम् । योगक्रिया विनिर्मुक्तं मृत्युंजयमनादिमत्

ଏଭଳି ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଜାଣ—ପ୍ରଭାସରେ ସେ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ବିରାଜିତ; ଯୋଗକ୍ରିୟା ଓ କର୍ମକାଣ୍ଡାତୀତ, ଅନାଦି ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ।

Verse 31

सर्वोपसर्गरहितं सर्वतोव्यापकं शिवम् । अव्यक्तं परतो नित्यं केवलं द्वैतवर्जितम्

ସେ ଶିବ—ସମସ୍ତ ଉପସର୍ଗରହିତ, ସବୁଦିଗରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ଅବ୍ୟକ୍ତ, ପରାତ୍ପର, ନିତ୍ୟ, କେବଳ ଓ ଦ୍ୱୈତବର୍ଜିତ।

Verse 32

अनन्यतेजसाक्रांतं प्रभासक्षेत्रवासिनम् । भूरिस्वयंप्रभप्रख्यं सर्वतेजोऽधिकं हरम्

ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ହର—ଅନନ୍ୟ ତେଜରେ ଆବୃତ; ଭୂରି ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭାରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ, ସର୍ବ ତେଜଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତ।

Verse 33

शरण्यंदेवमीशानमोंकारं शिवरूपिणम् । देवदेवं महादेवं पंचवक्त्रं वृषध्वजम्

ସେ ଶରଣ୍ୟ ଦେବ, ଈଶାନ—ଶିବରୂପେ ଓଂକାରସ୍ୱରୂପ; ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର, ବୃଷଧ୍ୱଜ।

Verse 34

निर्मलं मानसातीतं भावग्राह्यमनूपमम् । सदा शांतं विरूपाक्षं शूलहस्तं जटाधरम्

ସେ ନିର୍ମଳ, ମନସାତୀତ, ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଗ୍ରାହ୍ୟ, ଅନୁପମ; ସଦା ଶାନ୍ତ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ହସ୍ତେ ଶୂଳଧାରୀ, ଜଟାଧର।

Verse 35

हृत्पद्मकोशमध्यस्थं शून्यरूपं निरञ्जनम् । एवं सदाशिवं विद्धि प्रभासे लिङ्गरूपिणम्

ହୃଦୟ-ପଦ୍ମକୋଷର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଶୂନ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ନିରଞ୍ଜନ—ଏହିପରି ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଜାଣ; ପ୍ରଭାସେ ସେ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ପ୍ରକଟ।

Verse 36

योऽसौ परात्परो देवो हंसाख्यः परिकीर्तितः । नादाख्यः सुव्रते देवि सोऽस्मिन्स्थाने स्थितः स्वयम्

ଯେ ଦେବ ପରାତ୍ପର, ‘ହଂସ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ‘ନାଦ’ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କଥିତ—ହେ ସୁବ୍ରତେ ଦେବୀ, ସେ ନିଜେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 37

एतदादिस्वरूपं च मया योगबलेन तु । विज्ञातं देवि गदितं दिव्यमात्मानमात्मना

ଏହି ଆଦିସ୍ୱରୂପକୁ ମୁଁ ଯୋଗବଳରେ ଜାଣିଛି; ହେ ଦେବୀ, ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣି ମୁଁ ଏହା କହିଛି।

Verse 38

ऋग्वेदस्थस्तु पूर्वाह्णे मध्याह्ने यजुषि स्थितः । अपराह्णे तु सामस्थो ह्यथर्वस्थो निशागमे

ପୂର୍ବାହ୍ନେ ସେ ଋଗ୍ବେଦସ୍ୱରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ଯଜୁର୍ବେଦରେ ସ୍ଥିତ; ଅପରାହ୍ନେ ସାମବେଦସ୍ୱରୂପ, ନିଶାଗମେ ଅଥର୍ବବେଦସ୍ୱରୂପ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 39

वेदाहमेतं पुरुषं महांतमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् । तमेव विदित्वा न भवेत्तु मृत्युर्नान्यः पंथा विद्यते वै जनानाम्

ମୁଁ ସେଇ ମହାନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣେ, ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ତମସର ପରେ। ତାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଜାଣିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏନାହିଁ; ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ।

Verse 40

इतीरितस्ते तु महाप्रभावः सोमेशलिंगस्य कृतैकदेशः । वृतं न चाब्दैर्बहुभिः सहस्रैर्वक्तुं च केनापि मुखैर्न शक्यम्

ଏହିପରି ତୁମକୁ ସୋମେଶ୍ୱର-ଲିଙ୍ଗର ମହାପ୍ରଭାବର କେବଳ ଏକ ଅଂଶମାତ୍ର କୁହାଗଲା। ଅନେକ ସହସ୍ର ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଅନେକ ମୁଖ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 41

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रोऽपीदं पठेद्यदि । निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର—ଯେ କେହି ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।