Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 5›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

ब्रह्मस्थाने तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम् । एवं ज्ञात्वा महादेवि तत्र तिष्ठामि निर्वृतः । कोटिर्भिर्देवऋषिभिर्देवैः सह समावृतः । तीर्थानि तत्र तिष्ठंति अंतर्भूतानि वै कलौ

Transliteration

brahmasthāne tathaikena bhojitena tu tatphalam | evaṃ jñātvā mahādevi tatra tiṣṭhāmi nirvṛtaḥ | koṭirbhirdevaṛṣibhirdevaiḥ saha samāvṛtaḥ | tīrthāni tatra tiṣṭhaṃti aṃtarbhūtāni vai kalau

Translation

ସେହି ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନରେ ଏକ ଯୋଗ୍ୟଜନକୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ। ଏହା ଜାଣି, ହେ ମହାଦେବୀ, ମୁଁ ସେଠାରେ ପରମ ତୃପ୍ତିରେ ବସୁଛି—ଦେବଋଷି ଓ ଦେବତାଙ୍କ କୋଟିକୋଟି ସହ ପରିବୃତ। କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ; ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ ସେମାନେ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ।

Word by Word
ब्रह्मस्थानेin the Brahma-place (Brahmasthāna)
ब्रह्मस्थाने:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्मस्थान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः स्थानम्); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/locative); एकवचन
तथाthus/likewise
तथा:
Prakāra (Manner adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/so)
एकेनby one (single)
एकेन:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; ‘भोजितेन’ इत्यस्य संख्याविशेषणम्
भोजितेनby feeding (by one fed person)
भोजितेन:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootभोजित (प्रातिपदिक; √भुज्/भोज्-प्रयोग)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP ‘fed/one who has been fed’); पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; (अत्र ‘भोजनकर्म’ सूचयति)
तुindeed/but
तु:
Nipāta
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘फलम्’ इत्यस्य विशेषणम्
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Prakāra (Manner adjunct)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/रीतिवाचक (thus)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (absolutive/gerund); ‘having known’
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
तिष्ठामिI stay/abide
तिष्ठामि:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार; उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
निर्वृतःcontent, satisfied
निर्वृतः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर्वृत (प्रातिपदिक; √वृत्/√वृ ‘to be content/ceased’)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP/adj. ‘content, at peace’); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तृविशेषणम्
कोटिःa crore
कोटिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
भिःby/with (plural instrumental)
भिः:
Karaṇa (Instrument)
TypeIndeclinable
Rootभिस् (विभक्ति-प्रत्यय)
Formतृतीया-बहुवचन-प्रत्यय (instrumental plural ending, enclitic after sandhi)
देवऋषिभिःby/with divine sages
देवऋषिभिः:
Karaṇa/Sahakārī (Accompaniment)
TypeNoun
Rootदेवऋषि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (देवाश्च ते ऋषयश्च/देवसदृशा ऋषयः); पुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
देवैःwith gods
देवैः:
Sahakārī (Accompaniment)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahārtha (Comitative marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपसर्गसदृश (postposition ‘with’)
समावृतःsurrounded, encompassed
समावृतः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-वृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तृविशेषणम्
तीर्थानिholy places, tīrthas
तीर्थानि:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
तिष्ठन्तिstand/abide
तिष्ठन्ति:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार; प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
अन्तर्भूतानिincluded, contained within
अन्तर्भूतानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्तर्-भू (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; ‘तीर्थानि’ इत्यस्य विशेषणम्
वैindeed
वै:
Nipāta (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic ‘indeed’)
कलौin the Kali age
कलौ:
Adhikaraṇa (Time/Location)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन
Speaker

Śiva (deduced from address to Mahādevī and Somnātha/Prabhāsa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahma-sthāna (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks to Devī about Brahma-sthāna: a radiant spot within Prabhāsa where gods and devaṛṣis gather in countless numbers; a single feeding act shines as equal to vast charity; subtle imagery of many tīrthas ‘contained’ like streams converging into one luminous center.

Characters & Entities
B
Brahmā-sthāna
M
Mahādevī
D
Devaṛṣis
D
Devas
T
Tīrthas
K
Kali-yuga

FAQs

In Prabhāsa, simple dharma such as feeding even one worthy recipient yields great merit; the place concentrates tīrtha-power especially in Kali-yuga.

Prabhāsa Kṣetra—associated with Somnātha/Someśvara—and specifically a Brahmā-sthāna within that sacred region.

Bhojana/anna-dāna (feeding as an act of charity and honour) is praised as highly meritorious at Brahmā-sthāna in Prabhāsa.

←Previous Verse
Next Verse→