Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

तस्माद्गावः प्रदातव्याः पूजनीयाश्च नित्यशः । स्वर्गस्य संगमा ह्येताः सोपानमिव निर्मिताः

Transliteration

tasmādgāvaḥ pradātavyāḥ pūjanīyāśca nityaśaḥ | svargasya saṃgamā hyetāḥ sopānamiva nirmitāḥ

Translation

ଏହେତୁ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଓ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗସଙ୍ଗମର ସତ୍ୟ ସ୍ଥାନ—ଉପରକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ସିଢ଼ି ପରି ନିର୍ମିତ।

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम; हेत्वर्थे (therefore/from that)

• गावः: cows
• गावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• प्रदातव्याः: should be given (as gifts)
• प्रदातव्याः: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
• Form: कर्तव्यतार्थक कृदन्तः (तव्यत्), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विधेय-विशेषणम् (should be given)

• पूजनीयाः: should be worshipped
• पूजनीयाः: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + अनीयर् (कृदन्त)
• Form: कर्तव्यतार्थक कृदन्तः (अनीयर्), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘गावः’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम्

• नित्यशः: daily/always
• नित्यशः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्यशः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (always/regularly)

• स्वर्गस्य: of heaven
• स्वर्गस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• संगमाः: meeting-places; means of reaching
• संगमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः; निश्चयार्थ (indeed)

• एताः: these (cows)
• एताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘गावः’ इत्यस्य निर्देशः

• सोपानम्: a staircase/steps
• सोपानम्: Upamāna (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: सोपान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमानपदम्

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्ययम् (like/as)

• निर्मिताः: made/constructed
• निर्मिताः: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: निर्मा (धातु: मा) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘एताः’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narratorial voice (Purāṇic narrator within Prabhāsa Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame, implied)

Visual Art Cues

Scene: A donor offers a cow with reverence—garlands, water-pot, and cloth—while a luminous stairway motif rises subtly behind, suggesting ascent to svarga; priests and pilgrims witness within Prabhāsa’s sacred ambience.

Characters & Entities

• Svarga
• Gāvaḥ (cows)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity and daily reverence toward cows are praised as direct, elevating means to spiritual ascent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where go-dāna and go-pūjā are presented as exceptionally merit-giving.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform go-dāna (donation of cows) and practice nitya go-pūjā (daily honoring/worship).