
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ତତ୍ତ୍ୱୋପଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତରେ ପ୍ରାୟ ତିନି ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ତପ୍ତୋଦକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତପ୍ତକୁଣ୍ଡ ଓ ଦେବତା ତଲାସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପୂର୍ବକାଳର ସ୍ମୃତିରେ ଦୀର୍ଘ ସଂଗ୍ରାମ ପରେ ଦୈତ୍ୟନେତା ତଲାସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ବଧ କରିଥିଲେ ବୋଲି କଥା ଆସେ। ଏହି କଥା ତୀର୍ଥବିଧି ହୋଇଯାଏ—ସାଧକ ତପ୍ତକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ତଲାସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବେ ଏବଂ ପିଣ୍ଡପ୍ରଦାନ ମଧ୍ୟ କରିବେ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହାର ପୁଣ୍ୟ କୋଟି-ଯାତ୍ରା ଫଳ ସମାନ; ଏଭଳି ସ୍ଥାନନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ପୌରାଣିକ ପ୍ରମାଣ ଓ କର୍ମବିଧି ଏକ ତୀର୍ଥ-ଏକକରେ ଏକତ୍ର ହୁଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्मात्तदुन्नतस्थानादुत्तरे योजनत्रयात् । तत्र तप्तोदकस्वामी तलो यत्र हतः पुरा
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେହି ଉନ୍ନତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ଉତ୍ତରେ ତିନି ଯୋଜନ ଦୂରେ ସେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତପ୍ତୋଦକସ୍ୱାମୀ ପୂଜିତ; ସେଠାରେ ପୁରାତନକାଳେ ତଲୁ ହତ ହୋଇଥିଲା।
Verse 2
दैत्यानामधिपो देवि विष्णुना प्रभविष्णुना । कृत्वा वर्षशतं युद्धं तलस्वामी ततोऽभवत्
ହେ ଦେବୀ! ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଶତବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ପରେ ‘ତଲସ୍ୱାମୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
Verse 3
तप्तकुण्डे नरः स्नात्वा तलस्वामिनमर्चयेत् । हृत्वा पिंडप्रदानं तु कोटियात्राफलं लभेत्
ତପ୍ତକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ନର ତଲସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ; ଏବଂ ପିଣ୍ଡପ୍ରଦାନ କଲେ କୋଟି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଲଭେ।
Verse 330
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तलस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरत्रिश ततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ତଲସ୍ୱାମୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୩୩୦ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।