Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अस्त्रार्पणं यः प्रयतः प्रयत्नाच्छृणोति राजा भुवि भावितातात्मा । सोऽभ्येति युद्धे विजयं परं हि सुतांश्च धर्मार्थयशोभिरामाः

Transliteration

astrārpaṇaṃ yaḥ prayataḥ prayatnācchṛṇoti rājā bhuvi bhāvitātātmā | so'bhyeti yuddhe vijayaṃ paraṃ hi sutāṃśca dharmārthayaśobhirāmāḥ

Translation

ପୃଥିବୀରେ ଯେ ରାଜା ସଂଯମୀ ହୋଇ, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରାର୍ପଣର କଥା ଶୁଣେ—ତାହାର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରମ ବିଜୟ ପାଏ ଏବଂ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ଯଶରେ ରମଣୀୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲଭେ।

Word by Word

• अस्त्रार्पणम्: the offering/giving of weapons
• अस्त्रार्पणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक) + अर्पण (प्रातिपदिक; √अर्प्/√ऋ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अस्त्रस्य अर्पणम्)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• प्रयतः: attentive / disciplined
• प्रयतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रयत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (disciplined/intent)

• प्रयत्नात्: with effort / from effort
• प्रयत्नात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• शृणोति: hears
• शृणोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राजा: a king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक; स्त्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• भावितातात्मा: one whose self is purified/imbued (well-cultivated)
• भावितातात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भावित (कृदन्त, √भू) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः (भावितः आत्मा यस्य सः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• अभ्येति: attains / approaches
• अभ्येति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + √इ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• युद्धे: in war
• युद्धे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• विजयम्: victory
• विजयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (विजयम्)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis)

• सुतान्: sons
• सुतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• धर्मार्थयशोभिरामाः: (sons) delightful with dharma, wealth, and fame
• धर्मार्थयशोभिरामाः: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + यशस् (प्रातिपदिक) + अभिराम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः (धर्मेण अर्थेन यशसा च अभिरामाः ये ते)

Speaker

Narrator (phalaśruti)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A king, seated with folded hands, listens attentively to a sage reciting the story of the gods depositing weapons; the king’s aura brightens, foreshadowing victory and virtuous progeny.

Characters & Entities

• Rājā (king)
• Astrārpaṇa (deposit of weapons)
• Dharma
• Yaśas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa of dharmic sacred history purifies the mind and supports righteous success—power aligned with dharma prospers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra indirectly, since the phalaśruti seals the sacred narrative within its Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devotional listening) with discipline and attention is recommended as a meritorious practice.