Adhyaya 31

Verse 1

देव्युवाच । सकारपंचकं प्रोक्तं यत्त्वया मम शंकर । कथं तदत्र संवृत्तमेतन्मे संशयं महत्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଶଙ୍କର! ଆପଣ ମୋତେ ‘ସକାର-ପଞ୍ଚକ’ କହିଥିଲେ; ଏହା ଏଠାରେ କିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା? ମୋ ମନରେ ଏହି ମହା ସନ୍ଦେହ।

Verse 2

कथं वात्र समायाता कुतश्चापि सरस्वती । कथं स वाडवो जातः कस्मिन्काले कथं ह्यभूत् । तत्सर्वं विस्तरेणेदं यथावद्वक्तुमर्हसि

ସରସ୍ୱତୀ ଏଠାକୁ କିପରି ଆସିଲେ, କେଉଁଠାରୁ ଆସିଲେ? ସେଇ ବାଡବାଗ୍ନି କିପରି ଜନ୍ମିଲା—କେଉଁ କାଳରେ, କେମିତି? ଏସବୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु देवि यथा जाता तस्मिन्क्षेत्रे सरस्वती । यतश्चैव समुद्भूता सर्वपापप्रणाशिनी

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ଶୁଣ; ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ସରସ୍ୱତୀ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ, କେଉଁ ଉତ୍ସରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ—ଯିଏ ସର୍ବପାପ ପ୍ରଣାଶିନୀ।

Verse 4

हिरण्या वज्रिणी न्यंकुः कपिला च सरस्वती

ହିରଣ୍ୟା, ବଜ୍ରିଣୀ, ନ୍ୟଙ୍କୁ, କପିଲା ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ—ଏହି ପାଞ୍ଚ (ପବିତ୍ର) ନଦୀ/ଶକ୍ତି ନାମ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 5

ऋषिभिः पञ्चभिश्चात्र समाहूता यथा पुरा । वाडवेनाग्निना युक्ता यथा जाता शृणुष्व तत्

ପୁରାତନ କାଳରେ ପାଞ୍ଚ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଯେପରି ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ବାଡବାଗ୍ନି ସହ ଯେପରି ଯୁକ୍ତ ହେଲେ—ତାହା ଶୁଣ।

Verse 6

पुरा देवासुरे युद्धे निवृत्ते सोमकारणात् । पितामहस्य वचनात्तारां चन्द्रः समर्पयत्

ପୁରାତନ କାଳରେ, ସୋମ-ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେତୁ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ନିବୃତ୍ତ ହେଲାପରେ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାକୁ ପୁନଃ ସମର୍ପଣ କଲା।

Verse 7

ततो याताः सुराः स्वर्गं पश्यन्तोऽधोमुखा महीम् । ददृशुस्ते ततो देवा भूम्यां स्वर्गमिवापरम्

ତାପରେ ସୁରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଅଧୋମୁଖେ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ; ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ଅପର ସ୍ୱର୍ଗ ପରି ଦେଖିଲେ।

Verse 8

आश्रमं मुनिमुख्यस्य दधीचेर्लोक विश्रुतम् । सर्वर्त्तुकुसुमोपेतं पादपैरुपशोभितम् । केतकीकुटजोद्भूत बकुलामोदमोदितम्

ସେମାନେ ଲୋକବିଶ୍ରୁତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ—ସର୍ବ ଋତୁର ପୁଷ୍ପରେ ସମୃଦ୍ଧ, ବୃକ୍ଷମାନେ ଶୋଭାବର୍ଦ୍ଧିତ, ଏବଂ କେତକୀ, କୁଟଜ ଓ ବକୁଳ ପୁଷ୍ପର ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର।

Verse 9

एवंविधं समासाद्य तदाश्रमपदं गुरु । कौतुकाद्द्रष्टुमारब्धाः सर्वे देवा मनोरमम्

ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ପୂଜ୍ୟ ସେଇ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, କୌତୁହଳରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସେଇ ମନୋହର ଧାମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 10

ते च तीर्थाश्रमे तस्मिन्यानान्युत्सृज्य संयताः । प्रवृत्तास्तमृषिं द्रष्टुं प्राकृताः पुरुषा यथा

ସେଇ ତୀର୍ଥାଶ୍ରମରେ ସେମାନେ ନିଜ ଯାନଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ମନକୁ ସଂଯମ କରି, ସେଇ ଋଷିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 11

दृष्टवंतः सुराः सर्वे पितामहमिवापरम् । ततस्त ऋषिणा सर्वे पाद्यार्घ्यादिभिरर्च्चिताः

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ପରି ଭାବିଲେ। ତାପରେ ସେ ଋଷି ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଦି ବିଧିସମ୍ମତ ଉପଚାରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 12

यथोक्तमासनं भेजुः सर्वे देवाः सवासवाः । तेषां मध्ये समुत्थाय शक्रः प्रोवाच तं मुनिम्

ଯଥାକଥିତ ଭାବେ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି ଶକ୍ର ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 13

आयुधानि विमुच्याग्रे भवान्गृह्णात्विमानि हि । तन्निशम्य वचः प्राह दधीचिः पाकशासनम्

“ପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କ ଆୟୁଧଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦଧୀଚି ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 14

मुक्तास्त्राणि ममाभ्याशे यूयं यात त्रिविष्टपम् । तं शक्रः प्राह चैतानि कार्यकाले ह्युपस्थिते

“ଆୟୁଧଗୁଡ଼ିକୁ ମୋ ପାଖରେ ରଖି ତୁମେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଯାଅ।” ତେବେ ଶକ୍ର କହିଲେ—“କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଆସିଲେ ଏହି (ଆୟୁଧ) ଦରକାର ପଡ଼ିବ।”

Verse 15

देयानि ते पुनः शत्रूनभिजेष्यामहे रणे । पुनःपुनस्ततः शक्रः संदिश्य मुनिसत्तमम्

“ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଆମକୁ ପୁଣି ଦେବାକୁ ହେବ; ତେବେ ଆମେ ରଣରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବୁ।” ଏଭଳି ଶକ୍ର ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 16

अस्माकमेव देयानि न चान्यस्य त्वया मुने । बाढमित्युदिते शक्रमुक्तवान्मुनिसत्तमः

“ହେ ମୁନେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଆମକୁ ଦେବାକୁ; ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ।” ଶକ୍ର ଏମିତି କହିଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ “ବାଢ଼ମ୍, ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 17

दास्यामि ते समस्तानि युद्धकाले विशेषतः । नास्य मिथ्या भवेद्वाक्यमिति मत्वा शचीपतिः । मुक्त्वास्त्राणि तदभ्याशे पुनः स्वर्गं गतस्तदा

ମୁନି କହିଲେ—“ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଦେବି; ବିଶେଷକରି ଯୁଦ୍ଧକାଳରେ।” ଏହି ବଚନ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବି ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରଖି ପୁନଃ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 18

अस्त्रार्पणं यः प्रयतः प्रयत्नाच्छृणोति राजा भुवि भावितातात्मा । सोऽभ्येति युद्धे विजयं परं हि सुतांश्च धर्मार्थयशोभिरामाः

ପୃଥିବୀରେ ଯେ ରାଜା ସଂଯମୀ ହୋଇ, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରାର୍ପଣର କଥା ଶୁଣେ—ତାହାର ଅନ୍ତରାତ୍ମା ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରମ ବିଜୟ ପାଏ ଏବଂ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ଯଶରେ ରମଣୀୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 31

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभा सखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वडवानलोत्पत्तिवृत्तान्ते दधीचिमहर्षये सर्वदेवकृतस्वस्वशस्त्रसमर्पणवर्णनंनामैकत्रिंशोध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ବଡ଼ବାନଲ ଉତ୍ପତ୍ତି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, “ମହର୍ଷି ଦଧୀଚିଙ୍କ ନିକଟେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜ-ନିଜ ଶସ୍ତ୍ର ସମର୍ପଣର ବର୍ଣ୍ଣନା” ନାମକ ଏକତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।