Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 30›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

देव्युवाच । स्नात्वा तत्राग्नितीर्थेषु कं देवं पूर्वमर्च्चयेत् । निर्विघ्ना जायते येन यात्रा नृणां सुरेश्वर । तन्मे यात्राविधानं तु यथावद्वक्तुमर्हसि

Transliteration

devyuvāca | snātvā tatrāgnitīrtheṣu kaṃ devaṃ pūrvamarccayet | nirvighnā jāyate yena yātrā nṛṇāṃ sureśvara | tanme yātrāvidhānaṃ tu yathāvadvaktumarhasi

Translation

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରଥମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଯାତ୍ରା ନିର୍ବିଘ୍ନ ହୁଏ? ତେଣୁ ଯାତ୍ରାବିଧାନକୁ ଯଥାବତ୍ ମୋତେ କହିବାକୁ ଅର୍ହନ୍ତି।

Word by Word
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Sambandha (Prior action/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): “having bathed”
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: there)
अग्नितीर्थेषुin the Agni-tirthas
अग्नितीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative); बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अग्नेः तीर्थानि)
कम्which
कम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative); एकवचन; प्रश्नवाचक
देवम्god/deity
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
पूर्वम्first
पूर्वम्:
Sambandha (Order/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (first)
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
निर्विघ्नाfree of obstacles
निर्विघ्ना:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर्विघ्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (यात्रा)
जायतेbecomes/arises
जायते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); एकवचन; सम्बन्धवाचक (by which/through whom)
यात्राpilgrimage/journey
यात्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
नृणाम्of men/people
नृणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन
सुरेश्वरO Lord of the gods
सुरेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुरेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ईश्वरः)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
मेto me / of me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative); एकवचन; एन्क्लिटिक
यात्राविधानम्the procedure for the pilgrimage
यात्राविधानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक) + विधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (यात्रायाः विधानम्)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)
यथावत्properly
यथावत्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथावत् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (properly, as it should be)
वक्तुम्to tell
वक्तुम्:
Karma (Object of अर्हसि/कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive): “to speak/tell”
अर्हसिyou ought
अर्हसि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
Speaker

Devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agnitīrtha (plural Agnitīrthas mentioned)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Sureśvara (Lord of the gods; respondent)

Visual Art Cues

Scene: Devī respectfully questions the Lord of gods about the correct first worship after bathing at Agnitīrtha; the setting suggests a coastal tīrtha with pilgrims preparing offerings; the deity responds as a guide to yātrā-vidhāna.

Characters & Entities
D
Devī
S
Sureśvara (Śiva)
A
Agni-tīrtha
Y
Yātrā (pilgrimage)

FAQs

Pilgrimage should be guided by right order and right worship, so that devotion becomes disciplined and obstacles are removed.

Agni-tīrthas within the Prabhāsa-kṣetra pilgrimage circuit.

Snāna at Agni-tīrthas and the need to know which deity to worship first for a nirvighna yātrā.

←Previous Verse
Next Verse→