Adhyaya 30

Verse 1

देव्युवाच । स्नात्वा तत्राग्नितीर्थेषु कं देवं पूर्वमर्च्चयेत् । निर्विघ्ना जायते येन यात्रा नृणां सुरेश्वर । तन्मे यात्राविधानं तु यथावद्वक्तुमर्हसि

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରଥମେ କେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଯାତ୍ରା ନିର୍ବିଘ୍ନ ହୁଏ? ତେଣୁ ଯାତ୍ରାବିଧାନକୁ ଯଥାବତ୍ ମୋତେ କହିବାକୁ ଅର୍ହନ୍ତି।

Verse 2

ईश्वर उवाच । एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वार्घ्यं च महोदधौ । संपूज्य गंधपुष्पैश्च वस्त्रैः पुष्पावलेपनैः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏପରି ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ମହାସମୁଦ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପଲେପନ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବ।

Verse 3

हिरण्मयं यथाशक्त्या प्रक्षिपेत्तत्र कंकणम् । ततः पितॄंस्तर्पयित्वा गच्छेद्देवं कपर्दिनम्

ଯଥାଶକ୍ତି ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ କଙ୍କଣ ଅର୍ପଣ କରିବ। ତାପରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି ଜଟାଧାରୀ କପର୍ଦିନ ଦେବ (ଶିବ)ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବ।

Verse 4

पुष्पैर्धूपैस्तथा गन्धैर्वस्त्रैः संपूज्य भक्तितः । गणानां त्वेति मन्त्रेण अर्घ्यं चास्मै निवेदयेत्

ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ‘ଗଣାନାଂ ତ୍ୱେ…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବ।

Verse 5

शूद्राणामथ देवेशि मंत्रश्चाष्टाक्षरः स्मृतः । तत्र सोमेश्वरं गच्छेद्देवं पापहरं परम्

ହେ ଦେବେଶି! ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମୃତିରେ କହାଯାଇଛି। ତାପରେ ସେଠାରେ ପାପହର ପରମ ଦେବ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବ।

Verse 6

स्नापयित्वा विधानेन जपेच्च शतरुद्रियम् । तथा रुद्रान्सपञ्चांगास्तथान्या रुद्रसंहिताः

ବିଧିମତେ (ଦେବତାଙ୍କ) ସ୍ନାପନ କରି ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଜପ କରିବ। ଏହିପରି ପଞ୍ଚାଙ୍ଗସହିତ ରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ରମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଠ କରିବ।

Verse 7

स्नापयेत्पयसा चैव दध्ना घृतयुतेन च । मधुनेक्षुरसेनैव कुंकुमेन विलेपयेत्

ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା, ଏବଂ ଘିଅ-ମିଶ୍ରିତ ଦହିରେ ମଧ୍ୟ। ମଧୁ ଓ ଇଖୁରସରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, କୁଙ୍କୁମରେ ଲେପନ କରିବା।

Verse 8

कर्पूरोशीरमिश्रेण मृगनाभियुतेन च । चन्दनेन सुगन्धेन पूज्यं संपूजयेत्ततः

ତାପରେ କର୍ପୂର ଓ ଉଶୀର ମିଶ୍ରିତ, ଏବଂ କସ୍ତୁରୀ-ଯୁକ୍ତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନରେ ପୂଜ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରିବା।

Verse 9

धूपैर्बहुविधैर्देवं धूपयित्वा यथाविधि । वस्त्रैः संवेष्टयेत्पश्चाद्दद्यान्नैवेद्यमुत्तमम्

ଯଥାବିଧି ବହୁ ପ୍ରକାର ଧୂପରେ ଦେବଙ୍କୁ ଧୂପନ କରି, ପରେ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ କରି, ଉତ୍ତମ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା।

Verse 10

आरार्तिकं ततः कृत्वा नृत्यं कुर्याद्यथेच्छया । अष्टांगं प्रणिपत्यैवं गीतवाद्यादिकं ततः

ତାପରେ ଆରାର୍ତ୍ତିକ କରି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ ଆଦିଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା।

Verse 11

धर्मश्रवणसंयुक्तं कार्यं प्रेक्षणकं विभोः । ततो दद्याद्द्विजातिभ्यस्तपस्विभ्यश्च शक्तितः

ଧର୍ମଶ୍ରବଣ ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ପ୍ରେକ୍ଷଣକ (ଧାର୍ମିକ ଆୟୋଜନ) କରିବା। ତାପରେ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା।

Verse 12

दीनांधकृपणेभ्यश्च दानं कार्पटिकेषु च । वृषभस्तत्र दातव्यः प्रवृत्ते क्रूरकर्मणि । उपवासं ततः कुर्यात्तस्मिन्नहनि भामिनि

ଦୀନ, ଅନ୍ଧ ଓ କୃପଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଦରିଦ୍ର ଭିକ୍ଷୁକମାନଙ୍କୁ ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ସେହି ସ୍ଥାନରେ କ୍ରୂର କର୍ମର ପ୍ରବୃତ୍ତି ହେଲେ ବୃଷଭଦାନ କରିବା ଦରକାର; ପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେହି ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

यस्मिन्नहनि पश्येत देवं सोमेश्वरं नरः । सा तिथिर्वर्षमेकं तु उपोष्या भक्तितत्परैः

ମଣିଷ ଯେହି ଦିନ ସୋମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେହି ତିଥିକୁ ଭକ୍ତିପରାୟଣମାନେ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ଉପବାସ ସହ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 14

एवं कृत्वा नरो भक्त्या लभते जन्मनः फलम् । तथा च सर्वतीर्थानां सकलं लभते फलम्

ଏଭଳି ଭକ୍ତିସହ ଆଚରଣ କଲେ ମଣିଷ ମାନବଜନ୍ମର ସତ୍ୟ ଫଳ ପାଏ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମଧ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 15

उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च भामिनि । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धक्ये यौवनेऽपि वा

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ପିତୃବଂଶ ଓ ମାତୃବଂଶ—ଉଭୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ଏବଂ ଶୈଶବରେ, ଯୌବନରେ କିମ୍ବା ବାର୍ଧକ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଯେକୌଣସି ପାପ—

Verse 16

क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा सोमेश्वरं नरः । न दुःखितो न दारिद्रो दुर्भगो वा न जायते

ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି ମଣିଷ ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଧୋଇ ଦିଏ। ସେ ଦୁଃଖରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପଡ଼େନାହିଁ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବାନ ମଧ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 17

सप्तजन्मान्तरेणैव दृष्टे सोमेश्वरे विभौ । धनधान्यसमायुक्ते स्फीते सञ्जायते कुले

ଯେ ଏକାଧିକ ସପ୍ତ ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ବିଭୁ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଧନ-ଧାନ୍ୟସମୃଦ୍ଧ ସ୍ଫୀତ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେ।

Verse 18

भक्तिर्भवति भूयोऽपि सोमनाथं प्रति प्रभुम् । क्षीरेण स्नपनं पूर्वं ततो धारासमुद्भवम्

ପ୍ରଭୁ ସୋମନାଥଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଆଉ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ପ୍ରଥମେ କ୍ଷୀରସ୍ନାନ, ତାପରେ ଧାରାରୂପେ ନିରନ୍ତର ଅର୍ପଣ-ପ୍ରବାହ ହୁଏ।

Verse 19

प्रथमे प्रथमे यामे महास्ना नमतः परम् । मध्याह्ने देवदेवस्य ये प्रपश्यन्ति मानवाः । संध्यामारार्तिकं भूयो न जायन्ते च मानुषाः

ଯେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଥମ ଯାମରେ ମହାସ୍ନାନ କରି ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୁନଃ ଆରତି ଦେଖନ୍ତି—ସେମାନେ ପୁଣି ମାନବଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 20

मत्वा कलियुगं रौद्रं बहुपापं वरानने । नान्येन तरते दुर्गां कर्मणा दुर्गतिं नरः

ହେ ବରାନନେ! କଳିଯୁଗ ରୌଦ୍ର ଓ ବହୁପାପମୟ ବୋଲି ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ନର ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଦୁର୍ଗତିକୁ ତରି ପାରେ ନାହିଁ।

Verse 30

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये सोमेश्वरपूजामाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशोध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୋମେଶ୍ୱର-ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ସୋମେଶ୍ୱରପୂଜା-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।