Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 126

Devanagari script

प्रभासमिति विख्यातं क्षेत्रं त्रैलोक्यवंदितम् । तत्क्षेत्रं नैव जानंति मम मायाविमोहिताः

Transliteration

prabhāsamiti vikhyātaṃ kṣetraṃ trailokyavaṃditam | tatkṣetraṃ naiva jānaṃti mama māyāvimohitāḥ

Translation

‘ପ୍ରଭାସ’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ତ୍ରିଲୋକରେ ବନ୍ଦିତ; କିନ୍ତୁ ମୋର ମାୟାରେ ବିମୋହିତ ଲୋକେ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

Word by Word

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नाम

• इति: thus; called
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• विख्यातम्: renowned
• विख्यातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-ख्यात (कृदन्त; √ख्यै धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)

• क्षेत्रम्: the sacred region
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्रैलोक्यवन्दितम्: worshipped by the three worlds
• त्रैलोक्यवन्दितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य-वन्दित (प्रातिपदिक; कृदन्त √वन्द्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘वन्दित’; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रैलोक्येन वन्दितम्)

• तत्क्षेत्रम्: that region
• तत्क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद्-क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-पूर्वपद कर्मधारयः (तत् क्षेत्रम्)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात

• जानन्ति: they know
• जानन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• मायाविमोहिताः: deluded by (my) māyā
• मायाविमोहिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: माया-विमोहित (प्रातिपदिक; कृदन्त √मुह्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘विमोहित’; समासः तृतीया-तत्पुरुषः (मायया विमोहिताः)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A radiant Prabhāsa landscape shines with celestial beings offering praise, while a group of ordinary travelers passes by unaware, veiled by a translucent mist labeled ‘māyā’; the kṣetra’s aura breaks through clouds.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra
• Śiva
• Māyā
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly delusion (māyā) blinds one to the greatness of sacred places and divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, proclaimed as revered across the three worlds.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; the verse stresses recognition of the kṣetra beyond māyā.