Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

एकादश्यां सिते पक्षे सोपवासो जितेन्द्रियः । यस्तं पूजयते भक्त्या गंधपुष्पानुलेपनैः । स याति परमं स्थानमपुनर्भवदायकम्

Transliteration

ekādaśyāṃ site pakṣe sopavāso jitendriyaḥ | yastaṃ pūjayate bhaktyā gaṃdhapuṣpānulepanaiḥ | sa yāti paramaṃ sthānamapunarbhavadāyakam

Translation

ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ, ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ଅପୁନର୍ଭବଦାୟକ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Word by Word

• एकादश्याम्: on the Ekādaśī (11th lunar day)
• एकादश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• सिते: in the bright (fortnight)
• सिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘पक्षे’ इत्यस्य विशेषणम्

• पक्षे: in the fortnight
• पक्षे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• सोपवासः: with fasting, fasting
• सोपवासः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; ‘यः’ इत्यस्य विशेषणम्

• जितेन्द्रियः: self-controlled (one whose senses are conquered)
• जितेन्द्रियः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; बहुव्रीहिः—‘जितानि इन्द्रियाणि यस्य सः’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तम्: him (that Mādhava)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; सर्वनाम

• पूजयते: worships
• पूजयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन; आत्मनेपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन

• गन्धपुष्पानुलेपनैः: with perfumes, flowers, and unguents
• गन्धपुष्पानुलेपनैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गन्ध-पुष्प-अनुलेपन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); बहुवचन; द्वन्द्वः—गन्धैः च पुष्पैः च अनुलेपनैः च

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम

• याति: goes, attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन; परस्मैपद

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; ‘स्थानम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• स्थानम्: abode, state
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• अपुनर्भवदायकम्: granting freedom from rebirth
• अपुनर्भवदायकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-पुनर्-भव-दायक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; ‘स्थानम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mādhava in Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Night-to-dawn Ekādaśī vigil: a fasting devotee offers fragrant sandal paste and garlands before Mādhava’s image; lamps flicker, and the atmosphere is austere yet tender.

Characters & Entities

• Īśvara
• Mādhava
• Ekādaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disciplined devotion—fasting, self-restraint, and heartfelt worship—leads toward liberation (apunarbhava).

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The Mādhava presence within Prabhāsakṣetra, where Ekādaśī worship is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ekādaśī vrata with upavāsa (fasting), jitendriyatā (sense-control), and pūjā using fragrance, flowers, and anointing substances.