
ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଭାସ-କ୍ଷେତ୍ରର ଭିତରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଳ୍ପ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ମାଧବ-ତୀର୍ଥ/ମନ୍ଦିରର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁସ୍ୱରୂପ ମାଧବ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଭକ୍ତ ଉପବାସ କରି, ଚନ୍ଦନ-ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ ‘ପରମ ପଦ’ ଲାଭ ହୁଏ; ଏହାକୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମରହିତ ଅବସ୍ଥା (ଅପୁନର୍ଭବ) ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗାଥା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଦେଉଛି ଯେ ବିଷ୍ଣୁକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ମାଧବପୂଜା କରିବା ହରି ସ୍ୱୟଂ ପରମ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ବିରାଜନ୍ତି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବାର ସିଧା ପଥ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଏ—ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦାନ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏହା ଧାର୍ମିକ ସ୍ତୁତି ସହିତ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୂଜାବିଧି ମଧ୍ୟ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव दक्षिणे भागे नातिदूरे व्यवस्थितम् । शंखचक्रगदाधारी माधवस्तत्र संस्थितः
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେହି ସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ମାଧବ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି।
Verse 2
एकादश्यां सिते पक्षे सोपवासो जितेन्द्रियः । यस्तं पूजयते भक्त्या गंधपुष्पानुलेपनैः । स याति परमं स्थानमपुनर्भवदायकम्
ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ, ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ଅପୁନର୍ଭବଦାୟକ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 3
अत्र गाथा पुरा गीता ब्रह्मणा लोककर्तृणा । विष्णुकुण्डे नरः स्नात्वा यो वै माधवमर्चयेत् । स यास्यति परं स्थानं यत्र देवो हरिः स्वयम्
ଏଠାରେ ଲୋକକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବେ ଏହି ଗାଥା ଗାଇଥିଲେ—ବିଷ୍ଣୁକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ନର ମାଧବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ସେହି ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଦେବ ହରି ବିରାଜନ୍ତି।
Verse 4
एतत्ते सर्वमाख्यातं माहात्म्यं विष्णुदैवतम् । सर्वकामप्रदं नृणां सर्वपातकनाशनम्
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ ବିଷ୍ଣୁଦେବତାଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଭାବେ କୁହାଗଲା; ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
Verse 299
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये माधवमाहात्म्यवर्णनंनाम नवनवत्युत्तरद्वि शततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ମାଧବମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ନିରାନବ୍ବେତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।