Adhyaya 295
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 295

Adhyaya 295

ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ଥିବା ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି—ଗବ୍ୟୂତି ମାପରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦୂରତାରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଥାନ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରସରସ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦକ ଜଳ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ। ସେହି ଜଳର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ହେଲା—ଜରା (କ୍ଷୟ/ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା) ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନିବାରଣ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ତୀର୍ଥ ବଢ଼େ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ କମେ; ତଥାପି ପାପଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦୃଶ୍ୟମାନ ରହେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନକୁ ଅଧିକ ପାପଭାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ ବିଚାରରେ ନିଶ୍ଚିତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ଅହଲ୍ୟା-ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ଗୌତମଙ୍କ ଶାପ ସହ ଜଡିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୁରୁତର ଦୋଷର କଥା ସ୍ମରଣ ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ବହୁଦାନ ସହ ପୂଜା କରି ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ସେହି ରୂପ ‘ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସର୍ବ ଅପରାଧନାଶକ। ଶେଷରେ ଯାତ୍ରାକ୍ରମ—ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ-ଅର୍ପଣ, ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ପୂଜା; ଏହାରେ ନିଃସନ୍ଦେହ ପାପମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्मादीशान दिग्भागे इन्द्रस्थानमनुत्तमम् । गव्यूतिपञ्चमात्रेण यत्र चन्द्रसरः प्रिये

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେଠାରୁ ଈଶାନ ଦିଗଭାଗରେ ଅନୁତ୍ତମ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଥାନ ଅଛି; ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରସରଃ’ ନାମକ ସରୋବର ଅଛି।

Verse 2

तस्मादुत्तरदिग्भागे नातिदूरे व्यवस्थितम् । यत्र चन्द्रोदकं देवि जरादारिद्र्यनाशनम्

ସେଠାରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ହେ ଦେବୀ, ‘ଚନ୍ଦ୍ରୋଦକ’ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନ ଅଛି—ଯାହା ଜରା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 3

चन्द्रानुवृद्ध्या तद्वृद्धिः क्षयस्तत्संक्षये भवेत् । तस्मिन्पापयुगेऽप्येवं कदाचित्संप्रदृश्यते

ଚନ୍ଦ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସେହି (ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ) ବଢ଼େ, ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ହେଲେ ତାହା କ୍ଷୀଣ ହୁଏ। ପାପୟୁଗରେ ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ଏହି ରହସ୍ୟ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଏ।

Verse 4

तत्र स्नात्वा महादेवि यदि पापसहस्रकम् । कृतं सोऽत्र समायाति नात्र कार्या विचारणा

ହେ ମହାଦେବୀ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, କେହି ଯଦି ହଜାର ହଜାର ପାପ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେ ସେଠାରେଇ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ଆଉ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 5

तत्राहिल्याप्रसंगोत्थमहापातकभीरुणा । गौतमोद्भवशापेन विलक्ष्यीकृतचेतसा

ସେଠାରେ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅହଲ୍ୟା-ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାପାତକର ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ, ଗୌତମଙ୍କ ଶାପରେ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ବିହ୍ୱଳ ଚିତ୍ତ ହୋଇ (ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା)।

Verse 6

इन्द्रेण च पुरा देवि इष्टं विपुलदक्षिणैः । तत्र वर्षसहस्राणि संस्थाप्य शिवमीश्वरम् । इन्द्रेश्वरेति नाम्ना वै सर्वपातक नाशनम्

ଏବଂ, ହେ ଦେବୀ, ପୁରାକାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରେ ବହୁ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଯଜ୍ଞ-ପୂଜା କରିଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ସେଠାରେ ଈଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେ ‘ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ—ସର୍ବ ପାପନାଶକ।

Verse 7

चन्द्रतीर्थे नरः स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः । इन्द्रेश्वरं च संपूज्य मुच्यते नात्र संशयः

ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 295

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चन्द्रोदकतीर्थमाहात्म्य इन्द्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तर द्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରୋଦକତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୯୫ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।