Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

अथैनं भार्गवो देवि ह्युवाच परिसांत्वयन् । याजयिष्यामि राजंस्त्वां संभारानुपकल्पय

Transliteration

athainaṃ bhārgavo devi hyuvāca parisāṃtvayan | yājayiṣyāmi rājaṃstvāṃ saṃbhārānupakalpaya

Translation

ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ଭାର୍ଗବ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ତୁମର ଯଜ୍ଞ କରାଇବି; ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ଭାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।”

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (then/now)

• एनम्: him
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; सर्वनाम

• भार्गवः: Bhārgava (Cyavana)
• भार्गवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/indeed)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

• परिसान्त्वयन्: comforting; consoling
• परिसान्त्वयन्: Karta (Concomitant action/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: परि-सम्-त्वि/सान्त्व् (धातु; सान्त्वयति)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• याजयिष्यामि: I will cause (you) to perform sacrifice; I will officiate for you
• याजयिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: याजय् (णिच्; यज् धातोः causative)
• Form: लृट् (Simple Future); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; द्वितीया; एकवचन

• संभारान्: materials; requisites
• संभारान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संभार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन

• उपकल्पय: prepare; arrange
• उपकल्पय: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-कल्पय् (धातु; कल्प् + णिच्)
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator quoting Cyavana (Bhārgava)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhārgavāśrama (Cyavana-āśrama)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Cyavana, calm and compassionate, addresses the king with soothing words, agreeing to officiate the sacrifice; attendants begin arranging ritual materials—firewood, vessels, kusa, and offerings.

Characters & Entities

• Cyavana (Bhārgava)
• Śaryāti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharmic rites succeed when guided by a competent sage and supported by proper preparation and reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the king’s yajña is arranged under the sage’s guidance.

What ritualistic prescription is mentioned?

The king is instructed to assemble the saṃbhāras—materials and requisites necessary for conducting a yajña.