Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

तस्यास्यं चाभवेद्घोरं दंष्ट्रा दुर्दर्शनं महत् । हनुरेकः स्थितस्तस्य भूमावेको दिवं गतः

Transliteration

tasyāsyaṃ cābhavedghoraṃ daṃṣṭrā durdarśanaṃ mahat | hanurekaḥ sthitastasya bhūmāveko divaṃ gataḥ

Translation

ତାହାର ମୁଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଏବଂ ତାହାର ବିଶାଳ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶନ; ତାହାର ଦୁଇ ଜହ୍ନୁରୁ ଗୋଟିଏ ଭୂମିରେ ଥିଲା ଓ ଅନ୍ୟଟି ଦିବକୁ ଛୁଇଁଥିଲା।

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• आस्यम्: mouth/face
• आस्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; ‘आस्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• दंष्ट्रा: a tusk
• दंष्ट्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• दुर्दर्शनम्: hard to look at/terrifying to behold
• दुर्दर्शनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; ‘दंष्ट्रा’ इत्यस्य विशेषणम्

• महत्: great/huge
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; ‘आस्यम्’ वा ‘दंष्ट्रा’ इत्यस्य विशेषणम् (contextual)

• हनुः: jaw
• हनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• एकः: one
• एकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; ‘हनुः’ इत्यस्य विशेषणम्

• स्थितः: stood/was situated
• स्थितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्/विधेय-विशेषणम् ‘हनुः’

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• भूमौ: on the earth/ground
• भूमौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• एकः: one
• एकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (अध्याहृतः ‘हनुः’/‘हनुर्’ इत्यस्य विशेषणम्)

• दिवम्: to heaven/sky
• दिवम्: Gati-karma (Goal/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• गतः: went/has gone
• गतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (अध्याहृत-कर्तृ)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic interlocutor(s)

Visual Art Cues

Scene: Close focus on Mada’s dreadful mouth: massive fangs like white cliffs; one jaw planted on earth, the other arcing into the sky; tiny figures and sacrificial posts appear between the jaws, emphasizing scale and terror.

Characters & Entities

• Mada
• Heaven (Diva)
• Earth (Bhūmi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharmic power becomes monstrous and all-consuming, symbolically spanning earth to heaven and threatening cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the narrative magnifies the sacred setting through cosmic descriptions.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it continues the narrative description of the manifested being.