Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

यदहं रूपसंपन्नो वयसा च समन्वितः । कृतो भवद्भ्यां वृद्धः सन्भार्यां च प्राप्तवान्निजाम् । तद्ब्रूतं वै विधास्यामि भवतोर्यदभीप्सितम्

Transliteration

yadahaṃ rūpasaṃpanno vayasā ca samanvitaḥ | kṛto bhavadbhyāṃ vṛddhaḥ sanbhāryāṃ ca prāptavānnijām | tadbrūtaṃ vai vidhāsyāmi bhavatoryadabhīpsitam

Translation

ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ରୂପସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଯୌବନଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ପୂର୍ବେ ବୃଦ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇଛି। ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, କହ—ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା କରିବି।

Word by Word

• यत्: since/that
• यत्: Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्ध-अव्यय (relative particle) ‘since/that’ (यद्-तद्-सम्बन्ध)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• रूपसंपन्नः: endowed with beauty
• रूपसंपन्नः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + संपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, सम्+पद्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया/सप्तमी-तत्पुरुषार्थे ‘रूपेण संपन्नः/रूपसम्पन्नः’

• वयसा: with (proper) age/youth
• वयसा: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• समन्वितः: endowed (with)
• समन्वितः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘endowed/possessed’

• कृतः: made
• कृतः: Karta (Predicative to subject/कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘made’

• भवद्भ्याम्: by you two
• भवद्भ्याम्: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन; आदरार्थे ‘by you two’

• वृद्धः: old/aged
• वृद्धः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सन्: being
• सन्: Kriya-visheṣaṇa (Concomitant state/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being’

• भार्याम्: wife
• भार्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• प्राप्तवान्: have obtained
• प्राप्तवान्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त (perfect participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has obtained’

• निजाम्: one’s own
• निजाम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भार्याम् इति विशेषणम्

• तत्: therefore/that
• तत्: Sambandha (Anaphoric reference/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; अत्र ‘therefore/that’ अर्थे

• ब्रूतम्: tell (you two)
• ब्रूतम्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• विधास्यामि: I will do/arrange
• विधास्यामि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• भवतोः: of you two
• भवतोः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; ‘of you two’

• यत्: whatever/what
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘what/that which’

• अभीप्सितम्: desired
• अभीप्सितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि + ईप्स् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यत् इति विशेषणम्

Speaker

Cyavana

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Cyavana, rejuvenated, speaks with folded hands to the twin Aśvins, acknowledging their gift of youth and marital fulfillment, and offers to accomplish their desire—an oath-like moment.

Characters & Entities

• Cyavana
• Aśvins
• Nāsatya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Gratitude expressed through dharmic action—repaying help by fulfilling a rightful request.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, where Cyavana’s sacred story magnifies the kṣetra’s sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it foreshadows ritual entitlement (Soma-drinking) discussed next.