Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

Devanagari script

तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव । क्षमिष्यामि महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

Transliteration

tāmeva pratigṛhyāhaṃ rājanduhitaraṃ tava | kṣamiṣyāmi mahīpāla satyametadbravīmi te

Translation

ହେ ରାଜନ୍! ମୁଁ ତୁମର ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ହେ ମହୀପାଳ, ମୁଁ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରିବି—ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• प्रतिगृह्य: having accepted
• प्रतिगृह्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्रति + ग्रह्/गृह् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-आदेश)
• Form: ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having accepted/received’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; Vocative singular

• दुहितरम्: daughter
• दुहितरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; Genitive singular

• क्षमिष्यामि: I will forgive
• क्षमिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षम् (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; ‘I will forgive’

• महीपाल: O king
• महीपाल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; Vocative singular

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular used predicatively

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• ब्रवीमि: I say
• ब्रवीमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन; ‘I say’

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; Dative singular

Speaker

Cyavana (Bhārgava ṛṣi)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: māhātmya audience

Visual Art Cues

Scene: Cyavana declares a firm condition to the king: acceptance of the king’s daughter will lead to forgiveness; the king appears relieved yet solemn at the weight of the promise.

Characters & Entities

• Cyavana
• Śaryāti
• Sukanyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Forgiveness may be tied to responsible remedy; dharma seeks restoration of order rather than mere punishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya’s sacred narrative framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is prescribed here; the condition is acceptance in marriage as a dharmic resolution.