Adhyaya 280

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनेश्वरमुत्तमम् । तत्रैव संस्थितं लिंगं सर्वपातकनाशनम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଉତ୍ତମ ଚ୍ୟବନେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 2

यत्र शर्यातिना दत्ता सुकन्या सा महर्षये । यत्र संस्तंभितं सैन्यमानाहार्त्तमथाकरोत्

ଏହା ସେଇ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଶର୍ୟାତି ରାଜା ସୁକନ୍ୟାଙ୍କୁ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ସେନାକୁ ରୋକାଯାଇ, ପରେ ଆକ୍ରମଣରୁ ବିରତ କରାଯାଇଥିଲା।

Verse 3

एष शर्यातियज्ञस्य देशो देवि प्रकाशते । प्रभासक्षेत्रमध्ये तु साक्षात्पातकनाशनः

ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞଦେଶ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏବଂ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପାପନାଶକ ଅଟେ।

Verse 4

साक्षात्तत्राभजत्सोममश्विभ्यां सह कौशिकः । चुकोप भार्गवश्चैव महेन्द्राय महातपाः

ସେଠାରେ କୌଶିକ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ସହ ସାକ୍ଷାତ୍ ସୋମକୁ ଭାଗ କଲେ। ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ଭାର୍ଗବ ମଧ୍ୟ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 5

संस्तंभयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः । सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीमवाप्तवान्

ପ୍ରଭୁ ଚ୍ୟବନ ଋଷି ସ୍ୱୟଂ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କଲେ। ଏବଂ ସେ ରାଜକନ୍ୟା ସୁକନ୍ୟାକୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ପାଇଲେ।

Verse 6

देव्युवाच । कथं विष्टंभितस्तेन भगवान्पाकशासनः । किमर्थं भार्गवश्चापि कोपं चक्रे महातपाः

ଦେବୀ କହିଲେ—ସେ କିପରି ଭଗବାନ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କଲେ? ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ଭାର୍ଗବ କେଉଁ କାରଣରୁ କ୍ରୋଧ କଲେ?

Verse 7

नासत्यौ च कथं ब्रह्मन्कृ तवान्सोमपायिनौ । तत्सर्वं च यथावृत्तमाख्यातु भगवान्मम

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କିପରି ନାସତ୍ୟ ଦ୍ୱୟ (ଅଶ୍ୱିନୀଦେବ)କୁ ସୋମପାନୀ କଲେ? ଯେପରି ଘଟିଲା ସେସବୁ ଯଥାବୃତ୍ତ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୋ।

Verse 8

ईश्वर उवाच । भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्च्यवनो नाम नामतः । स प्रभासं समासाद्य तपस्तेपे महामुनिः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ମହର୍ଷି ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚ୍ୟବନ ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଭାସକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଇ ମହାମୁନି ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 9

स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थाने च भामिनि । अतिष्ठत्सुचिरं कालमेकदेशे वरानने

ହେ ଭାମିନି, ହେ ବରାନନେ! ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବୀରସ୍ଥାନରେ ସ୍ତମ୍ଭ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ, ଏକେ ସ୍ଥାନରେ ଅତି ଦୀର୍ଘ କାଳ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।

Verse 10

स वल्मीकोऽभवत्तत्र लताभिरभिसंवृतः । कालेन महता देवि समाकीर्णः पिपीलकैः

ହେ ଦେବୀ! କାଳକ୍ରମେ ସେ ସେଠାରେ ବଲ୍ମୀକ ପରି ହୋଇଗଲେ; ଲତାଦିରେ ଆବୃତ ହେଲେ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ପିପିଳିକାମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଭରିଦେଲେ।

Verse 11

स तथा संवृतो धीमान्मृत्पिंड इव सर्वतः । तप्यते स्म तपो घोरं वल्मीकेन समावृतः

ବଲ୍ମୀକରେ ଆବୃତ ସେ ଧୀମାନ ସମସ୍ତଦିଗରୁ ମାଟିର ଢେଲା ପରି ଘେରା ହୋଇଗଲେ; ତଥାପି ସେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।

Verse 12

अथास्य यातकालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवः । तीर्थयात्राप्रसंगेन श्रीसोमेशदिदृक्षया । आजगाम महाक्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्

ତାପରେ କାଳ ଗତି କରିବା ସହ, ଶର୍ୟାତି ନାମକ ରାଜା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ, ଶ୍ରୀ ସୋମେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ, ପାପନାଶକ ମହାକ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରଭାସକୁ ଆସିଲେ।

Verse 13

तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहाः । एकैव तु सुता शुभ्रा सुकन्यानाम नामतः

ତାଙ୍କର ଚାରି ହଜାର ରାଣୀ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କନ୍ୟା ଥିଲା, ଯିଏ ‘ସୁକନ୍ୟା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 14

सा सखीभिः परिवृता सर्वाभरणभूषिता । चंक्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत्

ସେ ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତା, ସମସ୍ତ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତା, ଘୁରିଘୁରି ଭାର୍ଗବଙ୍କ ବଲ୍ମୀକ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 15

सा चैव सुदती तत्र पश्यमाना मनोरमान् । वनस्पतीन्विचिन्वंती विजहार सखीवृता

ସେଠାରେ ସେ ସୁଦନ୍ତୀ କନ୍ୟା ମନୋହର ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପୁଷ୍ପ ଚୟନ କରୁଥିବା, ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କଲା।

Verse 16

रूपेण वयसा चैव सुरापानमदेन च । बभंज वनवृक्षाणां शाखाः परम पुष्पिताः

ରୂପ ଓ ଯୌବନର ଗର୍ବରେ, ସୁରାପାନର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଅରଣ୍ୟବୃକ୍ଷମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟଧିକ ପୁଷ୍ପିତ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।

Verse 17

तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम् । ददर्श भार्गवो धीमांश्चरंतीमिव विद्युतम्

ତେବେ ଧୀମାନ୍ ଭାର୍ଗବ ସେଉଁଠି ତାକୁ ସଖୀହୀନ ଏକାକି, ଏକବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ଓ ଅଲଙ୍କୃତା—ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚରୁଥିବା—ଦେଖିଲେ।

Verse 18

तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः । क्षामकण्ठश्च ब्रह्मर्षिस्तपोबलसमन्वितः

ସେଇ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ତାକୁ ଦେଖି ସେ ପରମଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କ୍ଷାମକଣ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ମଧ୍ୟ ତପୋବଳସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେଠାରେ ଥିଲେ।

Verse 19

तामभाषत कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै । ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी

ସେ ସେଇ କଲ୍ୟାଣୀ ଶୁଭ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲା ନାହିଁ। ତାପରେ ସୁକନ୍ୟା ବଲ୍ମୀକ ଭିତରେ ଥିବା ଭାର୍ଗବ ମୁନିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି ଚିହ୍ନିଲା।

Verse 20

कौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता । किन्नु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने

କୌତୁହଳରୁ, ମୋହବଶେ ବୁଦ୍ଧି ମନ୍ଦ ହୋଇ, ସେ କଣ୍ଟକ ନେଇ ଏହି କାମ କଲା। “ଏହା କଣ?” ବୋଲି କହି ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।

Verse 21

अकुध्यत्स तया विद्धो नेत्रे परममन्युमान् । ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत्

ସେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପରମ କ୍ରୋଧଶୀଳ ହୋଇ ସୁଦ୍ଧା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ପରେ ସେ ଶର୍ୟାତି ରାଜାଙ୍କ ସେନାର ଶକୃନ୍ମୂତ୍ର ବିସର୍ଜନକୁ ରୋକିଦେଲେ।

Verse 22

ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमानाहदुःखितम् । तथागतमभिभेक्ष्य पर्यतप्यत पार्थिवः

ଶକୃନ୍ମୂତ୍ର ରୁଦ୍ଧ ହେବାରୁ ସେନା ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲା। ଯାହା ଘଟିଲା ତାହା ଦେଖି ରାଜା ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 23

तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः । केनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनः । ज्ञातं वा यदि वाऽज्ञातं तदिदं ब्रूत मा चिरम्

‘ଏହି ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବ ତପସ୍ୟାରେ ନିତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ବୃଦ୍ଧ, ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ବିଶେଷ ଭୟଙ୍କର। ଆଜି ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ କିଏ ଅପକାର କଲା—ଜାଣି କି ଅଜାଣି? ବିଳମ୍ବ ନ କରି ଶୀଘ୍ର କହ।’

Verse 24

तत्रोचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम् । सर्वोपायैर्यथाकामं भवान्समधिगच्छतु

ତେବେ ସମସ୍ତ ସୈନିକ କହିଲେ—“ଏହି ଅପକାର କିଏ କଲା ଆମେ ଜାଣୁନାହୁଁ। ଆପଣ ଯେଉଁ ଉପାୟ ଯଥୋଚିତ ଭାବନ୍ତି, ସେହି ଉପାୟରେ ତାହା ଖୋଜି ପାଆନ୍ତୁ।”

Verse 25

ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम् । पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं प्रत्यजानन्न चैव ते

ତାପରେ ସେ ପୃଥିବୀପାଳ (ରାଜା) କେବେ ସାମ୍ୟ ବଚନରେ, କେବେ କଠୋର ବଚନରେ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ସୁହୃଦ୍ବର୍ଗକୁ ପଚାରିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସେ ବିଷୟରେ କିଛିମାତ୍ର ମାନିଲେ ନାହିଁ।

Verse 26

आनाहार्त्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यं संमुखोदितम् । पितरं दुःखितं चापि सुकन्यैवमथाब्रवीत्

ତେବେ ଆହାରବିହୀନ ଭଳି ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସେନାକୁ ଦେଖି, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ସୁକନ୍ୟା ଏପରି କହିଲା।

Verse 27

मया तातेह वल्मीके दृष्टं सर्वमभिज्वलत् । उद्द्योतवदविज्ञानात्तन्मया विद्धमन्तिकात्

“ତାତ, ମୁଁ ଏଠି ଏହି ବଲ୍ମୀକରେ ସବୁକିଛି ଜ୍ୱଳୁଥିବା ଦେଖିଲି। ତାହାକୁ ଆଲୋକ ଭଳି ଭାବି ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ନିକଟରୁ ମୁଁ ତାହାକୁ ଆଘାତ କଲି।”

Verse 28

एतच्छ्रुत्वा तु शर्याति र्वल्मीकं क्षिप्रमभ्यगात् । तत्रापश्यत्तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम्

ଏହା ଶୁଣି ଶର୍ୟାତି ଶୀଘ୍ରେ ବଲ୍ମୀକ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ତପସ୍ୟାରେ ମହାନ ଏବଂ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ସେଇ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 29

अथावदत्स्वसैन्यार्थं प्रांजलिः स महीपतिः । अज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षंतुमर्हसि

ତେବେ ରାଜା ହାତ ଯୋଡ଼ି ନିଜ ସେନାର ପକ୍ଷରୁ କହିଲେ—ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ଏକ ବାଳିକା ତୁମ ପ୍ରତି ଯାହା କରିଛି, ତାହା କ୍ଷମା କର।

Verse 30

ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा । रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहसमावृताम्

ତାପରେ ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—ସେ ରୂପ ଓ ଔଦାର୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ।

Verse 31

तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव । क्षमिष्यामि महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

ହେ ରାଜନ୍! ମୁଁ ତୁମର ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ହେ ମହୀପାଳ, ମୁଁ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରିବି—ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।

Verse 32

ईश्वर उवाच । ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन् । ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने

ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ଋଷିଙ୍କ ବଚନ ବୁଝି ଶର୍ୟାତି କୌଣସି ଦ୍ୱିଧା ନ କରି ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ସେଇ ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 33

प्रतिगृह्य च तां कन्यां भगवान्प्रससाद ह । प्राप्ते प्रसादे राजा तु ससैन्यः पुरमाव्रजत्

ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଭଗବାନ ଋଷି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରସାଦ ଲଭିଲେ ପରେ ରାଜା ସେନାସହିତ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 34

सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दितम् । नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च

ସୁକନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦୋଷ ତପସ୍ବୀ ପତିଙ୍କୁ ପାଇ, ପ୍ରେମରେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କ ସେବା କଲା—ତପ ଓ ନିୟମାଚରଣ ଦ୍ୱାରା।

Verse 35

अग्नीनामतिथीनां च शुश्रूषुरनसूयया । समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना

ଅନସୂୟାସହ, ଈର୍ଷ୍ୟାରହିତ ହୋଇ, ଶୁଭମୁଖୀ ସୁକନ୍ୟା ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କୁ ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କଲା; ତେଣୁ ସେ ଶୀଘ୍ରେ ଚ୍ୟବନ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲା।

Verse 280

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ଚ୍ୟବନେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଏଂଶୀତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।