Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

पुष्यमासे त्वमावस्यां दद्याच्छ्राद्धं समाहितः । न पश्यामि क्षयं तस्य तस्मिन्दत्तस्य पार्वति

Transliteration

puṣyamāse tvamāvasyāṃ dadyācchrāddhaṃ samāhitaḥ | na paśyāmi kṣayaṃ tasya tasmindattasya pārvati

Translation

ପୁଷ୍ୟ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ। ହେ ପାର୍ବତୀ! ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟର କ୍ଷୟ ମୁଁ ଦେଖେନି।

Word by Word

• पुष्यमासे: in the month of Puṣya
• पुष्यमासे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुष्य-मास (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुष्य-नक्षत्र-सम्बद्धः मासः

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अमावस्याम्: on the new-moon day
• अमावस्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमावस्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; विध्यर्थे (injunctive sense: ‘should give’)

• श्राद्धम्: śrāddha offering
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समाहितः: collected, attentive
• समाहितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि (त्वम्) विशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन

• क्षयम्: decay, loss
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तस्मिन्: in that (act/offering)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दत्तस्य: of what is given
• दत्तस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) ‘दत्त’; पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तस्मिन् (श्राद्धे) दत्तस्य = given there/of that given

• पार्वति: O Pārvatī
• पार्वति: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devikā-taṭa (Prabhāsa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: At dawn on amāvāsyā, a devotee sits on kuśa grass by the riverbank, offering piṇḍa and water-libations; Śiva’s unseen presence is suggested by a faint liṅga silhouette and hovering light.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Puṣya month
• Amāvasyā
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Performed at the right time and sacred place, śrāddha becomes enduring merit and a profound act of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context points to Devikā-taṭa/Umāpatīśvara within Prabhāsakṣetra as the ‘there’ where merit is imperishable.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer śrāddha on Puṣya month’s amāvasyā with concentration (samāhita).