
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଭାସର ମୁଖ୍ୟ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ “ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱର” ଲିଙ୍ଗର କାରଣକଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଈଶ୍ୱର କହନ୍ତି—ତ୍ରିପୁରାରି ଶିବଙ୍କ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ପାଶୁପତ ଶର/ଅସ୍ତ୍ରତେଜ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପତିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରେ ଜ୍ୱାଳା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତି ପ୍ରକଟ ହେଲା; ତେଣୁ ସେହି ଲିଙ୍ଗ “ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱର” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ-ଘଟଣାକୁ ସ୍ଥାୟୀ ତୀର୍ଥଚିହ୍ନରେ ପରିଣତ କରି କଥାକୁ ଭୂଗୋଳ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉପଦେଶ—ଏହି ଲିଙ୍ଗର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଭକ୍ତର ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭ-ଶେଷରେ ଏହା ସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ 271ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव संनिकृष्टे तु लिंगं ज्वालेश्वरं स्मृतम् । शरः पाशुपतो यत्र ज्वलन्वै त्रिपुरारिणा
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେହି ସ୍ଥାନର ସନ୍ନିକଟରେ ‘ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; କାରଣ ତ୍ରିପୁରାରି ଶିବ ଛାଡ଼ିଥିବା ପାଶୁପତ ବାଣ ସେଠାରେ ଜ୍ୱଲନ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା।
Verse 2
पातितो यत्प्रदेशे तु तेन ज्वालेश्वरः स्मृतः । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः
ଯେଉଁ ପ୍ରଦେଶରେ ସେ ବାଣ ପତିତ ହୋଇଥିଲା, ସେହି କାରଣରୁ ଏହା ‘ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱର’ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ। ହେ ଦେବୀ, ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 271
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ज्वालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୭୧ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।