Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

स पुरा संगमं प्राप्य सर्वपापप्रणाशनम् । सरस्वत्याश्च पिंगायास्तपस्तेपे सुरेश्वरि

Transliteration

sa purā saṃgamaṃ prāpya sarvapāpapraṇāśanam | sarasvatyāśca piṃgāyāstapastepe sureśvari

Translation

ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ! ସେ ପୁରାକାଳରେ ସମସ୍ତ ପାପନାଶକ ସେହି ସଙ୍ଗମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ପିଙ୍ଗାର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ତପସ୍ୟା କଲେ।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• पुरा: formerly, in ancient times
• पुरा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• संगमम्: confluence, meeting-place
• संगमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्राप्य: having reached/obtained
• प्राप्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्य (क्त्वान्त-कृदन्त)
• Form: क्त्वा/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having obtained)

• सर्वपापप्रणाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• सरस्वत्याः: of Sarasvatī
• सरस्वत्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• पिङ्गायाः: of Piṅgā
• पिङ्गायाः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पिङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• तेपे: performed (austerity)
• तेपे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सुरेश्वरि: O goddess/lady of the gods
• सुरेश्वरि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुरेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva) (contextual continuation)

Characters & Entities

• Uddālaka
• Sarasvatī
• Piṅgā
• Saṅgama (confluence)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A confluence-tīrtha is celebrated as uniquely purifying; tapas undertaken there is depicted as spiritually potent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The saṅgama of the rivers Sarasvatī and Piṅgā within Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is highlighted as the practice performed at the confluence.