Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 242

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुमारीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ sahitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye kumārīmāhātmyavarṇanaṃnāma dvicatvāriṃśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ମଧ୍ୟରେ ‘କୁମାରୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ବୟାଲିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति-सूचक (quotative/end marker)

• श्रीस्कांदे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (श्री-स्कन्दः/श्रीमत् स्कन्दः); नपुंसकलिङ्गे ग्रन्थनाम; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महৎ पुराणम्); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• एकाशीति: eighty-one
• एकाशीति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; (81); स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगानुसार; अत्र विशेषण (of साहस्र्याम्)

• साहस्र्याम्: in the (collection of) thousands
• साहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘साहस्री’ = सहस्र-संख्या-समूह/collection of a thousand (here: 81,000 verses)

• सहितायाम्: together/combined
• सहितायाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of साहस्र्याम्)

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of प्रभासखण्डे)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (प्रभासस्य खण्डः); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (प्रभासस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• कुमारीमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the glory of Kumārī
• कुमारीमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Title/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कुमारी + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कुमार्याः माहात्म्यस्य वर्णनम्); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; संज्ञासूचक (name-indicator particle)

• द्विचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमः: the 242nd
• द्विचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + चत्वारिंशत् + उत्तर + द्विशत + तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (द्विशतस्य द्विचत्वारिंशदुत्तरः = 242; तस्य तमः = ordinal); पुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of अध्यायः)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Predicate/विधेय)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Colophon / Redactorial closure (Purāṇic ending formula)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style closing scene: sages seated in a forest hermitage, palm-leaf manuscript on a stand, with a subtle backdrop hinting at the Prabhāsa coast/temple silhouette; the title ‘Kumārī-māhātmya’ implied as concluded.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetramāhātmya
• Kumārī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

As a colophon, it primarily authenticates and frames the māhātmya section, emphasizing the authority of the sacred narrative within the Purāṇic tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is explicitly named as the māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a formal chapter-ending statement.