Adhyaya 242

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र देवीकुमारिका । तस्यैव पूर्वदिग्भागे स्थिता रक्षार्थमेव हि

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ କୁମାରିକା ବିରାଜିତ, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ପୂର୍ବ ଦିଗଭାଗରେ ସେ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ନିଶ୍ଚୟ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 2

पुरा रथंतरे कल्पे रुरुर्नाम महासुरः । उत्पन्नः स महाकायः सर्वलोकभयावहः

ପୁରା ରଥନ୍ତର କଳ୍ପରେ ‘ରୁରୁ’ ନାମକ ଏକ ମହାସୁର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେ ମହାକାୟ ଓ ସର୍ବଲୋକଭୟାବହ ଥିଲା।

Verse 3

तेन देवाः सगन्धर्वास्त्रासितास्त्रिदशा लयात् । तस्य भीत्या ततः सर्वे ब्रह्मलोकमधिस्थिताः

ତାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବଗଣ ଗନ୍ଧର୍ବସହିତ ଭୀତ ହେଲେ; ତ୍ରିଦଶମାନେ ଆତଙ୍କରେ ପଳାଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ଭୟରୁ ପରେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 4

तथा भूमितले विप्रान्यज्वनोऽथ तपस्विनः । निजघान स दुष्टात्मा ये चान्ये धर्मचारिणः

ସେହିପରି ଭୂମିତଳରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଯଜମାନମାନଙ୍କୁ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିହତ କଲା।

Verse 5

निःस्वाध्यायवषट्कारं तदाऽसीद्धरणीतलम् । नष्टयज्ञोत्सवं सर्वं रुरोर्भयनिपीडितम्

ତେବେ ଧରଣୀତଳ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ‘ବଷଟ୍’ ଘୋଷରହିତ ନିରବ ହୋଇଗଲା; ରୁରୁର ଭୟପୀଡନରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞୋତ୍ସବ ନଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 6

ततः प्रव्यथिता देवास्तथा सर्वे महर्षयः । समेत्यामंत्रयन्मंत्रं वधार्थं तस्य दुर्मतेः

ତତଃ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ଦେବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ସେ ଦୁର୍ମତିର ବଧାର୍ଥେ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 7

ततः कायोद्भवः स्वेदः सर्वेषां समजायत । तेषां चिंतयतां देवि निरोधाज्जगृहुश्च तम्

ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନିତ ସ୍ୱେଦ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ସେମାନେ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବାବେଳେ ନିୟମ-ନିରୋଧରେ ସେହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଧାରଣ କଲେ।

Verse 8

तत्र कन्या समुत्पन्ना दिव्या कमललोचना । व्यापयंती दिशः सर्वाः सर्वेषां पुरतः स्थिता

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ କମଳଲୋଚନା ଏକ କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେ ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା।

Verse 9

सर्वान्देवांस्ततः प्राह किमर्थं निर्मितास्म्य हम् । तद्वः कार्यं करिष्यामि श्रुत्वा तस्यास्तदा गिरम्

ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୋତେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି କରାଗଲା? ତୁମ କଥା ଶୁଣି ମୁଁ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ କରିବି।” ତାଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ଦେବଗଣ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ।

Verse 10

आचख्युः संकटं तस्यास्ते देवा रुरुचेष्टितम् । श्रुत्वा जहास सा देवी देवानां कार्य सिद्धये

ଦେବମାନେ ରୁରୁର କୃତ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନିଜ ସଙ୍କଟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାହା ଶୁଣି ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଦେବୀ ହସିଲେ।

Verse 11

तस्या हसंत्या निश्चेरुर्वरांगाः कन्यकाः पुनः । पाशांकुशधराः सर्वाः पीनश्रोणिपयोधराः

ସେ ହସୁଥିବାବେଳେ ପୁଣି ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତ ଅନେକ କନ୍ୟା ପ୍ରକଟ ହେଲେ— ସମସ୍ତେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ପୁଷ୍ଟ ନିତମ୍ବ ଓ ପୁଷ୍ଟ ସ୍ତନଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 12

फेत्कारारावमात्रेण त्रास यंत्यश्चराचरम् । अन्वगात्सा रुरुर्यत्र ताभिः सार्द्धं यशस्विनी

ସେମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଫେତ୍କାର-ନାଦମାତ୍ରେ ଚରାଚର ସବୁ ଭୀତ ହେଲା। ସେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କ ସହ ରୁରୁ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲା ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 13

अथाभूत्तुमुलं तासां युद्धं घोरं तु तैः सह । शस्त्रास्त्रैर्विविधैर्घोरैः शत्रुपक्ष क्षयंकरैः

ତାପରେ ସେଇ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଘୋର ଓ ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ କ୍ଷୟ କରୁଥିବା ନାନା ପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ ହେଲା।

Verse 14

ताभिस्तदनुगाः सर्वे प्रहारैर्जर्जरीकृताः । पराङ्मुखाः क्षणेनैव जाताः केचिन्निपातिताः

ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ତାହାର ସମସ୍ତ ଅନୁଚର ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ପିଠ ଫେରାଇଲେ, ଏବଂ କେତେକ ନିପାତିତ ହେଲେ।

Verse 15

ततो हतं बलं दृष्ट्वा रुरुर्मायामथाऽसृजत् । तामसींनाम देवेशि तयामुह्यत नैव सा

ନିଜ ସେନା ହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଦାନବ ରୁରୁ ‘ତାମସୀ’ ନାମକ ମାୟା ଛାଡ଼ିଲା। କିନ୍ତୁ ହେ ଦେବେଶି, ସେ ମାୟାରେ ଦେବୀ କିଛିମାତ୍ରେ ମୋହିତ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 16

तमोभूते ततस्तत्र देवी दैत्यं तदा रुरुम् । शक्त्या बिभेद हृदये ततो मूर्छां जगाम ह

ସେଠାରେ ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଗଲାବେଳେ ଦେବୀ ଦାନବ ରୁରୁଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଭେଦିଲେ। ତାହାପରେ ସେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲା।

Verse 17

मुहूर्त्ताल्लब्धसंज्ञोऽथ ज्ञात्वा तस्याः पराक्रमम् । पलायनकृतोत्साहः समुद्राभिमुखो ययौ

କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ସେ ସଚେତନ ହେଲା; ତାଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଜାଣି ପଳାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଗଲା।

Verse 18

साऽपि देवी जगामाथ पृष्ठतोऽस्य दुरात्मनः । स्तूयमाना सुरगणैः किंनरैः समहोरगैः

ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦୁରାତ୍ମାର ପଛେ ପଛେ ଗଲେ; ସୁରଗଣ, କିନ୍ନର ଓ ମହୋରଗ (ନାଗ)ମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।

Verse 19

ततः प्रविश्य जलधिं तं दृष्ट्वा दानवं रुषा । खङ्गाग्रेण शिरश्छित्त्वा चर्ममुण्डधरा ततः

ତତଃ ସେ ଜଳଧିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେହି ଦାନବକୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ ଖଡ୍ଗଧାରାରେ ତାହାର ଶିର କାଟିଦେଲେ; ପରେ ଚର୍ମ ଓ ଛିନ୍ନମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 20

निश्चक्राम पुनस्तस्मात्प्रभासं क्षेत्रमागता । कन्या सैन्येन संयुक्ता बहुरूपेण भास्वता

ତାପରେ ସେ ସେଠାରୁ ପୁନଃ ବାହାରି ପ୍ରଭାସ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ; କନ୍ୟାରୂପେ, ସେନାସହିତ, ବହୁରୂପେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 21

देवैः सुविस्मितैर्दृष्टा चर्ममुण्डधरा वरा । ततो देवाः स्तुतिं चक्रुः कृतांजलिपुटाः स्थिताः

ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚର୍ମମୁଣ୍ଡଧାରିଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପରେ ଅଞ୍ଜଳି ଯୋଡି ଦାଁଡି ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 22

देवा ऊचुः । जय त्वं देवि चामुंडे जय भूतापहारिणि । जय सर्वगते देवि कालरात्रि नमोऽस्तु ते

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଜୟ ହେ ଦେବି ଚାମୁଣ୍ଡେ; ଜୟ ହେ ଭୂତାପହାରିଣୀ। ଜୟ ହେ ସର୍ବଗତେ ଦେବି; ହେ କାଳରାତ୍ରି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 23

भीमरूपे शिवे विद्ये महामाये महोदये । महाभागे जये जृम्भे भीमाक्षि भीमदर्शने

ହେ ଭୀମରୂପିଣୀ, ହେ ଶିବେ, ହେ ବିଦ୍ୟେ, ହେ ମହାମାୟେ, ହେ ମହୋଦୟେ! ହେ ମହାଭାଗେ, ହେ ଜୟେ, ହେ ଜୃମ୍ଭେ; ହେ ଭୀମାକ୍ଷି, ହେ ଭୀମଦର୍ଶନେ!

Verse 24

महामाये विचित्रांगि गेयनृत्यप्रिये शुभे । विकरालि महाकालि कालिके कालरूपिणि

ହେ ମହାମାୟା! ବିଚିତ୍ରାଙ୍ଗିନୀ, ଗେୟ-ନୃତ୍ୟପ୍ରିୟେ ଶୁଭେ। ହେ ବିକରାଳୀ, ହେ ମହାକାଳୀ, ହେ କାଳିକେ—ହେ କାଳରୂପିଣୀ!

Verse 25

प्रासहस्ते दण्डहस्ते भीमहस्ते भयानने । चामुण्डे ज्वलमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले । शवयानस्थिते देवि प्रेतसंघनिषेविते

ହେ ଦେବୀ! ପ୍ରାସହସ୍ତେ, ଦଣ୍ଡହସ୍ତେ, ଭୀମହସ୍ତେ, ଭୟାନନେ। ହେ ଚାମୁଣ୍ଡେ! ଜ୍ୱଲମାନାସ୍ୟେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରେ, ମହାବଲେ। ଶବଯାନସ୍ଥିତେ, ପ୍ରେତସଂଘନିଷେବିତେ!

Verse 26

एवं स्तुता तदा देवी सर्वैः शक्रपुरोगमैः । प्रहृष्टवदना भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

ଏଭଳି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତା ଦେବୀ, ପ୍ରହର୍ଷିତ ମୁଖ ହୋଇ, ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 27

वरं वृणुध्वं भद्रं वो नित्यं यन्मनसि स्थितम् । अहं दास्यामि तत्सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

“ବର ଚୟନ କର—ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ଯାହା ନିତ୍ୟ ତୁମ ମନରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଦେବି।”

Verse 28

देवा ऊचुः । कृतकृत्यास्त्वया भद्रे दानवस्य निषूदनात्

ଦେବମାନେ କହିଲେ: “ହେ ଭଦ୍ରେ! ଦାନବକୁ ନିଷୂଦନ କରି ତୁମେ ଆମ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଦେଲ।”

Verse 29

स्तोत्रेणानेन यो देवि त्वां वै स्तौति वरानने । तस्य त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती

ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ଦେବୀ! ଯେ କେହି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଭକ୍ତିସହିତ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ତାହା ପାଇଁ ତୁମେ ବରଦାୟିନୀ ହେଉ; ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପିଣୀ ସତୀ।

Verse 30

यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या तव देवि समुद्भवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः स प्राप्नोतु परां गतिम्

ଏବଂ ହେ ଦେବୀ! ଯେ କେହି ଭକ୍ତିସହିତ ତୁମ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବର ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ଗତି ପାଉ।

Verse 31

अस्मिन्क्षेत्रे त्वया देवि स्थितिः कार्या सदा शुभे

ହେ ଶୁଭେ ଦେବୀ! ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମେ ସଦା ନିଜ ଅଧିଷ୍ଠାନ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 32

अत्र त्वां पूजयेद्यस्तु शुक्लपक्षे समाहितः । नवम्यामाश्विने मासि तस्य कार्यं सदा शुभम्

ଯେ କେହି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଏଠାରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ନବମୀ ତିଥିରେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରେ—ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଶୁଭ ହୁଏ।

Verse 33

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता महादेवी तत्रैव निरताऽभवत् । देवास्त्रिविष्टपं जग्मुः प्रहृष्टा हतशत्रवः

ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଇ ମହାଦେବୀ ସେଠାରେଇ ନିରତ ହୋଇ ରହିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହତ କରି ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଗଲେ।

Verse 242

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुमारीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ମଧ୍ୟରେ ‘କୁମାରୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ବୟାଲିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।