Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

पुरा सत्राजिता राज्ञा द्वारवत्यां गतेन तु । आराधितो भास्करोऽभूद्यादवेन महात्मना

Transliteration

purā satrājitā rājñā dvāravatyāṃ gatena tu | ārādhito bhāskaro'bhūdyādavena mahātmanā

Translation

ପୂର୍ବକାଳରେ ମହାତ୍ମା ଯାଦବ ରାଜା ସତ୍ରାଜିତ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଯାଇ ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ; ସେହି ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Word by Word

• पुरा: formerly
• पुरा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly/once)

• सत्राजिता: by King Satrājit
• सत्राजिता: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्राजित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (कर्ता-करण-सम्बन्धे); 'राज्ञा' इति विशेषण/अप्पोजिशन

• राज्ञा: by the king
• राज्ञा: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सत्राजिता इत्यस्य विशेषणम्

• द्वारवत्याम्: in Dvāravatī
• द्वारवत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• गतेन: having gone
• गतेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; राज्ञा इति विशेषणम् (having gone)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः (contrast/emphasis)

• आराधितः: was worshipped
• आराधितः: Kriyā-phala (Predicate state/क्रियाफल)
• Type: Adjective
• Root: आ+राध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भास्करः इति विशेषणम् (worshipped)

• भास्करः: Bhāskara (the Sun)
• भास्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अभूत्: became/was
• अभूत्: Kriyā (Copular/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ् (aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यादवेन: by a Yādava
• यादवेन: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यादव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; महात्मना इति विशेषणेन सह कर्तृवाचक-तृतीया (agent)

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: समासः कर्मधारयः (महा + आत्मन्); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; यादवेन इति विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvāravatī (contextual) / Nāgarāditya (implied continuity)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: King Satrājit in Dvāravatī performs Sun-worship at dawn—standing in a river/near a shrine, offering arghya; Sūrya appears radiant in the sky, acknowledging the devotion.

Characters & Entities

• Satrājit
• Dvāravatī (Dvārakā)
• Bhāskara (Sūrya)
• Yādava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere worship of Sūrya (Bhāskara) by a righteous ruler is presented as powerful and grace-invoking.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Prabhāsa Māhātmya context frames this as background for Nāgarāditya; the verse itself references Dvāravatī as the setting of Satrājit’s worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (propitiatory worship) of Bhāskara—devotional practice directed to the Sun.