Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 88

Devanagari script

पार्श्वे स्थितस्तदा ब्रह्मा विधानैर्वेद भाषितैः । दीक्षयामास सोमं तु रोहिण्या सहितं विभुम्

Transliteration

pārśve sthitastadā brahmā vidhānairveda bhāṣitaiḥ | dīkṣayāmāsa somaṃ tu rohiṇyā sahitaṃ vibhum

Translation

ତେବେ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବ୍ରହ୍ମା ବେଦୋକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ରୋହିଣୀ ସହିତ ବିଭୁ ସୋମଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେଲେ।

Word by Word

• पार्श्वे: at the side
• पार्श्वे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)

• स्थितः: standing
• स्थितः: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle), विशेषण

• तदा: then
• तदा: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद

• विधानैः: by rites/ordinances
• विधानैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण (instrumental)

• वेद: Veda
• वेद: Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासपूर्वपद (inferred)

• भाषितैः: uttered/recited
• भाषितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाष् (धातु) → भाषित (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषण (विधानैः सह)

• दीक्षयामास: initiated (performed dīkṣā for)
• दीक्षयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दीक्ष् (धातु) + णिच् (causative) → दीक्षयामास (लिट्)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थ

• रोहिण्या: with Rohiṇī
• रोहिण्या: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सहार्थे करण (with)

• सहितम्: accompanied (together)
• सहितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह (उपसर्ग) + इ (धातु) → सहित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषण (सोमम्)

• विभुम्: the mighty one
• विभुम्: Karma (Object apposition/कर्म-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समानाधिकरण-विशेष्य (सोमम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā stands beside the ritual space, reciting Vedic procedures, initiating Soma together with Rohiṇī; sacred threads, darbha, and firelight frame the solemn rite.

Characters & Entities

• Brahmā
• Soma
• Rohiṇī
• Vedas
• Dīkṣā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic devotion honors Vedic order: initiation and worship must align with śāstric procedure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where Soma undergoes formal dīkṣā as part of the sacred program.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dīkṣā (ritual initiation) performed according to Veda-declared vidhānas, including the presence of the consort (Rohiṇī).