Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

वृक्षांस्तथौषधीर्दिव्या समित्पुष्पकुशादिकान् । होमद्रव्यादिकं सर्व माज्यं प्राज्यं नवं पयः

Transliteration

vṛkṣāṃstathauṣadhīrdivyā samitpuṣpakuśādikān | homadravyādikaṃ sarva mājyaṃ prājyaṃ navaṃ payaḥ

Translation

ସେମାନେ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ, ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି, ସମିଧା, ପୁଷ୍ପ, କୁଶ ଆଦି ସହ ହୋମର ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ନବଘୃତ ଓ ନବଦୋହିତ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ଆଣିଲେ।

Word by Word

• वृक्षान्: trees/wood
• वृक्षान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• तथा: also
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अनुक्रमार्थक क्रियाविशेषण (also/likewise)

• औषधीः: herbs
• औषधीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: औषधी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• दिव्याः: divine/excellent
• दिव्याः: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; औषधीः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• समित्-पुष्प-कुश-आदिकान्: fuel-sticks, flowers, kuśa grass, and the like
• समित्-पुष्प-कुश-आदिकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: समित् + पुष्प + कुश + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘समित्-पुष्प-कुश-आदि’ इति समाहार/सूची-समास (आदि-तत्पुरुषः)

• होमद्रव्यादिकम्: homa materials and the like
• होमद्रव्यादिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: होम + द्रव्य + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; ‘होमस्य द्रव्याणि’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः + आदि; contextually object-list

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; समस्तोपकरणसमूहस्य विशेषणम्

• माज्यम्: ghee
• माज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; (पाठे ‘माज्यं’ = ‘म’ आगम/सन्धि-प्रभावः)

• प्राज्यम्: abundant
• प्राज्यम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; आज्यस्य विशेषणम्—‘abundant’

• नवम्: fresh/new
• नवम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; पयः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• पयः: milk
• पयः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; ‘milk’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ritual assistants and devotees collect samid from sacred trees, divine herbs, kuśa grass, and fresh flowers; vessels of abundant ghee and newly drawn milk are arranged near a yajña-śālā in Prabhāsa.

Characters & Entities

• Kuśa
• Ājya (ghee)
• Payaḥ (milk)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer purity and careful preparation support inner devotion; offerings become sacred through completeness and sincerity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, shown as a place where the finest sacrificial materials are assembled for holy rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

Collecting homa materials—samit, flowers, kuśa, herbs, abundant ghee (ājya), and fresh milk.