Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

शोभितं चर्षिभिर्दिव्यैश्चातुर्विद्यैर्द्विजोत्तमैः । अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

Transliteration

śobhitaṃ carṣibhirdivyaiścāturvidyairdvijottamaiḥ | atriścaiva vasiṣṭhaśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ

Translation

ସେ ସ୍ଥାନ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା—ଚତୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଯଥା ଅତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ ଓ କ୍ରତୁ।

Word by Word

• शोभितम्: adorned
• शोभितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √शुभ् (धातु) + णिच् (caus.)? / शोभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘adorned/beautified’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ऋषिभिः: by sages
• ऋषिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• दिव्यैः: divine
• दिव्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; विशेषणम् (ऋषिभिः)

• चातुर्विद्यैः: learned in the four Vedas/branches of knowledge
• चातुर्विद्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: चातुर्विद्य (प्रातिपदिक; चतुर् + विद्या)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (चतस्रः विद्याः येषां ते)

• द्विजोत्तमैः: by the best of the twice-born (Brahmins)
• द्विजोत्तमैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (उत्तमाः द्विजाः)

• अत्रिः: Atri
• अत्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पुलहः: Pulaha
• पुलहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• क्रतुः: Kratu
• क्रतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sacred hermitage cluster within Prabhāsa: venerable ṛṣis seated on kuśa mats, holding kamaṇḍalus and palm-leaf texts; a calm glow surrounds them; disciples attend; the landscape feels ordered and luminous.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra
• Atri
• Vasiṣṭha
• Pulastya
• Pulaha
• Kratu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A place becomes supremely holy when it is inhabited by realized ṛṣis and upheld by learning, discipline, and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, honored as a resort of great Vedic seers.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed; the verse highlights the authority of ṛṣi-presence and Vedic learning that sanctify the kṣetra.