Adhyaya 207

Verse 1

ईश्वर उवाच । ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि श्राद्धदानान्यनुक्रमात् । तारणाय च भूतानां सरस्वत्यब्धिसंगमे

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏହା ପରେ ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦେବାକୁ ଥିବା ଦାନମାନଙ୍କର କ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ସରସ୍ୱତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମେ ଭୂତପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ତାରଣାର୍ଥେ।

Verse 2

लोके श्रेष्ठतमं सर्वं ह्यात्मनश्चापि यत्प्रियम् । सर्वं पितॄणां दातव्यं तदेवाक्षय्यमिच्छताम्

ଲୋକରେ ଯାହା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଯାହା ନିଜ ହୃଦୟକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ—ସେ ସବୁ ପିତୃମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଇଚ୍ଛୁକଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ହୁଏ।

Verse 3

जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् । दिव्याप्सरोभिः संकीर्णमन्नदो लभतेऽक्षयम्

ଯେ ଅନ୍ନଦାନ କରେ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ପାଏ—ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦୀପ୍ତ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 4

आच्छादनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि । आयुः प्रकाशमैश्वर्यं रूपं तु लभते च सः

ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଅହତ (ମଲିନରହିତ) ବସ୍ତ୍ରକୁ ଆଚ୍ଛାଦନ-ଦାନ ଭାବେ ଦିଏ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଦୀପ୍ତି, ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ରୂପଲାବଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 5

कमण्डलुं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । मधुक्षीरस्रवा धेनुर्दातारमनुगच्छति

ଯେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କମଣ୍ଡଲୁ ଦାନ କରେ, ମଧୁ ଓ କ୍ଷୀର ସ୍ରବଣକାରୀ ଧେନୁ (ପୁଣ୍ୟରୂପେ) ସେଇ ଦାତାଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କରେ।

Verse 6

यः श्राद्धे अभयं दद्यात्प्राणिनां जीवितैषिणाम् । अश्वदानसहस्रेण रथदानशतेन च । दन्तिनां च सहस्रेण अभयं च विशिष्यते

ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ଜୀବନ ଚାହୁଁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଯେ ଅଭୟଦାନ ଦିଏ, ସେଇ ରକ୍ଷାଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ହଜାର ଅଶ୍ୱଦାନ, ଶତ ରଥଦାନ ଓ ହଜାର ଗଜଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।

Verse 7

यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा । क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु मानवः

ପୃଥିବୀରେ ଯେଯେ ରତ୍ନ ଅଛି, ଯାନବାହନ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ-ସୌଭାଗ୍ୟ ସହ—ପିତୃଭକ୍ତ ମାନବ ସେ ସବୁକୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 8

पितरः सर्वलोकेषु तिथिकालेषु देवताः । सर्वे पुरुषमायांति निपानमिव धेनवः

ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତିଥିକାଳରେ ପିତୃମାନେ ଦେବତାସ୍ୱରୂପ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି—ଯେପରି ଗାଈମାନେ ନିପାନକୁ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 9

मा स्म ते प्रतिगच्छेयुः पर्वकाले ह्यपूजिताः । मोघास्तेषां भवन्त्वाशाः परत्रेह च मा क्वचित्

ପର୍ବକାଳରେ ପିତୃମାନେ ଅପୂଜିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ତୁମ ପାଖରୁ ଅନାଦୃତ ହୋଇ ଫେରି ନଯାଆନ୍ତୁ; ସେମାନଙ୍କ ଆଶା ନିଷ୍ଫଳ ନହେଉ—ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଇହଲୋକରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 10

सरस्वत्यास्तु सान्निध्यं यस्त्वेकं भोजयेद्द्विजम् । कोटिभोज्यफलं तस्य जायते नात्र संशयः

ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଯେ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜକୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ) ଭୋଜନ କରାଏ, ତାହାର କୋଟିଜନ ଭୋଜନର ଫଳ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 11

अमावास्यां नरो यस्तु परान्नमुपभुञ्जते । तस्य मासकृतं पुण्यमन्नदातुः प्रजायते

ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ଯେ ନର ଅନ୍ୟର ଦତ୍ତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ତାହାର ଏକ ମାସର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ସେହି ଅନ୍ନଦାତାଙ୍କୁ ମିଳେ।

Verse 12

षण्मासमयने भुंक्ते त्रीन्मासान्विषुवे स्मृतम् । वर्षैर्द्वादशभिश्चैव यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्सर्वं विलयं याति भुक्त्वा सूर्येन्दुसंप्लवे

ଅୟନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ ଭୋଜନ କଲେ ଛଅ ମାସର ପୁଣ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ବିଷୁବକାଳେ ତିନି ମାସର। ଏବଂ ବାରୋ ବର୍ଷରେ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣକାଳେ ଭୋଜନ କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୟ ପାଏ।

Verse 13

साग्रं मासं रवेः क्रान्तावाद्यश्राद्धे त्रिवत्सरम् । मासिकेऽप्यथ वर्षस्य षण्मासे त्वर्धवत्सरम्

ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ତାହାର ଫଳ ଏକ ମାସଠାରୁ କିଛି ଅଧିକ ରହେ; ଆଦ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତିନି ବର୍ଷ। ମାସିକ କର୍ମରେ ଏକ ବର୍ଷ, ଷଣ୍ମାସିକ କର୍ମରେ ଅର୍ଧବର୍ଷ ରହେ।

Verse 14

तथा संचयनश्राद्धे जातिजन्मकृतं नृणाम् । मृत शय्याप्रतिग्राही वेदस्यैव च विक्रयी । ब्रह्मस्वहारी च नरस्तस्य शुद्धिर्न विद्यते

ତଥା ସଞ୍ଚୟନ-ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଜାତି ଓ ଜନ୍ମଜନିତ ଦୋଷର ବିଚାର କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେ ମୃତର ଶୟ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରେ, ଯେ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରେ, ଏବଂ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୱ ହରଣ କରେ—ତାହାର ଶୁଦ୍ଧି ନାହିଁ।

Verse 15

तडागानां सहस्रेण ह्यश्वमेधशतेन च । गवां कोटि प्रदानेन भूमिहर्ता न शुद्ध्यति

ହଜାର ତଡାଗ ନିର୍ମାଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ, କୋଟି ଗୋଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ—ଭୂମି ହରଣକାରୀ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 16

सुवर्णमाषं गामेकां भूमेरप्यर्धमंगुलम् । हरन्नरकमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

ଯେ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଏକ ମାଷମାତ୍ର, ଗୋଟିଏ ଗାଈ, କିମ୍ବା ଭୂମିର ଅର୍ଧ ଅଙ୍ଗୁଳମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ହରଣ କରେ, ସେ ଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 17

ब्रह्महत्या सुरापानं दरिद्रस्य तु यद्धनम् । गुरोः पत्नी हिरण्यं च स्वर्गस्थमपि पातयेत्

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା, ସୁରାପାନ, ଦରିଦ୍ରର ଧନ ହରଣ, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଧର୍ମ, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରି—ଏହି ପାପଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କରେ।

Verse 18

सहस्रसंमिता धेनुरनड्वान्दश धेनवः । दशानडुत्समं यानं दशयानसमो हयः

ଗୋଟିଏ ଧେନୁର ମୂଲ୍ୟ ସହସ୍ରସମାନ; ଗୋଟିଏ ବଳଦ ଦଶ ଧେନୁ ସମାନ। ଗୋଟିଏ ଯାନ ଦଶ ବଳଦ ସମାନ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଅଶ୍ୱ ଦଶ ଯାନ ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 19

दशहयसमा कन्या भूमिदानं ततोऽधिकम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन विक्रयं नैव कारयेत्

କନ୍ୟାଦାନ ଦଶ ଅଶ୍ୱ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ଭୂମିଦାନ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ। ତେଣୁ ସର୍ବପ୍ରୟାସରେ (ବେଦ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁର) ବିକ୍ରୟ କେବେ ମଧ୍ୟ କରାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 20

विशेषतो महाक्षेत्रे सर्वपातकनाशने । चितिकाष्ठं च वै स्पृष्ट्वा यज्ञयूपांस्तथैव च । वेदविक्रयकर्तारं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते

ବିଶେଷତଃ ସର୍ବପାତକନାଶକ ଏହି ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ—ଚିତିକାଠ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଯଜ୍ଞୟୂପ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, କିମ୍ବା ବେଦବିକ୍ରୟକର୍ତ୍ତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ସ୍ନାନର ବିଧାନ ଅଛି।

Verse 21

आदेशं पठते यस्तु आदेशं च ददाति यः । द्वावेतौ पापकर्माणौ पातालतलवासिनौ

ଯେ ‘ଆଦେଶ’ ପଢ଼େ ଏବଂ ଯେ ଏପରି ‘ଆଦେଶ’ ଦିଏ—ଏ ଦୁହେଁ ପାପକର୍ମୀ; ପାତାଳତଳରେ ବାସ ପାଉଥାନ୍ତି।

Verse 22

आदेशं पठते यस्तु राजद्वारे तु मानवः । सोऽपि देवि भवेद्वृक्ष ऊषरे कंटकावृतः । स्थितो वै नृपतिद्वारि यः कुर्याद्वेदविक्रयम्

ହେ ଦେବୀ! ଯେ ମଣିଷ ରାଜଦ୍ୱାରେ ‘ଆଦେଶ’ ପଢ଼େ, ସେ ଉଷର (ଲୁଣିଆ) ବଞ୍ଜର ଭୂମିରେ କଣ୍ଟକାବୃତ ଗଛ ହୋଇଯାଏ। ଏବଂ ଯେ ରାଜଦ୍ୱାରେ ଦାଁଡ଼ି ବେଦକୁ ବିକ୍ରୟ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଗତି ପାଏ।

Verse 23

ब्रह्महत्यासमं पापं न भूतं न भविष्यति । वरं कुर्वन्ध्रुवं देवि न कुर्याद्वेदविक्रयम्

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ସମାନ ପାପ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ। ତେଣୁ, ହେ ଦେବୀ, ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବେଦବିକ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 24

हत्वा गाश्च वरं मांसं भक्षयीत द्विजाधमः । वरं जीवेत्समं म्लेच्छैर्न कुर्याद्वेदविक्रयम्

ଗାଈମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଧମ ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁ—ଏହା ମଧ୍ୟ ଭଲ; ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ସହ ସମାନ ଭାବେ ବଞ୍ଚିବା ମଧ୍ୟ ଭଲ—କିନ୍ତୁ ବେଦବିକ୍ରୟ କରିବା ନୁହେଁ।

Verse 25

प्रत्यक्षोक्तिः प्रत्ययश्च प्रश्नपूर्वः प्रतिग्रहः । याजनाऽध्यापने वादः षड्विधो वेदविक्रयः

ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦକ୍ଷିଣା କହିବା, ଦରକଷା/ଆଶ୍ୱାସନ କରିବା, ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ ଶର୍ତ୍ତସହ ଦାନ ଗ୍ରହଣ, ଧନ ପାଇଁ ଯାଜନ କରିବା, ଧନ ପାଇଁ ଅଧ୍ୟାପନ କରିବା, ଲାଭ ପାଇଁ ବାଦବିବାଦ କରିବା—ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାରକୁ ବେଦବିକ୍ରୟ କୁହାଯାଏ।

Verse 26

वेदाक्षराणि यावन्ति नियुंक्ते स्वार्थकारणात् । तावतीर्भ्रूणहत्या वै प्राप्नुयाद्वेदविक्रयी

ବେଦ ବିକ୍ରୟକାରୀ ସ୍ୱାର୍ଥସାଧନ ପାଇଁ ଯେତେ ବେଦାକ୍ଷର ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେତେ ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାର ପାପ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 27

वेदानुयोगाद्यो दद्याद्ब्राह्मणाय प्रतिग्रहम् । स पूर्वं नरकं याति ब्राह्मणस्तदनन्तरम्

ବେଦକାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିଦାନ ଭାବେ (ଲେନଦେନରୂପେ) ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ ଦିଏ, ସେ ପ୍ରଥମେ ନରକକୁ ଯାଏ; ଗ୍ରହଣକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରେ ଯାଏ।

Verse 28

वैश्वदेवेन हीना ये हीनाश्चातिथ्यतोऽपि ये । कर्मणा सर्ववृषला वेदयुक्ता ह्यपि द्विजाः

ଯେମାନେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅର୍ପଣକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ଏବଂ ଅତିଥିସତ୍କାରରେ ମଧ୍ୟ ହୀନ, ସେମାନେ ଆଚରଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃଷଳସମାନ—ଦ୍ୱିଜ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବେଦଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 29

येषामध्ययनं नास्ति ये च केचिदनग्नयः । कुलं वाऽश्रोत्रियं येषां ते सर्वे शूद्रजातयः

ଯେମାନଙ୍କର ଅଧ୍ୟୟନ ନାହିଁ, ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେମାନଙ୍କ କୁଳ ଅଶ୍ରୋତ୍ରିୟ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୂଦ୍ରଜାତିସମାନ ଗଣ୍ୟ।

Verse 30

मृतेऽहनि पितुर्यस्तु न कुर्याच्छ्राद्धमादरात् । मातुश्चैव वरारोहे स द्विजः शूद्रसंनिभः

ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁଦିନରେ ଯେ ଆଦରସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମାତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ବରାରୋହେ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଧର୍ମସ୍ଥିତିରେ ଶୂଦ୍ରସମାନ।

Verse 31

मृतके यस्तु भुञ्जीत गृहीतशशिभास्करे । गजच्छायासु यः कश्चित्तं च शूद्रवदाचरेत्

ଯେ ମୃତାଶୌଚ (ସୂତକ) ସମୟରେ ଭୋଜନ କରେ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣକାଳେ ଖାଏ, ଏବଂ ଯେ ହାତୀର ଛାୟାରେ ଭୋଜନ କରେ—ସେ ଧର୍ମାଚାରରେ ଶୂଦ୍ରବତ୍ ଗଣ୍ୟ।

Verse 32

ब्रह्मचारिणि यज्ञे च यतौ शिल्पिनि दीक्षिते । यज्ञे विवाहे सत्रे च सूतकं न कदाचन

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିୟୁକ୍ତ, ଯତି (ସନ୍ନ୍ୟାସୀ), କାର୍ଯ୍ୟରତ ଶିଳ୍ପୀ, ଏବଂ ଦୀକ୍ଷିତ—ତଥା ଯଜ୍ଞ, ବିବାହ ଓ ସତ୍ରକାଳେ—ସୂତକଦୋଷ କେବେ ଲାଗେ ନାହିଁ।

Verse 33

गोरक्षकान्वणिजकांस्तथा कारुकुशीलवान् । स्पृश्यान्वार्धुषिकांश्चैव विप्रान्शूद्रवदाचरेत्

ଗୋରକ୍ଷକ, ବଣିଜ (ବ୍ୟାପାରୀ), କାରୁ (କାରିଗର) ଓ କୁଶୀଳବ (ନଟ-ଗାୟକ), ଏବଂ ସ୍ପୃଶ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ହୀନ ମନାଯାଉଥିବା ଲୋକ, ୱାର୍ଧୁଷିକ (ସୁଦଖୋର)—ଏମାନଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ମକାଣ୍ଡରେ ଶୂଦ୍ରବତ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 34

ब्राह्मणः पतनीयेषु वर्तमानो विकर्मसु । दाम्भिको दुष्कृतप्रायः स च शूद्रसमः स्मृतः

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତନକାରକ କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ନିଷିଦ୍ଧ ବିକର୍ମରେ ଜୀବିକା କରେ, ଦାମ୍ଭିକ ଓ ପ୍ରାୟଃ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟପରାୟଣ—ଧର୍ମନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ସେ ଶୂଦ୍ରସମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 35

अस्नाताशी मलं भुंक्ते अजापी पूयशोणितम् । अहुत्वा तु कृमीन्भुंक्ते अदत्त्वा विषभोजनम्

ସ୍ନାନ ନ କରି ଯେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଯେନ ମଳ ଭକ୍ଷଣ କରେ; ଯେ ଜପ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଯେନ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ପାନ କରେ; ଆହୁତି/ନୈବେଦ୍ୟ ନ ଦେଇ ଯେ ଖାଏ, ସେ ଯେନ କୃମି ଭକ୍ଷଣ କରେ; ଏବଂ ଦାନ ନ ଦେଇ ଯେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଯେନ ବିଷଭୋଜନ କରେ।

Verse 36

परान्नेन तु भुक्तेन मिथुनं योऽधिगच्छति । यस्यान्नं तस्य ते पुत्रा अन्नाच्छुक्रं प्रवर्तते

ଯେ ଅନ୍ୟର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି ମୈଥୁନ କରେ, ତାହାର ସନ୍ତାନ ସେଇ ଅନ୍ନଦାତାଙ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କାରଣ ଅନ୍ନରୁ ହିଁ ଶୁକ୍ରର ପ୍ରବୃତ୍ତି ହୁଏ।

Verse 37

राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् । आयुः सुवर्णकारान्नं यशश्चर्मावकर्तिनः

ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ନ ତେଜ ହରେ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମବର୍ଚ୍ଚସ ନାଶ କରେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣକାରଙ୍କ ଅନ୍ନ ଆୟୁ କମାଏ, ଚର୍ମକାରଙ୍କ ଅନ୍ନ ଯଶ ହରଣ କରେ।

Verse 38

कारुकान्नं प्रजा हन्ति बलं निर्णेजकस्य च । गणान्नं गणिकान्नं च लोकेभ्यः परिकृन्तति

କାରୁକର ଅନ୍ନ ସନ୍ତାନକୁ ନାଶ କରେ, ଧୋବାର ଅନ୍ନ ବଳକୁ ନଶାଏ; ଗଣମାନଙ୍କ ଅନ୍ନ ଓ ଗଣିକାର ଅନ୍ନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଛେଦି ଦିଏ।

Verse 39

पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्यास्त्वन्नमिन्द्रियम् । विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं शस्त्रविक्रयिणो मलम्

ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ଅନ୍ନ ପୂୟ ସମାନ, ପୁଂଶ୍ଚଲୀର ଅନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟପତନକାରୀ; ସୁଦଖୋରଙ୍କ ଅନ୍ନ ବିଷ୍ଠାସଦୃଶ, ଶସ୍ତ୍ରବିକ୍ରେତାଙ୍କ ଅନ୍ନ ମଳ ସମାନ।

Verse 40

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

ଗାୟତ୍ରୀର ସାରମାତ୍ର ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଂଯମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ଅସଂଯମୀ ଚତୁର୍ବେଦୀ, ଯେ ସବୁ ଖାଏ ଓ ସବୁ ବିକେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ।

Verse 41

सद्यः पतति मांसेन लाक्षया लवणेन च । त्र्यहेण शूद्रो भवति ब्राह्मणः क्षीरविक्रयात्

ମାଂସ, ଲାକ୍ଷା କିମ୍ବା ଲବଣ ବିକ୍ରୟ କଲେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପତନ ହୁଏ; କ୍ଷୀର ବିକ୍ରୟ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତିନି ଦିନରେ ଶୂଦ୍ର ହୋଇଯାଏ।

Verse 42

रसा रसैर्नियंतव्या न त्वेव लवणं रसैः । कृतान्नं च कृतान्नेन तिला धान्येन तत्समाः

ରସମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ରସଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଲବଣକୁ ରସଦ୍ୱାରା ‘ନିୟନ୍ତ୍ରଣ’ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପକା ଅନ୍ନ ପକା ଅନ୍ନଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ସମତୁଳିତ ହୁଏ; ତିଳର ଯଥାଯଥ ସମକକ୍ଷ ଧାନ୍ୟ।

Verse 43

भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद्यदन्यत्कुरुते तिलैः । कृमिभूतः स विष्ठायां पितृभिः सह मज्जति

ଭୋଜନ, ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ କିମ୍ବା ଦାନ ଛଡ଼ା ଯେ ତିଳକୁ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେ କୃମି ହୋଇ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ବିଷ୍ଠାରେ ମଜ୍ଜିଯାଏ।

Verse 44

अपूपश्च हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान् । अविद्वान्प्रतिगृह्णाति भस्मीभवति काष्ठवत्

ଅବିଦ୍ୱାନ୍ ପୁରୁଷ ଅପୂପ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଭୂମି କିମ୍ବା ତିଳକୁ ଦାନରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ସେ କାଠ ପରି ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୁଏ।

Verse 45

हिरण्यमायु रत्नं च भूर्गौश्चाकर्षतस्तनुम् । अश्वश्चक्षुस्त्वचं वासो घृतं तेजस्तिलाः प्रजाः

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ; ରତ୍ନ ସମୃଦ୍ଧିକୁ। ଭୂମି ଓ ଗାଈ ଦେହଧାରଣର ଆଧାର ଦେଇଥାଏ। ଘୋଡ଼ା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବଳ, ବସ୍ତ୍ର ଚର୍ମର ରକ୍ଷା; ଘୃତ ତେଜ, ଏବଂ ତିଳ ସନ୍ତାନ-ସମୃଦ୍ଧିକୁ ପୋଷେ।

Verse 46

अग्निहोत्री तपस्वी च क्षणवान्क्रियते यदि । अग्निहोत्रं तपश्चैव सर्वं तद्धनिनो धनम्

ଯଦି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଓ ତପସ୍ବୀ ଆବଶ୍ୟକତାବଶତଃ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ପରାଧୀନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ତପ—ସବୁ ଯେନ ଧନୀର ଧନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 47

सोमविक्रयणे विष्ठा भेषजे पूयशोणितम् । नष्टं देवलके दानं ह्यप्रतिष्ठं च वार्धुके

ସୋମ ବିକ୍ରୟରେ ମଳସଦୃଶ ପାପ, ଔଷଧ ବ୍ୟବସାୟରେ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତସଦୃଶ ପାପ। ଦେବଲକକୁ ଦିଆ ଦାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ସୁଦଖୋରକୁ ଦିଆ ଦାନ ଅପ୍ରତିଷ୍ଠ ଓ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ।

Verse 48

देवार्चनपरो विप्रो वित्तार्थी भुवनत्रये । असौ देवलकोनाम हव्यकव्येषु गर्हितः

ଦେବାର୍ଚ୍ଚନାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧନାର୍ଥେ କରେ, ସେ ତ୍ରିଭୁବନରେ ‘ଦେବଲକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ (ଦେବ ଓ ପିତୃ ଅର୍ପଣ) ବିଷୟରେ ସେ ନିନ୍ଦିତ।

Verse 49

भ्रातुर्मृतस्यभायायां यो गच्छेत्कामपूर्वकम् । धर्मेणापि नियुक्तायां स ज्ञेयो दिधिषूपतिः

ଯେ କେହି କାମବଶତଃ ମୃତ ଭ୍ରାତାର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସମୀପ କରେ—ସେ ନାରୀ ଧର୍ମତଃ ନିୟୋଗରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ସେ ‘ଦିଧିଷୂପତି’ (ନିନ୍ଦିତ ପତି) ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

Verse 50

दाराग्निहोत्रसंयोगं कुरुते योऽग्रजे स्थिते । परिवेत्ता स विज्ञेयः परिवित्तिस्तु पूर्वजः

ଯେତେବେଳେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଅବିବାହିତ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିବାହ କରି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସହ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ‘ପରିବେତ୍ତା’; ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ‘ପରିବିତ୍ତି’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 51

यो नरोऽन्यस्य वासांसि कूपोद्यानगृहाणि च । अदत्तान्युपयुंजानः स तत्पापतुरीयभाक्

ଯେ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟର ବସ୍ତ୍ର, କୂଆ, ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଘରକୁ ଦାନ/ଅନୁମତି ବିନା ଉପଭୋଗ କରେ, ସେ ତାହାର ପାପର ଚତୁର୍ଥାଂଶର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 52

आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे वृषल्या सह मोदते । दातुर्यद्दुष्कृतं किञ्चित्तत्सर्वं प्रतिपद्यते

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯେ ଦୁଷ୍ଟାଚାରିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ, ଦାତାର ଯେ କିଛି ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ଅଛି ସେ ସବୁ ନିଜ ଉପରେ ଗ୍ରହଣ କରେ।

Verse 53

ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यां जीवेत न श्ववृत्त्या कथंचन

ମନୁଷ୍ୟ ଋତ ଓ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ମୃତ ଓ ପ୍ରମୃତ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜୀବିକା କରୁ; ସତ୍ୟାନୃତ (ମିଶ୍ର) ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିପାରେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ୱବୃତ୍ତି—କୁକୁରସଦୃଶ ପରାଧୀନ ସେବା—ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।

Verse 54

भक्ष्यं नित्यमृतं ज्ञेयममृतं स्यादयाचितम् । मृतं तु वृद्ध्याजीवित्वं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम्

ନିତ୍ୟ ଭାବେ ମିଳୁଥିବା ଭୋଜନ ‘ଋତ’ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଯାଚନା ବିନା ଯାହା ମିଳେ ତାହା ‘ଅମୃତ’। ସୁଦରେ ଜୀବିକା ‘ମୃତ’ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ କୃଷି/ହଳଚାଷରେ ଜୀବନ ‘ପ୍ରମୃତ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 55

सत्यानृतं च वाणिज्यं तेन चैवोपजीव्यते । सेवा श्ववृत्तिराख्याता तस्मात्तां परिवर्जयेत

ବାଣିଜ୍ୟକୁ ‘ସତ୍ୟାନୃତ’ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ତାହା ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଚାଲିପାରେ; କିନ୍ତୁ ପରାଧୀନ ସେବା ‘ଶ୍ୱବୃତ୍ତି’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ତେଣୁ ତାହା ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 56

विप्रयोनिं समासाद्य संकरं परिवर्जयेत् । मानुष्यं दुर्लभं लोके ब्राह्मण्यमधिकं ततः

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୋନି ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସଂକର (ଅଧର୍ମମିଶ୍ରଣ) ସର୍ବଥା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଲୋକେ ମାନବଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ, ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 57

एकशय्यासनं पक्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम् । याजनाध्यापनं योनिस्तथा च सह भोजनम् । नवधा संकरः प्रोक्तो न कर्तव्योऽधमैः सह

ଏକେ ଶୟ୍ୟା-ଆସନ ଭାଗ କରିବା, ସହେ ପାକ କରିବା, ଭାଣ୍ଡ ଓ ପକ୍ୱାନ୍ନ ମିଶ୍ରଣ, ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯାଜନ ଓ ଅଧ୍ୟାପନ, ବିବାହ ସମ୍ବନ୍ଧ, ଏବଂ ସହଭୋଜନ—ଏହିମାନେ ସଂକରର ନବ ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଅଧମମାନଙ୍କ ସହ ଏଗୁଡ଼ିକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 58

अजीवन्कर्मणा स्वेन विप्रः क्षात्त्रं समाश्रयेत् । वैश्यकर्माऽथवा कुर्याद्वार्षलं परिवर्जयेत्

ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମକର୍ମରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇ ପାରେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ କ୍ଷାତ୍ରମାର୍ଗ ଆଶ୍ରୟ କରିପାରେ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟକର୍ମ କରିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରବୃତ୍ତି ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 59

कुसीदं कृषिवाणिज्यं प्रकुर्वीत स्वयं कृतम् । आपत्काले स्वयं कुर्वन्स्नानेन स्पृश्यते द्विजः

ସେ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ କୁସୀଦ (ସୁଦରେ ଧନ ଦେବା), କୃଷି ଓ ବାଣିଜ୍ୟ କରିପାରେ। ଆପତ୍କାଳରେ ଦ୍ୱିଜ ଏହା ସ୍ୱୟଂ କଲେ, ସ୍ନାନଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 60

लब्धलाभः पितॄन्देवान्ब्रांह्मणांश्चैव तर्पयेत् । ते तृप्तास्तस्य तत्पापं शमयंति न संशयः

ଲାଭ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ତାହାର ସେହି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଶମିତ ହୁଏ।

Verse 61

जलगोशकटारामयाञ्चावृद्धिवणिक्क्रियाः । अनूपं पर्वतो राजा दुर्भिक्षे जीविका स्मृताः

ଦୁର୍ଭିକ୍ଷକାଳେ ଜଳକର୍ମ, ଗୋପାଳନ, ଶକଟ-ବ୍ୟବହାର, କ୍ରୀଡା/ସେବା, ଯାଚନା, ବ୍ୟାଜ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ—ଏହିସବୁ ଜୀବିକାର ଉପାୟ ଭାବେ ସ୍ମୃତ। ତଥା ଅନୂପ (ଦଲଦଳ) ଦେଶରେ ବାସ, ପର୍ବତବାସ କିମ୍ବା ରାଜାଶ୍ରୟ ନେବା ମଧ୍ୟ ଅଭାବେ ଜୀବନଧାରଣର ପଥ ଗଣାଯାଏ।

Verse 62

असतोऽपि समादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति । धनं स्वामिनमात्मानं संतारयति दुस्तरात्

ଅଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି ଯେ ସାଧୁଜନଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଧନ ତାହାର ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ତାକୁ ଦୁସ୍ତର ସଂସାର-ସାଗରରୁ ପାର କରାଏ।

Verse 63

शूद्रे समगुणं दानं वैश्ये तद्द्विगुणं स्मृतम् । श्रोत्रिये तच्च साहस्रमनन्तं चाग्निहोत्रिके

ଶୂଦ୍ରକୁ ଦିଆ ଦାନ ସମଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ବୈଶ୍ୟକୁ ଦିଆ ଦାନ ଦ୍ୱିଗୁଣ ମନାଯାଏ। ଶ୍ରୋତ୍ରିୟକୁ ଦିଆ ଦାନ ସହସ୍ରଗୁଣ ହୁଏ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରିକୁ ଦିଆ ଦାନ ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 64

ब्राह्मणातिक्रमो नास्ति नाचरेद्यो व्यवस्थितिम् । ज्वलंतमग्निमुत्सृज्य न हि भस्मनि हूयते

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ନାହିଁ; ଏବଂ ସ୍ଥାପିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡ଼ି କେହି ଭସ୍ମରେ ଆହୁତି ଦେଉନାହିଁ।

Verse 65

विद्यातपोभ्यां हीनेन नैव ग्राह्यः प्रतिग्रहः । गृह्णन्प्रदातारमधो नयत्यात्मानमेव च

ବିଦ୍ୟା ଓ ତପରେ ହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିଗ୍ରହ କେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ଦାତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧୋଗତିକୁ ନେଇଯାଏ ଏବଂ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 66

तस्माच्छ्रोत्रिय एवार्हो गुणवाञ्छीलवाञ्छुचिः । अव्यंगस्तत्र निर्दोषः पात्राणां परमं स्मृतम्

ଏହେତୁ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ପାତ୍ର—ଗୁଣବାନ, ଶୀଳବାନ ଓ ଶୁଚି; ଅବ୍ୟଙ୍ଗ, ନିର୍ଦୋଷ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ—ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 67

कपालस्थं यथा तोयं श्वदृतौ च यथा पयः । दूषितं स्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम्

ଯେପରି କପାଳରେ ରଖା ଜଳ ଓ କୁକୁର ଚର୍ମରେ ରଖା ଦୁଧ ପାତ୍ରଦୋଷରେ ଦୂଷିତ ହୁଏ, ସେପରି ସଦ୍ବୃତ୍ତିହୀନ ଲୋକରେ ଥିବା ଶ୍ରୁତ/ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦୂଷିତ ହୁଏ।

Verse 68

दत्तं पात्रमतिक्रम्य यदपात्रे प्रतिग्रहः । तद्दत्तं गामतिक्रम्य गर्दभस्य गवाह्निकम्

ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେବେ ତାହା ଗାଈକୁ ଅବହେଳା କରି ଗାଈର ଦିନପାଳି ଅଂଶ ଗର୍ଦ୍ଦଭକୁ ଖୁଆଇବା ସମାନ।

Verse 69

वृत्तं तस्मात्तु संरक्षेद्वित्तमेति गतं पुनः । अक्षीणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः

ଏହେତୁ ସଦ୍ବୃତ୍ତକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଧନ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଫେରିପାରେ। ଧନହାନିରେ କ୍ଷୀଣ ଲୋକ ସତ୍ୟରେ କ୍ଷୀଣ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ବୃତ୍ତହାନିରେ କ୍ଷୀଣ ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ।

Verse 70

प्रथमं तु गुरौ दानं दत्त्वा श्रेष्ठमनुक्रमात् । ततोऽन्येषां तु विप्राणां दद्यात्पात्रानुरूपतः

ପ୍ରଥମେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଅନ୍ୟ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପାତ୍ରତାନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 71

गुरौ च दत्तं यद्दानं दत्तं पात्रेषु मानवैः । निष्फलं तद्भवेत्प्रेत्य यात्युताधोगतिं प्रति

ଯେ ଦାନ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ସେହି ଦାନ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟ ପାତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାହା ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ଅଧୋଗତି ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ନେଇଯାଏ।

Verse 72

अवमानं गुरोः कृत्वा कोपयित्वा तु दुर्मतिः । गुर्वमानहतो मूढो न शांतिमधि गच्छति

ଯେ ଦୁର୍ମତି ମୂଢ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅବମାନ କରି କ୍ରୋଧିତ କରେ, ସେ ଗୁରୁ-ଅବମାନରେ ଆହତ ହୋଇ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଉନାହିଁ।

Verse 73

गुरोरभावे तत्पुत्रं तद्भार्यां तत्सुतं विना । पुत्रं प्रपौत्रं दौहित्रं ह्यन्यं वा तत्कुलोद्भवम्

ଗୁରୁ ନଥିଲେ—ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ (ଅଳ୍ପ) ପୁତ୍ରକୁ ବାଦ ଦେଇ—ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, କିମ୍ବା ପ୍ରପୌତ୍ର, ଦୌହିତ୍ର, ଅଥବା ସେହି କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 74

पंचयोजनमध्ये तु श्रूयते स्वगुरुर्यदा । तदा नातिक्रमेद्दानं दद्यात्पात्रेषु मानवः

ନିଜ ଗୁରୁ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣାଗଲେ, ତାଙ୍କ ଅଧିକାର ଅତିକ୍ରମ କରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମନୁଷ୍ୟ ଵିଧିପୂର୍ବକ ପାତ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉ।

Verse 75

यतिश्चेत्प्रार्थयेल्लोभाद्दीयमानं प्रतिग्रहम् । न तस्य देयं विद्वद्भिर्न लोभः शस्यते यतेः

ଯଦି କୌଣସି ଯତି ଲୋଭରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନକୁ ମାଗେ, ତେବେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତାହା ତାକୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ଯତିଙ୍କ ଲୋଭ କେବେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ।

Verse 76

धनं प्राप्य यतिर्लोके मौनं ज्ञानं च नाभ्यसेत् । उपभोगं तु दानेन जीवितं ब्रह्मचर्यया

ଯଦି ଲୋକେ ଧନ ପାଇ ମଧ୍ୟ ଯତି ମୌନ ଓ ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ ନ କରେ, ତେବେ ଅତି କମରେ ଦାନଦ୍ୱାରା ଭୋଗକୁ ପବିତ୍ର କରୁ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।

Verse 77

कुले जन्म च दीक्षाभिर्ये गतास्ते नरोत्तमाः । सौभाग्यमाप्नुयाल्लोके नूनं रसविवर्जनात्

ସତ୍କୁଳେ ଜନ୍ମ ଓ ଦୀକ୍ଷାସଂସ୍କାରରେ ଯେ ନରୋତ୍ତମ ଉନ୍ନତ, ସେମାନେ ଲୋକେ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଆନ୍ତି—ନିଶ୍ଚୟ ରସଭୋଗ-ତ୍ୟାଗରୁ।

Verse 78

आयुष्मत्यः प्रजाः सर्वा भवन्त्यामिषवर्जनात्

ମାଂସତ୍ୟାଗରୁ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 79

चीरवल्कलधृक्त्यक्त्वा वस्त्राण्याभरणानि च । नागाधिपत्यं प्राप्नोति उपवासेन मानवः

ଚୀର-ବଲ୍କଳ ଓ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ମାନବ ଉପବାସରେ ନାଗାଧିପତ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 80

क्रीडते सत्यवाक्येन स्वर्गे वै देवतैः सह । अहिंसया तथाऽरोग्यं दानात्कीर्तिमनुक्रमात्

ସତ୍ୟବାକ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ; ଅହିଂସାରେ ଆରୋଗ୍ୟ ପାଏ; ଦାନରେ କୀର୍ତ୍ତି—କର୍ମାନୁସାରେ କ୍ରମକ୍ରମେ।

Verse 81

द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं चातिपुष्कलम् । दिव्यरूपमवाप्नोति देवशुश्रूषया नरः

ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ସେବା କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅତିପୁଷ୍କଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ଦେବସେବାରେ ସେ ଦିବ୍ୟରୂପ ପାଏ।

Verse 82

अन्नदानाद्भवेत्तृप्तिः सर्वकामैरनुत्तमैः । दीपस्य तु प्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः

ଅନ୍ନଦାନରୁ ତୃପ୍ତି ହୁଏ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ କାମନାଫଳ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ; ଦୀପଦାନରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଚକ୍ଷୁଷ୍ମାନ୍—ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଜନ୍ମେ।

Verse 83

तुष्टिर्भवेत्सर्वकालं प्रदानाद्गन्धमाल्ययोः । लवणस्य तु दातारस्तिलानां सर्पिषस्तथा । तेजस्विनोऽपि जायन्ते भोगिनश्चिरजीविनः

ଗନ୍ଧ ଓ ମାଲ୍ୟ ଦାନ କଲେ ସର୍ବକାଳ ତୁଷ୍ଟି ମିଳେ; ଲବଣ, ତିଳ ଓ ଘୃତ ଦାନକାରୀମାନେ ତେଜସ୍ବୀ, ଭୋଗୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି।

Verse 84

सुचित्रवस्त्राभरणोपधानं दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय । रूपान्वितां पक्ष्मवतीं मनोज्ञां भार्यामरालोपचितां लभेत्सः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସୁଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଉପଧାନସହିତ ଶୟନ ଦାନ କରେ, ସେ ରୂପବତୀ, ମନୋହର, ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷ୍ମାଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଏ।

Verse 207

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे पात्रापात्रविचारवर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପରେ ‘ପାତ୍ରାପାତ୍ରବିଚାରବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୦୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।