Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

पाटलान्पुष्पितान्रम्भान्देवदारुद्रुमांस्तथा । शालांस्तालांश्च स्तमालांनिचुलान्वञ्जुलांस्तथा

Transliteration

pāṭalānpuṣpitānrambhāndevadārudrumāṃstathā | śālāṃstālāṃśca stamālāṃniculānvañjulāṃstathā

Translation

ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପିତ ପାଟଳ ବୃକ୍ଷ, ରମ୍ଭା (କଦଳୀ) ଉପବନ ଓ ଦେବଦାରୁ ବୃକ୍ଷ ଥିଲେ; ତଥା ଶାଳ, ତାଳ, ସ୍ତମାଳ, ନିଚୁଳ ଓ ବଞ୍ଜୁଳ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭା ପ୍ରସାର କରୁଥିଲେ।

Word by Word

• पाटलान्: pāṭala trees
• पाटलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाटल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पुष्पितान्: in bloom, flowered
• पुष्पितान्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• रम्भान्: plantain/banana (rambhā) plants
• रम्भान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रम्भा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (वृक्षनामे), द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• देवदारुद्रुमान्: deodar trees
• देवदारुद्रुमान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवदारु (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारयार्थ: देवदारुरेव द्रुमः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (adverb)

• शालान्: śāla trees
• शालान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तालान्: palm trees
• तालान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ताल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• स्तमालान्: stamāla trees
• स्तमालान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तमाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• निचुलान्: nicula trees
• निचुलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निचुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• वञ्जुलान्: vañjula trees
• वञ्जुलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वञ्जुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (adverb)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Deep grove layers: red pāṭala blossoms, broad plantain leaves, tall devadāru-like silhouettes, śāla trunks, tāla palms, and riverbank nicula/vañjula; pilgrims’ path winding toward the shrine.

Characters & Entities

• Prabhāsakṣetra
• pāṭala
• rambhā
• devadāru
• śāla
• tāla
• stamāla
• nicula
• vañjula

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is praised not only through rites but through its auspicious, life-giving environment that supports contemplation and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra in the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it continues the māhātmya-style description of the sacred setting.