Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

Devanagari script

सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरामराः । तद्वृत्तान्तोद्भवं पुण्यं पुण्योद्वाहसमन्वितम्

Transliteration

sārasvatasya kalpasya madhye ye syurnarāmarāḥ | tadvṛttāntodbhavaṃ puṇyaṃ puṇyodvāhasamanvitam

Translation

ସାରସ୍ୱତ କଳ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଯେ ନର ଓ ଅମର ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତରୁ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ କଥା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ତାହା ଶୁଭ ଉଦ୍ୱାହ ଓ ପବିତ୍ର ଆଚାର-ବିଧିରେ ସମନ୍ୱିତ।

Word by Word

• सारस्वतस्य: of the Sārasvata
• सारस्वतस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: सारस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; कल्पस्य विशेषणम्

• कल्पस्य: of the kalpa/aeon
• कल्पस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• स्युः: may be / are
• स्युः: Kriyā (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘may be/should be/are’

• नर-अमराः: men and gods
• नर-अमराः: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: नर + अमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (men and immortals)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Determiner)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेतक

• वृत्तान्त-उद्भवम्: arisen from that account/narrative
• वृत्तान्त-उद्भवम्: Viśeṣaṇa (Adjective of puṇyam)
• Type: Adjective
• Root: वृत्तान्त + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः ‘वृत्तान्तात् उद्भवम्’ (arisen from the account)

• पुण्यम्: merit; a holy (thing)
• पुण्यम्: Karta (Subject/what is described)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पुण्य-उद्वाह-समन्वितम्: endowed with a meritorious marriage/bringing-forth
• पुण्य-उद्वाह-समन्वितम्: Viśeṣaṇa (Adjective of puṇyam)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य + उद्वाह + समन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘समन्वित’ (ppp of सम् + अनु + √इ) = endowed with; तत्पुरुषसमासः ‘पुण्य-उद्वाहेन समन्वितम्’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) — deduced (continuation of Kalpa/Purāṇa thematic descriptors)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic assembly in Prabhāsa: devas and humans gathered as a sage-narrator evokes the Sārasvata-kalpa; palm-leaf manuscripts, ritual vessels, and a luminous tīrtha landscape in the background.

Characters & Entities

• Sārasvata Kalpa
• Nara (humans)
• Amara (gods)
• Puṇya (merit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic history rooted in cosmic time-cycles (Kalpas) is presented as intrinsically meritorious, transmitting auspicious dharma through sacred narrative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame remains Prabhāsa-kṣetra māhātmya, though this verse speaks more about Kalpa-based sacred narrative than a named tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

It alludes generally to auspicious ceremonial/observance contexts (puṇya-udvāha), without specifying a concrete dāna or vrata in this verse.