Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 2›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । कथाया लक्षणं ब्रूहि गुणदोषान्सविस्तरान् । आर्षेयपौरुषेयाणां काव्यचिह्नपरीक्षणम् । कथं ज्ञेयं महाबुद्धे श्रोतुमिच्छामहे वयम्

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | kathāyā lakṣaṇaṃ brūhi guṇadoṣānsavistarān | ārṣeyapauruṣeyāṇāṃ kāvyacihnaparīkṣaṇam | kathaṃ jñeyaṃ mahābuddhe śrotumicchāmahe vayam

Translation

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—କଥାର ଲକ୍ଷଣ କୁହ, ତାହାର ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର; ଆର୍ଷେୟ ଓ ପୌରୁଷେୟ ରଚନାର କାବ୍ୟଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷା କିପରି କରିବା ତାହା ମଧ୍ୟ କୁହ। ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହା ସମ୍ୟକ୍ କିପରି ଜଣାଯିବ? ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।

Word by Word
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Perfect 3rd pl
कथायाःof a story/discourse
कथायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
लक्षणम्characteristic/definition
लक्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
ब्रूहिtell (us)
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; Imperative 2nd sg
गुणदोषान्merits and faults
गुणदोषान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुणदोष (प्रातिपदिक; गुण + दोष)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural
सविस्तरान्in detail
सविस्तरान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसविस्तर (प्रातिपदिक; स + विस्तर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural; विशेषण (गुणदोषान्)
आर्षेयपौरुषेयाणाम्of (texts) that are seer-authored and human-authored
आर्षेयपौरुषेयाणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआर्षेयपौरुषेय (प्रातिपदिक; आर्षेय + पौरुषेय)
Formनपुंसकलिङ्ग (समूह/वर्ग), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural; विशेषण (परीक्षणम्)
काव्यचिह्नपरीक्षणम्examination of poetic marks/features
काव्यचिह्नपरीक्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाव्यचिह्नपरीक्षण (प्रातिपदिक; काव्य + चिह्न + परीक्षण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Nominative/Accusative singular (here as object/apposition)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
ज्ञेयम्is to be known
ज्ञेयम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त; भाव्य/कर्तव्य)
Formकर्तव्यतार्थक कृदन्त (यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be known/should be known’
महाबुद्धेO great-minded one
महाबुद्धे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाबुद्धि (प्रातिपदिक; महा + बुद्धि)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive)
इच्छामहेwe desire
इच्छामहे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु; इच्छति)
Formलट्-लकार (वर्तमान), उत्तमपुरुष, बहुवचन; Present indicative 1st pl (आत्मनेपद)
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
Speaker

Ṛṣayaḥ (the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: A semicircle of sages respectfully interrogates Sūta, palms joined, requesting a systematic method to evaluate sacred narratives and distinguish seer-origin from human composition.

FAQs

Seek discernment (viveka) in sacred listening—knowing the marks of authentic, dharma-aligned narration.

The immediate verse frames a teaching within the Prabhāsa-kṣetra Māhātmya setting, but does not yet praise a specific sub-tīrtha.

None; the verse requests doctrinal criteria for evaluating sacred narratives.

←Previous Verse
Next Verse→