
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୮୭ ଶିବ–ଦେବୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱସଂବାଦରୂପ। ଈଶ୍ୱର ‘ପ୍ରଭାସ-ପଞ୍ଚକ’ ନାମକ ତୀର୍ଥପରିକ୍ରମାକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି—ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଭାସ, ବୃଦ୍ଧ-ପ୍ରଭାସ, ଜଳ-ପ୍ରଭାସ, କୃତସ୍ମର-ପ୍ରଭାସ (ଶ୍ମଶାନ/ଭୈରବ ପରିବେଶସଂଯୁକ୍ତ) ଆଦି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରଭାସ-ସ୍ଥାନ। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ଜରା–ମରଣାତୀତ, ପୁନରାଗମନରହିତ ଅବସ୍ଥା ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତୀର୍ଥବିଧି ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି—ପ୍ରଭାସରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ନାନ, ବିଶେଷକରି ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ/ପଞ୍ଚଦଶୀ ଦିନ, ରାତ୍ରିଜାଗରଣ, ଯଥାଶକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ, ଏବଂ ଦାନ (ବିଶେଷତଃ ଗୋଦାନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ) ଯାହା ପୁଣ୍ୟବୃଦ୍ଧିକର। ଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି—ଏକ ପ୍ରଭାସ ହିଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତେବେ ପାଞ୍ଚ କାହିଁକି? ତାହାର କାରଣକଥା: ଶିବ ଦିବ୍ୟରୂପେ ଦାରୁକବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ; ଋଷିମାନେ ଗୃହସ୍ଥଧର୍ମରେ ବିଘ୍ନ ହେଲା ବୋଲି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶାପ ଦେଲେ, ଫଳରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପତିତ ହେଲା। ଲିଙ୍ଗପତନରେ ଭୂକମ୍ପ, ସମୁଦ୍ରୋଦ୍ବେଗ, ପର୍ବତବିଦାରଣ ଭଳି ଲୋକବ୍ୟାପୀ ଅସ୍ଥିରତା ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଶେଷରେ ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ; ଶିବ କହିଲେ—ଶାପକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ନୁହେଁ, ପତିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ହିଁ ପୂଜା କର। ଦେବତାମାନେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଭାସରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କଲେ ଓ ତାହାର ତାରକଶକ୍ତି ଘୋଷଣା କଲେ। ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆବରଣ/ଅବରୋଧରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗଗମନ କମିଲା ବୋଲି କହି, ପ୍ରଭାସମହୋଦୟକୁ ସର୍ବପାପନାଶକ ଓ ସର୍ବକାମଫଳଦାୟକ ବୋଲି ଉପସଂହାର କରାଯାଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सर्वकामफलप्रदम् । प्रभासपंचकं पुण्यमाद्यं तत्र व्यवस्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ପ୍ରଭାସ-ପଞ୍ଚକକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।
Verse 2
तस्यैव पश्चिमे भागे प्रभास इति चोच्यते । वृद्धप्रभासश्च ततो दक्षिणे नातिदूरतः
ତାହାର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ‘ପ୍ରଭାସ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ଏବଂ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ ‘ବୃଦ୍ଧ-ପ୍ରଭାସ’ ଅଛି।
Verse 3
जल प्रभासश्च ततो दक्षिणेन वरानने । कृतस्मरप्रभासश्च श्मशानं यत्र भैरवम्
ତାହାର ଦକ୍ଷିଣେ, ହେ ସୁମୁଖୀ, ଜଳ-ପ୍ରଭାସ ଅଛି; ଏବଂ କୃତସ୍ମର-ପ୍ରଭାସ ମଧ୍ୟ—ଯେଉଁଠାରେ ଭୈରବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଶ୍ମଶାନ-ତୀର୍ଥ ଅଛି।
Verse 4
एवं पंचप्रभासान्यः पश्येद्भक्तया समन्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्
ଏହିପରି ଭକ୍ତିସହିତ ପଞ୍ଚ ପ୍ରଭାସଙ୍କୁ ଯେ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଜରା-ମରଣବର୍ଜିତ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 5
न निवर्तति यत्प्राप्य दुष्प्राप्यं त्रिदशैरपि । प्रभासं प्रथमं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ପୁନଃ (ବନ୍ଧନକୁ) ଫେରା ନାହିଁ, ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ—ସେଇ ପ୍ରଭାସ ତିନି ଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ ପ୍ରଥମ ତୀର୍ଥ।
Verse 6
देवानामपि दुष्प्राप्यं महापातकनाशनम् । प्रभासे त्वेकरात्रेण अमावास्यां कृतोदकः
ଏହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ତଥାପି ମହାପାତକ ନାଶ କରେ। ପ୍ରଭାସରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ସ୍ନାନ-ଉଦକ କରି ଏକ ରାତି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 7
मुच्यते पातकैः सर्वैः शिवलोकं स गच्छति । सप्तजन्मकृतं पापं गंगासागरसंगमे
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଏ। ଯେପରି ଗଙ୍ଗା-ସାଗର ସଙ୍ଗମରେ ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ (ନଶ୍ଟ ହୁଏ)।
Verse 8
जन्मनां च सहस्रेण यत्पापं कुरुते नरः । स्नानादेवास्य नश्येत सागरे लवणांभसि
ମନୁଷ୍ୟ ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଯେ ପାପ କରେ, ଲବଣଜଳମୟ ସମୁଦ୍ରରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମାତ୍ର ତାହା ନଶିଯାଏ।
Verse 9
चतुर्दश्याममावास्यां पञ्चदश्यां विशेषतः । अहोरात्रोषितो भूत्वा ब्राह्मणान्भोज्य शक्तितः
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଅମାବାସ୍ୟା ଏବଂ ବିଶେଷକରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ—ଅହୋରାତ୍ର ସେଠାରେ ରହି—ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 10
दत्त्वा गां कांचनं तेभ्यः शिवः प्रीतो भवत्विति । एवं कृत्वा नरो देवि कुलानां तारयेच्छतम्
ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋଦାନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି ‘ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କଲେ, ହେ ଦେବୀ, ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କୁଳର ଶତ ପିଢ଼ିକୁ ତାରେ।
Verse 11
देव्युवाच । प्रभासपंचकं ह्येतद्यत्त्वया परिकीर्तितम् । कथमत्र समुद्भूतमेतन्मे कौतुकं महत्
ଦେବୀ କହିଲେ—ଆପଣ ଯେ ‘ପ୍ରଭାସ-ପଞ୍ଚକ’ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, ଏହା ଏଠାରେ କିପରି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା? ଏହା ମୋ ପାଇଁ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
Verse 12
एक एव श्रुतोऽस्माभिः प्रभासस्तीर्थवासितः । प्रभासाः पंच देवेश यत्त्वया परिकीर्तिताः
ଆମେ ତୀର୍ଥରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭାସ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛୁ; କିନ୍ତୁ ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣ ତ ପାଞ୍ଚ ‘ପ୍ରଭାସ’ କହିଛନ୍ତି।
Verse 13
एतन्मे संशयं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि
ମୋର ଏହି ସମଗ୍ର ସନ୍ଦେହକୁ ଯଥାବତ୍, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।
Verse 14
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या प्राप्नोति परमां गतिम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ଶୁଣ; ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ ପବିତ୍ର କଥା କହିବି। ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ଗତି ପାଏ।
Verse 15
पुरा महेश्वरो देवश्चचार वसुधामिमाम् । दिव्यरूपधरः कान्तो दिग्वासाः स यदृच्छया
ପୁରାକାଳରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଦିବ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରି, କାନ୍ତିମାନ ଓ ଦିଗମ୍ବର ହୋଇ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କଲେ।
Verse 16
एवं च रममाणस्तु ऋषीणामाश्रमं महत् । जगाम कौतुकाविष्टो भिक्षार्थं दारुके वने
ଏଭଳି ରମଣ କରୁଥିବା ସେ, କୌତୁହଳରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦାରୁକ ବନରେ ଭିକ୍ଷାର୍ଥେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମହାଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
Verse 17
भ्रममाणस्य तस्याथ दृष्ट्वा रूपमनुत्तमम् । ता नार्यः कामसंतप्ता बभूवुर्व्यथितेन्द्रियाः
ତାପରେ ସେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଅନୁତ୍ତମ ରୂପ ଦେଖି, ସେହି ନାରୀମାନେ କାମତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ।
Verse 18
सानुरागास्ततः सर्वा अनुगच्छंति तं सदा । समालिंगंति ताः काश्चित्काश्च वीक्षंति रागतः
ତା’ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅନୁରାଗରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କ ପଛରେ ଗଲେ; କେହି କେହି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଆସକ୍ତି ସହ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।
Verse 19
प्रार्थयंति तथा चान्याः परित्यज्य गृहान्स्वकान्
ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିଜର ଘର ତ୍ୟାଗ କରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
Verse 20
एवं तासां स्वरूपं ते दृष्ट्वा सर्वे महर्षयः । कोपेन महता युक्ताः शेपुस्तं वृषभध्वजम्
ସେମାନଙ୍କର ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ବୃଷଭଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।
Verse 21
यस्मात्त्वं नग्नतामेत्य आश्रमेऽस्मिन्ममागतः । मोहयानः स्त्रियोऽस्माकं लज्जां नैवं करोषि च । तस्मात्ते पतताल्लिंगं सद्य एव वृषध्वज
ଯେହେତୁ ତୁମେ ଉଲଗ୍ନ ହୋଇ ଆମର ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଛ, ଆମର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଛ ଏବଂ ଲଜ୍ଜା କରୁନାହଁ, ତେଣୁ ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ! ତୁମର ଲିଙ୍ଗ ଏହିକ୍ଷଣି ଖସି ପଡ଼ୁ।
Verse 22
ततस्तत्पतितं लिंगं तत्क्षणाच्छंकरस्य च । तस्मिन्प्रपतिते भूमौ प्राकंपत वसुंधरा
ତେବେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଖସି ପଡ଼ିଲା; ତାହା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ମାତ୍ରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିବାକୁ ଲାଗିଲା।
Verse 23
क्षुभिताः सागराः सर्वे मर्यादा विजहुस्तदा । शीर्णानि गिरिशृंगाणि त्रस्ताः सर्वे दिवौकसः
ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ସାଗର କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପର୍ବତଶିଖର ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଭୟାକୁଳ ହେଲେ।
Verse 24
ततो देवाः सगन्धर्वाः समहोरगकिन्नराः । ऊचुः पितामहं गत्वा किमेतत्कारणं विभो
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହୋରଗ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ସହ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ—“ହେ ବିଭୋ, ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?”
Verse 25
सागराः क्षुभिता येन प्लावयंति वसुंधराम् । शीर्यंते गिरिशृङ्गाणि कंपते च वसुंधरा
“ଯେ କାରଣରୁ ଏହା ଘଟିଛି, ସେହି କାରଣରୁ ସାଗରମାନେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ଲାବିତ କରୁଛନ୍ତି। ପର୍ବତଶିଖର ଭାଙ୍ଗୁଛି ଏବଂ ଧରା କମ୍ପିତ ହେଉଛି।”
Verse 26
चिह्नानि लोकनाशाय दृश्यन्ते दारुणानि च । तेषां तद्वचन श्रुत्वा ब्रह्मलोके पितामहः
“ଲୋକନାଶକୁ ସୂଚାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ଚିହ୍ନମାନେ ଦେଖାଯାଉଛି।” ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା…
Verse 27
ध्यात्वा तु सुचिरं कालं वाक्यमेतदुवाच ह । शिवलिंगं निपतितं पृथिव्यां सुरसत्तमाः
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ସେ କହିଲେ—“ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପତିତ ହୋଇଛି।”
Verse 28
शापेन ऋषिमुख्यानां भार्गवाणां महात्मनाम् । तस्मिन्निपतिते भूमौ त्रैलोक्यं सचराचरम्
ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଶାପ ଯେତେବେଳେ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଚରାଚରସହିତ ତ୍ରିଲୋକ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 29
एतदवस्थतां प्राप्तं तस्मात्तत्रैव गम्यताम् । विष्णुना सह गीर्वाणास्तथा नीतिर्विधीयताम्
ଏହି ଅବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ଆମେ ସେଠାକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଉ। ହେ ଦେବଗଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଯଥୋଚିତ ନୀତି-ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଉ।
Verse 30
ततः क्षीरोदधिं जग्मुर्ब्रह्माद्यास्त्रिदिवौकसः । यत्र शेते चतुर्बाहुर्योगनिद्रां च संगतः
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ତ୍ରିଦିବବାସୀମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଚତୁର୍ବାହୁ ପ୍ରଭୁ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି।
Verse 31
तस्मै सर्वं समाचख्युस्तेनैव सहितास्ततः । जग्मुर्यत्र महादेवो लिंगेन रहितो विभुः
ସେମାନେ (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ) ସମସ୍ତ କଥା ନିବେଦନ କଲେ। ପରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭୁ ମହାଦେବ ଲିଙ୍ଗରହିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ।
Verse 32
ऊचुः समाहिताः सर्वे प्रणिपत्य दिवौकसः
ତାପରେ ସମାହିତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ।
Verse 33
लिंगमुत्क्षिप्यतामेतद्यत्क्षितौ पतितं विभो । एते महार्णवाः सर्वे प्लावयंति वसुंधराम्
ସେମାନେ କହିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ! ପୃଥିବୀରେ ପତିତ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ; କାରଣ ଏହି ସମସ୍ତ ମହାସମୁଦ୍ର ବସୁନ୍ଧରାକୁ ପ୍ଲାବିତ କରୁଛନ୍ତି।”
Verse 34
भगवानुवाच । ऋषिभिः पातितं ह्येतन्मम लिंगं सुरेश्वराः । न तु शक्यो मया कर्तुं बाधस्तेषां महात्मनाम्
ଭଗବାନ କହିଲେ—“ହେ ସୁରେଶ୍ୱରମାନେ! ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଏହି ଲିଙ୍ଗ ପାତିତ ହୋଇଛି; ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ତେଜ ଓ ବଳକୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ।”
Verse 35
शापो हि भार्गवेन्द्राणामतो मे श्रूयतां वचः । पूजयध्वं सुराः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः
“ଭାର୍ଗବେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଶାପ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ତେଣୁ ମୋର ବଚନ ଶୁଣ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କର।”
Verse 36
लिंगमेतत्ततः सर्वे सर्वं लिप्सथ सत्तमाः । प्रकृतिं सागराः सर्वे यास्यंति गिरयस्तथा
“ଏହେତୁ ହେ ସତ୍ତମମାନେ! ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟ ଲାଭ କର। ତାହାପରେ ସମସ୍ତ ସାଗର ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ସୀମାକୁ ଫେରିଯିବେ, ଏବଂ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଯଥୋଚିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।”
Verse 37
एतत्पुण्यतमे क्षेत्रे धृत्वा सर्वे समाहिताः । अथोद्धृत्य सुराः सर्वे प्रभासं क्षेत्रमागताः
ସେହି ପରମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସମସ୍ତେ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ; ପରେ ତାହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରଭାସର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ।
Verse 38
तत्रैव निदधुः सर्वे ततः पूजां प्रचक्रिरे । ब्रह्मणा पूजितं लिंगं विष्णुना प्रभविष्णुना
ସେଠାରେଇ ସମସ୍ତେ ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ତାପରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜିଲେ, ଏବଂ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିଲେ।
Verse 39
शक्रेणाथ कुबेरेण यमेन वरुणेन च । ऊचुश्चैव ततो देवा लिंगं संपूज्य भक्तितः
ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), କୁବେର, ଯମ ଓ ବରୁଣ ସହିତ ଦେବମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ଏହିପରି କହିଲେ।
Verse 40
अद्यप्रभृति रुद्रस्य लिंगं संपूज्य भक्तितः । भविष्यामो न संदेहस्तथा पितृगणाश्च ये
‘ଆଜିଠାରୁ ଆମେ ଭକ୍ତିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜି, ନିଶ୍ଚୟ ଅଭ୍ୟୁଦୟ ପାଇବୁ; ଏବଂ ପିତୃଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ହେବେ।’
Verse 41
य एनं पूजयिष्यंति भक्तियुक्ताश्च मानवाः । यास्यंति ते सुरावासं सशरीरा नरोत्तमाः
‘ଯେ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ମାନବମାନେ ଏହି (ଲିଙ୍ଗ)କୁ ପୂଜିବେ, ସେ ନରୋତ୍ତମମାନେ ଶରୀରସହିତ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବେ।’
Verse 42
अत्रैव प्रथमं लिगं यतोस्माऽभिः प्रतिष्ठितम् । प्रभासं नाम चास्यापि प्रभासेति भविष्यति
‘ଏଠାରେଇ ଏହା ପ୍ରଥମ ଲିଙ୍ଗ, କାରଣ ଆମେ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛୁ। ଏହାର ନାମ ମଧ୍ୟ “ପ୍ରଭାସ” ହେବ, ଏବଂ “ପ୍ରଭାସେ” ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।’
Verse 43
एवमुक्त्वा गताः सर्वे त्रिदिवं सुरसत्तमाः । तं दृष्ट्वा त्रिदिवं यान्ति भूयांसः प्राणिनो भुवि
ଏହିପରି କହି ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମସ୍ତେ ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଗଲେ। ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ଭୂମିରେ ଥିବା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
Verse 44
ततस्त्रिविष्टपं व्याप्तं बहुभिः प्राणिभिः प्रिये । तद्दृष्ट्वा त्रिदिवं व्याप्तं सहस्राक्षः सुदुःखितः
ତାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଅନେକ ପ୍ରାଣୀଦ୍ୱାରା ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଗଲା। ତ୍ରିଦିବ ସର୍ବତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
Verse 45
ज्ञात्वा लिंगप्रभावं तु ततश्चागत्य भूतलम् । वज्रेणाच्छादयामास समंतात्स वरानने
ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବ ଜାଣି ସେ ପରେ ଭୂତଳକୁ ଆସି, ହେ ବରାନନେ, ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାହାକୁ ଆବୃତ କଲେ।
Verse 46
ततः प्रभृति नो देवि स्वर्गं गच्छंति मानवाः । इति संक्षेपतः प्रोक्तः प्रभासस्य महोदयः । सर्वपापोपशमनः सर्वकामफलं प्रदः
ସେହି ସମୟଠାରୁ, ହେ ଦେବି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ (ପୂର୍ବବତ୍) ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ପ୍ରଭାସର ମହୋଦୟ କୁହାଗଲା—ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଶମନ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
Verse 187
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रभासपञ्चकमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ପ୍ରଭାସପଞ୍ଚକମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ସତାଶୀତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।