Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

Devanagari script

देव्युवाच । कीदृशं तद्व्रतं देव सावित्र्या चरितं महत् । तस्मिंस्तु ज्येष्ठमासे हि विधानं तस्य कीदृशम्

Transliteration

devyuvāca | kīdṛśaṃ tadvrataṃ deva sāvitryā caritaṃ mahat | tasmiṃstu jyeṣṭhamāse hi vidhānaṃ tasya kīdṛśam

Translation

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ସାବିତ୍ରୀ ଆଚରିତ ସେଇ ମହାବ୍ରତ କିପରି? ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ତାହାର ବିଧାନ କେମିତି?

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• कीदृशम्: of what kind?
• कीदृशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• व्रतम्: vow/observance
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• सावित्र्या: by Savitrī
• सावित्र्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• चरितम्: performed/observed
• चरितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चर् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• महत्: great
• महत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• तस्मिन्: in that (time/occasion)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle); विरोध/विशेषार्थ

• ज्येष्ठमासे: in the month of Jyeṣṭha
• ज्येष्ठमासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ज्येष्ठ-मास (प्रातिपदिक; ज्येष्ठ + मास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ज्येष्ठस्य मासः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• विधानम्: the procedure/rite
• विधानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• तस्य: of it/of that
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• कीदृशम्: of what kind?
• कीदृशम्: Karta-predicate (Predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (विधानम्)

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Maheśa (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Devī respectfully questions Maheśa: her posture attentive, hands in añjali; Śiva seated as teacher; the full moon and Jyeṣṭha seasonal cues (bright sky, heat-haze) subtly indicated.

Characters & Entities

• Devī
• Sāvitrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True observance requires knowing vidhāna (method); devotion is strengthened by precise dharmic procedure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching belongs to Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya, where vows and tīrtha-merit are expounded.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse requests details of the Sāvitrī-vrata, specifically its Jyeṣṭha-month procedure (vidhāna).