Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

देव्युवाच । प्रभासे संस्थिता या तु सावित्री ब्रह्मणः प्रिया । तस्याश्चरित्रं मे ब्रूहि देवदेव जगत्पते

Transliteration

devyuvāca | prabhāse saṃsthitā yā tu sāvitrī brahmaṇaḥ priyā | tasyāścaritraṃ me brūhi devadeva jagatpate

Translation

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ ଜଗତ୍ପତେ! ପ୍ରଭାସରେ ଅବସ୍ଥିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚରିତ୍ର ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), तृतीयपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (स्थानवाचक)

• संस्थिता: situated/established
• संस्थिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (सावित्री)

• या: who
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• तु: indeed
• तु: Discourse particle (सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विशेषार्थक

• सावित्री: Sāvitrī
• सावित्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• प्रिया: beloved
• प्रिया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सावित्री)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• चरित्रम्: story/deeds
• चरित्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अत्र—चतुर्थी (to me)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद

• देव-देव: O god of gods
• देव-देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (देवानां देवः)

• जगत्-पते: O lord of the world
• जगत्-पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः पतिः)

Speaker

Devī (the Goddess, questioner)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (with Sāvitrī-sthala)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara/Śiva (addressed as Devadeva, Jagatpati)

Visual Art Cues

Scene: Devī addresses Īśvara with folded hands, asking for the wondrous account of Sāvitrī who abides at Prabhāsa; the background suggests a luminous coastal tīrtha with temple silhouettes and sacred waters.

Characters & Entities

• Devī
• Sāvitrī Devī
• Brahmā
• Prabhāsa-kṣetra
• Devadeva (addressed deity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent inquiry (praśna) into a tīrtha’s sacred narrative is upheld as the gateway to understanding its dharma and spiritual power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, specifically Sāvitrī’s residence there.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; the verse initiates a māhātmya narration through Devī’s question.