Adhyaya 165

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सावित्रीं लोकमातरम् । महा पापप्रशमनीं सोमेशादीशदिक्स्थिताम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାଦେବି, ଲୋକମାତା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେ ମହାପାପ ଶମନକାରିଣୀ ଏବଂ ସୋମେଶ ଆଦି ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ।

Verse 2

संयतात्मा नरः पश्येत्तत्र तां नियतात्मवान्

ସେଠାରେ ସଂଯତାତ୍ମା ଓ ନିୟତମନ ଥିବା ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 3

ब्रह्मणा यष्टुकामेन सावित्री सहधर्मिणी । कृता तां बलतो ज्ञात्वा गायत्रीं कोपमाविशत्

ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ରହ୍ମା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ସହଧର୍ମିଣୀ କଲେ; ଏହା ବଳପୂର୍ବକ ହୋଇଛି ଜାଣି ଗାୟତ୍ରୀ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 4

ततः संत्यज्य सा देवी ब्रह्माणं कमलोद्भवम् । सपत्नीरोषसन्तप्ता प्रभासं क्षेत्रमाश्रिता

ତାପରେ ସେ ଦେବୀ କମଳୋଦ୍ଭବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ସପତ୍ନୀ-ରୋଷରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 5

तपः करोति विपुलं देवैरपि सुदुःसहम् । तत्र स्थले स्थिता देवी साऽद्यापि प्रियदर्शना

ସେ ସେଠାରେ ବିପୁଳ ତପ କରନ୍ତି, ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସହ; ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବୀ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନା।

Verse 6

श्रीदेव्युवाच । किमर्थं सा परित्यक्ता सावित्री ब्रह्मणा पुरा । गायत्री च कथं प्राप्ता केन चास्य निवेदिता

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା କେଉଁ କାରଣରୁ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ? ଗାୟତ୍ରୀ କିପରି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ କିଏ ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା?

Verse 7

कीदृशीं तां च गायत्रीं लब्धवान्पद्मसंभवः । यस्तां पत्नीं समुत्सृज्य तस्यामेव मनो दधौ

ସେଇ ଗାୟତ୍ରୀ କିପରି ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ—ଯିଏ ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ତାଙ୍କ ଉପରେ ମନ ନିବେଶ କଲେ?

Verse 8

कस्य सा दुहिता देव किमर्थं च विवाहिता । एतन्मे कौतुकं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

ହେ ଦେବ! ସେ କାହାର କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଏବଂ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା? ଏ ସବୁ ମୋର କୌତୁହଳ; କୃପାକରି ଯଥାବତ୍, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି କହନ୍ତୁ।

Verse 9

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावित्र्याश्चरितं महत् । यथा सा ब्रह्मणा त्यक्ता गायत्री च विवाहिता

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୁଁ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ମହାଚରିତ କହିବି—ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ଗାୟତ୍ରୀ କିପରି ବିବାହିତ ହେଲେ।

Verse 10

पुरा बुद्धिः समुत्पन्ना ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । इति वेदा मया प्रोक्ता यज्ञार्थं नात्र संशयः

ପୂର୍ବକାଳରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ-ଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନେ ଏହି ବୁଦ୍ଧି ଉଦିତ ହେଲା—‘ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ମୁଁ ବେଦମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’

Verse 11

यज्ञैः संतर्पिता देवा वृष्टिं दास्यंति भूतले । ततश्चौषधयः सर्वा भविष्यंति धरातले

ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ସନ୍ତର୍ପିତ ଦେବମାନେ ଭୂତଳରେ ବର୍ଷା ଦେବେ; ତାପରେ ଧରାତଳରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଓ ଶସ୍ୟ-ଲତା ଫଳିବ।

Verse 12

तस्मात्संजायते शुक्रं शुक्रात्सृष्टिः प्रवर्तते । सृष्ट्यर्थं सर्वलोकानां ततो यज्ञं करोम्यहम्

ତାହାରୁ ଶୁକ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଶୁକ୍ରରୁ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରୁଛି।

Verse 13

दृष्ट्वा मां यज्ञ आसक्तं ये च विप्रा धरातले । ते यज्ञान्प्रचरिष्यंति शतशोऽथ सहस्रशः

ମୋତେ ଯଜ୍ଞରେ ଆସକ୍ତ ଦେଖି ଧରାତଳର ବିପ୍ରମାନେ ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଚାର କରିବେ—ଶତଶଃ ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ।

Verse 14

एवं स निश्चयं कृत्वा यज्ञार्थं सुरसुंदरि । तीर्थं निवेशयामास पुष्करं नाम नामतः

ଏଭଳି ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ହେ ସୁରସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ତଠାରେ ଏକ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ତାହା ‘ପୁଷ୍କର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 15

यज्ञवाटो महांस्तत्र आसीत्तस्य महात्मनः । तत्र देवर्षयः सर्वे देवाः सेन्द्रपुरोगमाः

ସେଠାରେ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ବିଶାଳ ଯଜ୍ଞବାଟ ଥିଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 16

समायाता महादेवि यज्ञे पैतामहे तदा । पुण्यास्तेऽपि द्विजश्रेष्ठास्तत्रर्त्विजः प्रजज्ञिरे

ତେବେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ସେମାନେ ପୈତାମହ ଯଜ୍ଞରେ ସମାଗତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଋତ୍ୱିଜ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 17

सावित्री लोकजननी पत्नी तस्य महात्मनः । गृहकार्ये समासक्ता दीक्षा कालव्यतिक्रमात् । अध्वर्युणा समाहूता सावित्री वाक्यमब्रवीत्

ଲୋକଜନନୀ ସାବିତ୍ରୀ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ; ଦୀକ୍ଷାକାଳ ଅତିକ୍ରମ ହେଉଥିବାରୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ତେବେ ସାବିତ୍ରୀ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 18

सावित्र्युवाच । अद्यापि न कृतो वेषो न गृहे गृहमण्डनम् । लक्ष्मीर्नाद्यापि संप्राप्ता न भवानी न जाह्नवी

ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ବେଷ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇନାହିଁ, ଘରର ଶୋଭାସଜା ମଧ୍ୟ ହୋଇନାହିଁ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏଯାଁ ଆସିନାହାନ୍ତି—ନ ଭବାନୀ, ନ ଜାହ୍ନବୀ।

Verse 19

न स्वाहा न स्वधा चैव तथा चैवाप्यरुंधती । इन्द्राणी देवपत्न्योऽन्याः कथमेकाकिनी व्रजे

ଏଠାରେ ନ ସ୍ୱାହା, ନ ସ୍ୱଧା, ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ଏକାକିଣୀ ହୋଇ ସେଠାକୁ କିପରି ଯିବି?

Verse 20

उक्तः पितामहो गत्वा पुलस्त्येन महात्मना । सावित्री देव नायाति प्रसक्ता गृहकर्मणि

ତାପରେ ମହାତ୍ମା ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଯାଇ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଦେବ! ସାବିତ୍ରୀ ଆସୁନାହାନ୍ତି; ସେ ଗୃହକର୍ମରେ ଲଗ୍ନ।”

Verse 21

त्वत्पत्नी किमिदं कर्म फलेन संप्रवर्तते । तच्छ्रुत्वा दीक्षितो वाचं शिखी मुंडी मृगाजिनी

“ତୁମ ପତ୍ନୀର ଏହି ଆଚରଣ କ’ଣ? ଏଥିରୁ କି ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହେବ?” ଏହା ଶୁଣି ଦୀକ୍ଷିତ—ଶିଖାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତ-ଶିର, ମୃଗାଜିନଧାରୀ—(ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ)।

Verse 22

पत्नीकोपेन संतप्तः प्राह देवं पुरंदरम्

ପତ୍ନୀର କୋପରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ସେ ଦେବ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 23

गच्छ मद्वचनाच्छक्र पत्नीमन्यां कुतश्चन । गृहीत्वा शीघ्रमागच्छ न स्यात्कालात्ययो यथा

ମୋର ବଚନରେ, ହେ ଶକ୍ର! କେଉଁଠୁ ହେଉ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପତ୍ନୀକୁ ଆଣି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ, ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ ନ ହେଉ।

Verse 24

जगाम बलहा तूर्णं वचनात्परमेष्ठिनः । अपश्यमानः कांचित्स्त्रीं या योग्या हंसवाहने

ପରମେଷ୍ଠୀ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ବଚନରେ ବଲହା ତୁରନ୍ତ ଗଲା ଏବଂ ହଂସବାହନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଖୋଜିଲା।

Verse 25

अथ शापाद्बिभीतेन सहस्राक्षेण धीमता । दृष्टा गोपालकन्यैका रूपयौवनशालिनी

ତେବେ ଶାପଭୟରେ ଭୀତ ଧୀମାନ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଦୀପ୍ତ ଏକ ଗୋପାଳକନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 26

बिभ्रती तत्र पूर्णं सा कुम्भं कन्येत्यचोदयत् । तां गृहीत्वा ततः शक्रः समायाद्यत्र दीक्षितः । देवदेवश्चतुर्वक्त्रो विष्णुरुद्रसमन्वितः

ସେ ସେଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ଧାରଣ କରି ଦାଁଡ଼ିଥିଲା; (ଇନ୍ଦ୍ର) ‘କନ୍ୟେ!’ ବୋଲି ତାକୁ ଡାକିଲେ। ତାକୁ ନେଇ ଶକ୍ର ଦୀକ୍ଷା ଚାଲୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ଦେବଦେବ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର ସହିତ ବିରାଜମାନ ଥିଲେ।

Verse 27

संप्रदानं तु कृतवान्कन्याया मधुसूदनः

ତାପରେ ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) କନ୍ୟାର ବିଧିପୂର୍ବକ ‘ସଂପ୍ରଦାନ’ କଲେ।

Verse 28

प्रेरितः शंकरेणैव ब्रह्मा देवर्षिभिस्तथा । परिणीयतां ततो दीक्षां तस्याश्चक्रे यथात्मनः

ଶଙ୍କର ଓ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବ୍ରହ୍ମା ତେବେ ତାହାର ବିଧିପୂର୍ବକ ବିବାହ କରାଇଲେ ଏବଂ ନିଜ ପାଇଁ କରିଥିବା ପରି ତାହାର ଦୀକ୍ଷା-ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 29

ततः प्रवर्तितो यज्ञः सर्वकामसमन्वितः

ତାପରେ ସର୍ବକାମସମନ୍ୱିତ, ଯଥୋଚିତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା।

Verse 30

अत्रिर्होतार्चिकस्तत्र पुलस्त्योऽध्वर्युरेव च । उद्गाताऽथो मरीचिश्च ब्रह्माहं सुरपुंगवः

ସେଠାରେ ଅତ୍ରି ହୋତା ଓ ଋକ୍-ପାଠକ ହେଲେ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ହେଲେ; ମରୀଚି ଉଦ୍ଗାତା ହେଲେ; ଏବଂ ମୁଁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମା-ଋତ୍ୱିଜ୍ (ଯଜ୍ଞାଧ୍ୟକ୍ଷ) ହେଲି।

Verse 31

सनत्कुमारप्रमुखाः सदस्यास्तस्य निर्मिताः । वस्त्रैराभरणैर्युक्ता मुकुटैरंगुलीयकैः

ସେହି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସନତ୍କୁମାର ପ୍ରମୁଖମାନେ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ; ସେମାନେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭରଣରେ ଯୁକ୍ତ, ମୁକୁଟ ଓ ଅଙ୍ଗୁଳୀୟକରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 32

भूषिता भूषणोपेता एकैकस्य पृथक्पृथक् । त्रयस्त्रयः पृष्ठतोऽन्ये ते चैवं षोडशर्त्विजः

ସେମାନେ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ—ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ଆଭରଣ ଅଲଗା ଅଲଗା ଥିଲା। ଅନ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ତିନି-ତିନି ଦଳରେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଷୋଳ ଋତ୍ୱିଜଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲା।

Verse 33

प्रोक्ता भवद्भि र्यज्ञेऽस्मिन्ननुगृह्योऽस्मि सर्वदा । पत्नी ममेयं गायत्री यज्ञेऽस्मिन्ननुगृह्यताम्

ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆପଣମାନେ ଯାହା କହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସଦା ଅନୁଗୃହୀତ। ଏହି ମୋର ପତ୍ନୀ ଗାୟତ୍ରୀ—ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୃପାକରି ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ।

Verse 34

मृदुवस्त्रधरां साक्षात्क्षौमवस्त्रावगुण्ठिताम् । निष्क्रम्य पत्नीशालात ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः

ସେ ମୃଦୁ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ପତ୍ନୀଶାଳାରୁ ବାହାରିଲେ; ବେଦପାରଗ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।

Verse 35

औदुम्बरेण दण्डेन संवृतो मृगचर्मणा । तया सार्धं प्रविष्टश्च ब्रह्मा तं यज्ञमण्डपम्

ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ଓ ମୃଗଚର୍ମରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସହ ସେହି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 36

ईश्वर उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु संप्राप्ता देवयोषितः । संप्राप्ता यत्र सावित्री यज्ञे तस्मिन्निमंत्रिताः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେହି ସମୟରେ ଦେବଲୋକର ଦେବୀମାନେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ; ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞରେ ସାବିତ୍ରୀ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲେ, ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ ହିଁ ସେମାନେ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 37

भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना विष्णुपत्नी यशस्विनी । आमन्त्रिता सा लक्ष्मीश्च तत्रायाता त्वरान्विता

ଭୃଗୁ ଓ ଖ୍ୟାତିରୁ ଜନ୍ମିତ, ବିଷ୍ଣୁପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ—ତ୍ୱରାସହିତ ସେଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 38

तत्र देवी महाभागा योगनिद्रादिभूषिता । देवी कांतिस्तथा श्रद्धा द्युतिस्तुष्टिस्तथैव च

ସେଠାରେ ମହାଭାଗା ଦେବୀ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଆଦିରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଆସିଲେ; ସହିତ ଦେବୀ କାନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦ୍ୟୁତି ଓ ତୁଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।

Verse 39

सती या दक्षतनया उमा या पार्वती शुभा । त्रैलोक्यसुन्दरी देवी स्त्रीणां सौभाग्यदायका

ଯିଏ ସତୀ, ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା; ଯିଏ ଶୁଭା ଉମା ପାର୍ବତୀ—ସେଇ ଦେବୀ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।

Verse 40

जया च विजया चैव गौरी चैव महाधना । मनोजवा वायुपत्नी ऋद्धिश्च धनदप्रिया

ଜୟା ଓ ବିଜୟା, ଗୌରୀ ଓ ମହାଧନା; ବାୟୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମନୋଜବା ଏବଂ ଧନଦଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଋଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ (ସେଠାକୁ ଆସିଲେ)।

Verse 41

देवकन्यास्तथाऽयाता दानव्यो दनुवंशजाः । सप्तर्षीणां तथा पत्न्य ऋषीणां च तथैव च

ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ଦନୁବଂଶଜ ଦାନବୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ)।

Verse 42

प्लवा मित्रा दुहितरो विद्याधरगणास्तथा । पितरो रक्षसां कन्यास्तथाऽन्या लोकमातरः

ପ୍ଲବା ଓ ମିତ୍ରା ନାମକ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ; ବିଦ୍ୟାଧରଗଣ ମଧ୍ୟ; ପିତୃଗଣ, ରାକ୍ଷସକନ୍ୟାମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ)।

Verse 43

वधूभिश्चैव मुख्याभिः सावित्री गन्तुमिच्छति । अदित्याद्यास्तथा देव्यो दक्षकन्याः समागताः

ମୁଖ୍ୟ ବଧୂମାନଙ୍କ ସହ ସାବିତ୍ରୀ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ଅଦିତି ଆଦି ଦେବୀମାନେ—ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ—ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 44

ताभिः परिवृता सार्धं ब्रह्माणी कमलालया । काश्चिन्मोदकमादाय काश्चित्पूपं वरानने

ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ—କମଳାଲୟା ଦେବୀ—ସେମାନଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ହେ ସୁମୁଖୀ, କେହି ମୋଦକ, କେହି ପୂପ (ପକ୍ୱାନ୍ନ) ନେଇଥିଲେ।

Verse 45

फलानि तु समादाय प्रयाता ब्रह्मणोऽन्तिकम् । आढकीश्चैव निष्पावान्राजमाषांस्तथाऽपराः

ଫଳ ନେଇ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ। କେହି ଆଢକୀ ଡାଲି, କେହି ନିଷ୍ପାବ ସେମ, ଆଉ କେହି ରାଜମାଷ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେମ) ନେଇଥିଲେ।

Verse 46

दाडिमानि विचित्राणि मातुलिंगानि शोभने । करीराणि तथा चान्या गृहीत्वा करमर्दकान्

ହେ ଶୋଭନେ, କେହି ବିଚିତ୍ର ଦାଡିମ (ଡାଳିମ୍ବ) ଓ ସୁନ୍ଦର ମାତୁଲିଙ୍ଗ (ବିଜୋରା ଲେମ୍ବୁ) ନେଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ କରୀର ଓ କରମର୍ଦକ ଫଳ ମଧ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ନେଇଥିଲେ।

Verse 47

कौसुंभं जीरकं चैव खर्जूरं चापरास्तथा । उततीश्चापरा गृह्य नालिकेराणि चापराः

ଅନ୍ୟମାନେ କୌସୁମ୍ଭ (କୁସୁମ-ରଙ୍ଗ), ଜୀରକ ଓ ଖର୍ଜୁର ନେଇଆସିଲେ। କେହି ଉତତୀ ନେଲେ, ଆଉ କେହି ନାଳିକେର (ନଡ଼ିଆ) ନେଇଥିଲେ।

Verse 48

द्राक्षया पूरितं चाम्रं शृङ्गाराय यथा पुरा । कर्बुराणि विचित्राणि जंबूकानि शुभानि च

ଦ୍ରାକ୍ଷାରେ ପୂରିତ ଆମ୍ବ, ପୂର୍ବବତ୍ ଆନନ୍ଦାର୍ଥେ; ଏବଂ ବିଚିତ୍ର କର୍ବୂର ଫଳ ଓ ଶୁଭ ଜମ୍ବୁ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଆଣାଗଲା।

Verse 49

अक्षोडामलकान्गृह्य जंबीराणि तथा पराः । बिल्वानि परिपक्वानि चिर्भटानि वरानने

ଅଖରୋଟ ଓ ଆମଳକ ନେଇ, ଅନ୍ୟମାନେ ଜମ୍ବୀର (ଲେମ୍ବୁ) ମଧ୍ୟ ଆଣିଲେ; ହେ ସୁମୁଖୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପକ୍କ ବିଲ୍ୱଫଳ ଓ ଚିର୍ଭଟ (ଖରବୁଜ) ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 50

अन्नपानाधिकाराणि बहूनि विविधानि च । शर्करापुत्तलीं चान्या वस्त्रे कौसुम्भके तथा

ଅନ୍ନପାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବହୁ ପ୍ରକାର ସାମଗ୍ରୀ ଆଣାଗଲା। ଅନ୍ୟେ ଜଣେ ଶର୍କରାର ମିଠା ଓ କୌସୁମ୍ଭ (କୁସୁମ) ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆଣିଲେ।

Verse 51

एवमादीनि चान्यानि गृह्य पूर्वे वरानने । सावित्र्या सहिताः सर्वाः संप्राप्तास्तु तदा शुभाः

ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ନେଇ ସେମାନେ ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଆସିଲେ; ହେ ସୁମୁଖୀ, ସମସ୍ତେ ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ସେତେବେଳେ ଶୁଭରୂପେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 52

सावित्रीमागतां दृष्ट्वा भीतस्तत्र पुरंदरः । अधोमुखः स्थितो ब्रह्मा किमेषा मां वदिष्यति

ସାବିତ୍ରୀ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ସେଠାରେ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ମୁହଁ ନମାଇ ଦାଁଡ଼ିଲେ—‘ଏ ମୋତେ କ’ଣ କହିବ?’

Verse 53

त्रपान्वितौ विष्णुरुद्रौ सर्वे चान्ये द्विजातयः । सभासदस्तथा भीतास्तथैवान्ये दिवौकसः

ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର ଲଜ୍ଜାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହେଲେ। ସଭାସଦମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବଲୋକବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ତ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।

Verse 54

पुत्रपौत्रा भागिनेया मातुला भ्रातरस्तथा । ऋतवो नाम ये देवा देवानामपि देवताः

ସେଠାରେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର, ଭଗିନୀପୁତ୍ର, ମାତୁଳ, ଭ୍ରାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଏବଂ ‘ଋତୁ’ ନାମକ ଦେବତାମାନେ—ଯେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାରୂପେ ପୂଜ୍ୟ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 55

विलक्षास्तु तथा सर्वे सावित्री किं वदिष्यति । ब्रह्मवाक्यानि वाच्यानि किं नु वै गोपकन्यया

ସମସ୍ତେ ହତବୁଦ୍ଧି ହୋଇ କହିଲେ—“ସାବିତ୍ରୀ କ’ଣ କହିବେ? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗମ୍ଭୀର ବାକ୍ୟ କିପରି ଉଚ୍ଚାରିତ ହେବ—ସେହି ମଧ୍ୟ ଗୋପକନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କିପରି?”

Verse 56

मौनीभूतास्तु शृण्वानाः सर्वेषां वदतां गिरः । अध्वर्युणा समाहूता नागता वरवर्णिनी

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୌନ ହୋଇ, କଥା କହୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ। ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଯାଜକ ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଆସିଲେ ନାହିଁ।

Verse 57

शक्रेणान्या तथाऽनीता दत्ता सा विष्णुना स्वयम् । अनुमोदिता च रुद्रेण पित्रा दत्ता स्वयं तथा

ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଆଣିଲେ। ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ବିବାହରେ ଦାନ କଲେ; ରୁଦ୍ର ତାହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ, ଏବଂ ପିତା ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ କନ୍ୟାଦାନ କଲେ।

Verse 58

कथं सा भविता यज्ञः समाप्तिं वा कथं व्रजेत् । एवं चिन्तयतां तेषां प्रविष्टा कमलालया

“ଏହି ଯଜ୍ଞ କିପରି ଚାଲିବ, ଏବଂ କିପରି ସମାପ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚିବ?”—ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ କମଳାଳୟା ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 59

वृतो ब्रह्मा भार्यया स ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । हूयन्ते चाग्नयस्तत्र ब्राह्मणैर्वेदपारगैः

ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଉଥିଲେ।

Verse 60

पत्नीशाले तथा गोपी रौप्यशृंगा समेखला । क्षौमवस्त्रपरीधाना ध्यायन्ती परमेश्वरम्

ପତ୍ନୀଶାଳାରେ ସେ ଗୋପୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ—ରୌପ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଓ ମେଖଳାରେ ଭୂଷିତ, କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି—ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 61

पतिव्रता पतिप्राणा प्राधान्येन निवेशिता । कृपान्विता विशालाक्षी तेजसा भास्करोपमा

ସେ ପତିବ୍ରତା, ପତିକୁ ହିଁ ପ୍ରାଣ ଭାବୁଥିଲେ; ପ୍ରଧାନ ଆସନରେ ନିବେଶିତ—କୃପାମୟୀ, ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ।

Verse 62

द्योतयंती सदस्तत्र सूर्यस्येव यथा प्रभा । ज्वलमानस्तथा वह्निर्भ्रमंते चर्त्विजस्तथा

ସେ ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞସଭାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଆଲୋକିତ କଲେ; ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳିତ ଥିଲା, ଏବଂ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।

Verse 63

पशूनामवदानानि गृह्णंति द्विजसत्तमाः । प्राप्ता भागार्थिनो देवा विलंबसमयोऽभवत्

ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଶୁମାନଙ୍କର ନିୟତ ଅବଦାନ-ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଭାଗପ୍ରାର୍ଥୀ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଳମ୍ବ ହେଲା।

Verse 64

कालहीनं न कर्तव्यं कृतं न फलदं भवेत् । वेदेष्वयमधीकारो दृष्टः सर्वो मनीषिभिः

ଅକାଳରେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅଧିକାର ଓ କାଳ-ନିୟମର ଏହି ବିଧି ବେଦରେ ସର୍ବତ୍ର ମୁନିମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି।

Verse 65

प्रवर्ग्ये क्रियमाणे तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । क्षीरद्वये हूयमाने मंत्रेणाध्वर्युणा तथा

ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରବର୍ଗ୍ୟ ଯାଗ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ମନ୍ତ୍ରସହିତ ବିଧିଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଦୁଇ କ୍ଷୀର-ଆହୁତି ଦେଉଥିବାବେଳେ—

Verse 66

उपहूतोपहूतेन आगतेषु द्विजन्मसु । क्रियमाणे तथा भक्ष्ये दृष्ट्वा देवी क्रुधान्विता । उवाच देवी ब्रह्माणं सदोमध्ये तु मौनिनम्

ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଓ ପ୍ରତିନିମନ୍ତ୍ରଣରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆସିପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲା। ତାହା ଦେଖି ଦେବୀ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ ସଭାମଧ୍ୟରେ ମୌନ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 67

किमेवं बुध्यते देव कृतमेतद्विचेष्टितम् । मां परित्यज्य यः कामात्कृतवानसि किल्बिषम्

“ହେ ଦେବ! ତୁମେ ଏଭଳି କିପରି ଭାବିଲେ ଏବଂ ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ? କାମବଶେ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ପାପମୟ ଅପରାଧ କରିଛ।”

Verse 68

न तुल्या पादरजसा समा साऽधिशिरः कृता

ସେ ପାଦରଜ ସମାନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତଥାପି ସମକକ୍ଷ କରି, ଶିର ଉପରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା।

Verse 69

यद्वदंति नराः सर्वे संगताः सदसि स्थिताः । आश्चर्यं च प्रभूणां तु कुरुते यं यमिच्छति

ସଭାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବସିଥିବା ସମସ୍ତେ କହନ୍ତି—ପ୍ରଭାବଶାଳୀମାନେ ଯାହା ଯେପରି ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ସେପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 70

भवता रूपलोभेन कृतं कर्म विगर्हितम्

ରୂପଲୋଭରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆପଣ ନିନ୍ଦନୀୟ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି।

Verse 71

न पुत्रेषु कृता लज्जा पौत्रेषु च न ते विभो । कामकारकृतं मन्ये ह्येतत्कर्म विगर्हितम्

ହେ ବିଭୋ! ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମର ଲଜ୍ଜା ହେଲା ନାହିଁ, ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୋ ମତରେ କାମବଶେ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କର୍ମ ହୋଇଛି।

Verse 72

पितामहोऽसि देवानामृषीणां प्रपितामहः । कथं न ते त्रपा जाता आत्मनः पश्यतस्तनुम्

ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ପିତାମହ, ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ; ନିଜ ଦେହକୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଲଜ୍ଜା କିପରି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା ନାହିଁ?

Verse 73

लोकमध्ये कृतं हास्यमिह चैव विगर्हितः । यद्येष ते स्थितो भावस्तिष्ठ देव नमोऽस्तु ते

ଲୋକମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ହାସ୍ୟପାତ୍ର ହୋଇଛ, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ। ଯଦି ଏହି ତୁମର ସ୍ଥିର ଭାବ, ତେବେ ସେପରି ରୁହ, ହେ ଦେବ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 74

अहं कथं सखीनां तु दर्शयिष्यामि वै मुखम् । भर्त्रा मे विहिता पत्नी कथमेतदहं वदे

ମୁଁ ମୋ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ମୁହଁ କିପରି ଦେଖାଇବି? ମୋ ଭର୍ତ୍ତା ମୋତେ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି—ଏହା ମୁଁ କିପରି କହିବି?

Verse 75

ब्रह्मोवाच । ऋत्विग्भिरहमाज्ञप्तो दीक्षा कालोऽतिवर्तते । पत्नीं विना न होमोत्र शीघ्रं पत्नीमिहानय

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଋତ୍ୱିଜମାନେ ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି; ଦୀକ୍ଷାର ସମୟ ଅତିକ୍ରମ ହେଉଛି। ପତ୍ନୀ ବିନା ଏଠାରେ ହୋମ ହେବ ନାହିଁ; ଶୀଘ୍ର ପତ୍ନୀକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।

Verse 76

शक्रेणैषा समानीता दत्ता चैवाऽथ विष्णुना । गृहीता च मया त्वं हि क्षमस्वैकं मया कृतम् । न चापराध्यं भूयोऽन्यं करिष्ये तव सुव्रते

ଏହାକୁ ଶକ୍ର ଆଣିଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦାନ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ହେ ସୁବ୍ରତେ, ମୋର ଏହି ଏକମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକୁ କ୍ଷମା କର; ପୁଣି ତୁମ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିବି ନାହିଁ।

Verse 77

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तदा क्रुद्धा ब्रह्माणं शप्तुमुद्यता । यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं गुरवो यदि तोषिताः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା—“ଯଦି ମୁଁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତପ କରିଥାଏ, ଯଦି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥାନ୍ତି…”

Verse 78

सर्वब्राह्मणशालासु स्थानेषु विविधेष्वपि । न तु ते ब्राह्मणाः पूजां करिष्यंति कदाचन

ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଶାଳାରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମ ପାଇଁ କେବେ ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 79

ऋते वै कार्तिकीमेकां पूजां सांवत्सरीं तव । करिष्यंति द्विजाः सर्वे सत्येनानेन ते शपे । एतद्बुद्ध्वा न कोपोस्तु हतो हन्ति न संशयः

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଏକମାତ୍ର ବାର୍ଷିକ ପୂଜା ଛଡ଼ା, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ତୁମ ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ—ଏହି ସତ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶପଥ କରୁଛି। ଏହା ଜାଣି କ୍ରୋଧ କରନି; ଆହତ ଲୋକ ପ୍ରତିଘାତ କରେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 80

सावित्र्युवाच । भोभोः शक्र त्वयानीता आभीरी ब्रह्मणोऽन्तिकम् । यस्मादीदृक्कृतं कर्म तस्मात्त्वं लप्स्यसे फलम्

ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ—ହେ ହେ ଶକ୍ର! ତୁମେ ହିଁ ଆଭୀରୀ ଗୋପସ୍ତ୍ରୀକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆଣିଥିଲ। ଏପରି କର୍ମ କରାଇଥିବାରୁ ତାହାର ଫଳ ତୁମେ ହିଁ ପାଇବ।

Verse 81

यदा संग्राममध्ये त्वं स्थाता शक्र भविष्यसि । तदा त्वं शत्रुभिर्बद्धो नीतः परमिकां दशाम्

ହେ ଶକ୍ର! ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସଙ୍ଗ୍ରାମର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବ, ସେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧି ନେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚାଇବେ।

Verse 82

अकिंचनो नष्टसुतः शत्रूणां नगरे स्थितः । पराभवं महत्प्राप्य अचिरादेव मोक्ष्यसे

ତୁମେ ନିର୍ଧନ ଓ ନିରୁପାୟ ହୋଇ, ପୁତ୍ରହାନିରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନଗରରେ ରହିବ; ମହା ପରାଭବ ଭୋଗି, ଅଚିରେ ମୁକ୍ତ ହେବ।

Verse 83

शक्रं शप्त्वा तदा देवी विष्णुं चाऽथ वचोब्रवीत्

ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ପରେ ଦେବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 84

गुरुवाक्येन ते जन्म यदा मर्त्ये भवि ष्यति । भार्याविरहजं दुःखं तदा त्वं तत्र भोक्ष्यसे

ଗୁରୁବାକ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ତୁମ ଜନ୍ମ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ହେବ, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ପତ୍ନୀବିରହଜନିତ ଦୁଃଖ ତୁମେ ଭୋଗିବ।

Verse 85

हृतां शत्रुगणैः पत्नीं परे पारे महोदधेः । न च त्वं ज्ञायसे सीतां शोकोपहचेतनः

ଶତ୍ରୁଗଣ ତୁମ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମହାସମୁଦ୍ରର ପାରପାରକୁ ହରିନେଲେ, ଶୋକାବୃତ ଚେତନାରେ ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିବ ନାହିଁ।

Verse 86

भ्रात्रा सह परां काष्ठामापदं दुःखितस्तथा । पशूनां चैव संयोगश्चिरकालं भविष्यति

ଭ୍ରାତା ସହିତ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଆପଦର ପରାକାଷ୍ଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବ; ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳ ପଶୁମାନଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗ (ଗୋପଜୀବନ) ମଧ୍ୟ ରହିବ।

Verse 87

तथाऽह रुद्रं कुपिता यदा दारुवने स्थितः । तदा ते मुनयः क्रुद्धाः शापं दास्यंति ते हर

ସେହିପରି, ରୁଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ଦାରୁବନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବେ ଏବଂ (ମୁଁ) କୁପିତ ହେବି, ସେତେବେଳେ ସେ ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହେ ହର, ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବେ।

Verse 88

भोभोः कापालिक क्षुद्र पत्न्योऽस्माकं जिहीर्षसि । तदेतद्भूषितं लिंग भूमौ रुद्र पतिष्यति

ହେ ହେ, ନୀଚ କାପାଳିକ! ତୁମେ ଆମ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ହରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ତେଣୁ ହେ ରୁଦ୍ର, ଏହି ଭୂଷିତ ଲିଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବ।

Verse 89

विहीनः पौरुषेण त्वं मुनिशापाच्च पीडितः । गंगातीरे स्थिता पत्नी सा त्वामाश्वासयिष्यति

ତୁମେ ପୌରୁଷହୀନ ହେବ ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ ହେବ। ଗଙ୍ଗାତଟରେ ଥିବା ତୁମ ପତ୍ନୀ ତୁମକୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେବ।

Verse 90

अग्ने त्वं सर्वभक्षोऽसि पूर्वं पुत्रेण मे कृतः । भ्रूणहा धर्म इत्येष कथं दग्धं दहाम्यहम्

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସର୍ବଭକ୍ଷକ; ପୂର୍ବେ ମୋ ପୁତ୍ର ତୁମକୁ ଏଭଳି କରିଥିଲା। ‘ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟା ଅଧର୍ମ’—ତେବେ ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଦଗ୍ଧ, ମୁଁ ତାହାକୁ କିପରି ଦହିବି?

Verse 91

जातवेदस रुद्रस्त्वां रेतसा प्लावयिष्यति । मेध्येषु च कृतज्वाला ज्वालया त्वां ज्वलिष्यति

ହେ ଜାତବେଦ! ରୁଦ୍ର ନିଜ ରେତସା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପ୍ଲାବିତ କରିବେ; ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଜ୍ୱାଳା ନିଜ ଜ୍ୱଲନରେ ତୁମ ଉପରେ ଭଡ଼କିଉଠିବ।

Verse 92

ब्राह्मणानृत्विजः सर्वान्सावित्री ह्यशपत्तदा

ତେବେ ସାବିତ୍ରୀ ଯଜ୍ଞର ଋତ୍ୱିଜ ଥିବା ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 93

प्रतिग्रहाग्निहोत्राश्च वृथा दारा वृथाश्रमाः । सदा क्षेत्राणि तीर्थानि लोभादेव गमिष्यथ

ତୁମମାନଙ୍କର ଦାନ-ପ୍ରତିଗ୍ରହଣ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ନିଷ୍ଫଳ ହେବ; ଗୃହସ୍ଥଜୀବନ ଓ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ। ତୁମେ ସଦା ଲୋଭବଶେ କ୍ଷେତ୍ର-ତୀର୍ଥକୁ ଯିବ।

Verse 94

परान्नेषु सदा तृप्ता अतृप्ताः स्वगृहेषु च । अयाज्ययाजनं कृत्वा कुत्सितस्य प्रतिग्रहम्

ସେମାନେ ପରର ଅନ୍ନରେ ସଦା ତୃପ୍ତ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଘରେ ଅତୃପ୍ତ; ଅୟାଜ୍ୟଙ୍କୁ ଯାଜନ କରି ଓ ନୀଚଙ୍କଠାରୁ ଦାନ-ପ୍ରତିଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 95

वृथा धनार्जनं कृत्वा व्यवश्चैव तथा वृथा । मृतानां तेन प्रेतत्वं भविष्यति न संशयः

ବ୍ୟର୍ଥ ଧନାର୍ଜନ କରି ଓ ବ୍ୟର୍ଥ ଜୀବନ ଯାପନ କରି—ସେହି କାରଣରୁ ମୃତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେତତ୍ୱ ହେବ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 96

एवं शक्रं तथा विष्णुं रुद्रं वै पावकं तथा । ब्रह्माणं ब्राह्मणांश्चैव सर्वांस्तानशपत्तदा

ଏଭଳି ସେତେବେଳେ ସେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ପାବକ (ଅଗ୍ନି), ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲା।

Verse 97

शापं दत्त्वा तथा तेषां तदा सावस्थिता स्थिरा

ସେମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ସେ ତେବେ ଦୃଢ଼ଭାବେ, ଅଚଳ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲା।

Verse 98

लक्ष्मीः प्राह सखीं तां च इन्द्राणी च वरानना । अन्या देव्यस्तथा प्राहुः साऽह स्थास्यामि नात्र वै । तत्र चाहं गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न तु ध्वनिम्

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଖୀକୁ କହିଲେ, ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ କହିଲେ; ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କହିଲେ। ସେ କହିଲା—“ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଧ୍ୱନି ଶୁଣିବି ନାହିଁ, ସେଠାକୁ ମୁଁ ଯିବି।”

Verse 99

ततस्ताः प्रमदाः सर्वाः प्रयाताः स्वं निकेतनम् । सावित्री कुपिता तासां पुनः शापाय चोद्यता

ତାପରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ନିଜ-ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ସାବିତ୍ରୀ ପୁନର୍ବାର ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 100

यस्मान्मां संपरित्यज्य गतास्ता देवयोषितः । तासामपि तथा शापं प्रदास्ये कुपिता भृशम्

“ଯେହେତୁ ସେଇ ଦେବନାରୀମାନେ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଗଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହିପରି ଶାପ ଦେବି।”

Verse 101

नैकत्र वासो लक्ष्म्यास्तु भविष्यति कदाचन । रुद्रापि चंचला तावन्मूर्खेषु च वसिष्यसि

“ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ବାସ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏକେ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ହେବ ନାହିଁ। ତୁମେ ‘ରୁଦ୍ରା’ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଚଞ୍ଚଳ ରହି, ମୂର୍ଖମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିବ।”

Verse 102

म्लेच्छेषु पर्वतीयेषु कुत्सिते कुष्ठिते तथा । वाचाटे चावलिप्ते च अभिशस्ते दुरात्मनि । एवंविधे नरे तुभ्यं वसतिः शापकारिता

“ଏହି ଶାପରେ ତୁମର ବାସ ଏପରି ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବ—ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପର୍ବତବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନିନ୍ଦିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବାଚାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅହଂକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅଭିଶସ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଦୁରାତ୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।”

Verse 103

शापं दत्त्वा ततस्तस्या इन्द्राणीमशपत्तदा

ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ ସେ ସେହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲା।

Verse 104

त्वष्टुर्वाचा गृहीतेन्द्रे पत्यौ ते दुष्टकारिणि । नहुषाय गते राज्ये दृष्ट्वा त्वां याचयिष्यति

ହେ ଦୁଷ୍ଟକାରିଣୀ! ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କ ଶାପବାକ୍ୟରେ ତୋର ପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହୀତ ହେବେ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ନହୂଷଙ୍କୁ ଯିବ; ସେତେବେଳେ ସେ ତୋତେ ଦେଖି (ଅନୁଚିତ କାମନାରେ) ତୋତେ ଯାଚନା କରିବ।

Verse 105

अहमिन्द्रः कथं चैषा नोपतिष्ठति चालसा । सर्वान्देवान्हनिष्यामि लप्स्ये नाहं शचीं यदि

ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର—ଏହି ଧୃଷ୍ଟା କାହିଁକି ମୋ ସେବାକୁ ଆସୁନାହିଁ? ଯଦି ମୋତେ ଶଚୀ ନ ମିଳେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେବି!

Verse 106

नष्टा त्वं च तदा शस्ता वने महति दुःखिता । वसिष्यसि दुराचारे शापेन मम गर्विते

ତେବେ ତୁମେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଓ ହାଙ୍କିଦିଆଯାଇ, ମହାବନରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରହିବ। ହେ ଗର୍ବିତ ଦୁରାଚାରିଣୀ! ମୋ ଶାପରେ ସେଠାରେ ହିଁ ବସିବ।

Verse 107

देवभार्यासु सर्वासु तदा शापमयच्छत

ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାପ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା।

Verse 108

न चापत्यकृता प्रीतिः सर्वास्वेव भविष्यति । दह्यमाना दिवारात्रौ वंध्याशब्देन दुःखिताः

ତାଙ୍କମଧ୍ୟରୁ କାହାରି ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନଜନିତ ଆନନ୍ଦ ହେବ ନାହିଁ। ଦିନରାତି ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ‘ବନ୍ଧ୍ୟା’ ନାମକ ନିନ୍ଦାଶବ୍ଦରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେବେ।

Verse 109

गौरीमेवं तथा शप्त्वा सा देवी वरवर्णिनी । उच्चै रुरोद सावित्री भर्तृ यज्ञाद्बहिः स्थिता

ଏଭଳି ଗୌରୀଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣଧାରିଣୀ ଦେବୀ ସାବିତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ବାହାରେ ଦାଁଡ଼ି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ।

Verse 110

रोदमाना तु सा दृष्टा विष्णुना च प्रसादिता । मा रोदीस्त्वं विशालाक्षि एह्यागच्छ सदः शुभे

ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ—“ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, କାନ୍ଦନି; ଆ, ଶୁଭ ଯଜ୍ଞସଦସ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କର।”

Verse 111

प्रविष्टा च शुभे यागे मेखलां क्षौमवाससी । गृहाण दीक्षां ब्रह्माणि पादौ ते प्रणमे शुभे

ମେଖଳା ଓ କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ସେ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। (କୁହାଗଲା)—“ହେ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କର; ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ତୁମ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।”

Verse 112

एवमुक्ताऽब्रवीदेनं नाहं कुर्यां वचस्तव । तत्राहं च गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न च ध्वनिम्

ଏଭଳି କୁହାଯାଇଲାପରେ ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମ କଥା କରିବି ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଏହାର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବି ନାହିଁ, ସେଠାକୁ ମୁଁ ଯିବି।”

Verse 113

एतावदुक्त्वा व्यरमदुच्चैः स्थाने क्षितौ स्थिता

ଏତିକି କହି ଦେବୀ ମୌନ ହୋଇ ବିରତ ହେଲେ। ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦାଁଡ଼ି ସେଠାରେ ହିଁ ସ୍ଥିର ରହିଲେ।

Verse 114

विष्णुस्तदग्रतः स्थित्वा बद्ध्वा च करसंपुटम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा भक्त्या परमया युतः

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ି, ହାତ ଯୋଡ଼ିଲେ। ପ୍ରଣାମ କରି ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 115

विष्णुरुवाच । नमोऽस्तु ते महादेवि भूर्भुवःस्वस्त्रयीमयि । सावित्रि दुर्गतरिणि त्वं वाणी सप्तधा स्मृता

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ତୁମେ ଭୂଃ-ଭୁବଃ-ସ୍ୱଃ ଓ ତ୍ରୟୀ-ବେଦମୟୀ। ହେ ସାବିତ୍ରୀ, ଦୁର୍ଗତି-ତାରିଣୀ, ତୁମେ ବାଣୀର ସପ୍ତ ରୂପରେ ସ୍ମୃତ।

Verse 116

सर्वाणि स्तुतिशास्त्राणि लक्षणानि तथैव च । भविष्या सर्वशास्त्राणां त्वं तु देवि नमोऽस्तु ते

ସମସ୍ତ ସ୍ତୁତି-ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଲକ୍ଷଣ-ଚିହ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟ—ହେ ଦେବୀ, ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟ ଆଧାର ତୁମେ ହିଁ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 117

श्वेता त्वं श्वेतरूपासि शशांकेन समानना । शशिरश्मिप्रकाशेन हरिणोरसि राजसे । दिव्यकुंडलपूर्णाभ्यां श्रवणाभ्यां विभूषिता

ତୁମେ ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣା, ଶ୍ୱେତରୂପା; ତୁମ ମୁଖ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ପ୍ରକାଶରେ ତୁମେ ହରିଣଚର୍ମ ଉପରେ ରାଜିତ ହେଉଛ। ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ଦୁଇ କାନ ବିଭୂଷିତ।

Verse 118

त्वं सिद्धिस्त्वं तथा ऋद्धिः कीर्तिः श्रीः संततिर्मतिः । संध्या रात्रि प्रभातस्त्वं कालरात्रिस्त्वमेव च

ତୁମେ ହିଁ ସିଦ୍ଧି ଓ ଋଦ୍ଧି; ତୁମେ ହିଁ କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ସନ୍ତତି ଓ ମତି। ତୁମେ ହିଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତ୍ରି, ପ୍ରଭାତ—ଏବଂ ତୁମେ ହିଁ କାଳରାତ୍ରି ମଧ୍ୟ।

Verse 119

कर्षुकाणां यथा सीता भूतानां धारिणी तथा । एवं स्तुवंतं सावित्री विष्णुं प्रोवाच सुव्रता

ଯେପରି କର୍ଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୀତା (ହଳର ରେଖା), ସେପରି ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଧାରିଣୀ। ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସୁବ୍ରତା ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ।

Verse 120

सम्यक्स्तुता त्वया पुत्र अजेयस्त्वं भविष्यसि । अवतारे सदा वत्स पितृमातृसु वल्लभः

ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ସମ୍ୟକ୍ ସ୍ତୁତି କରିଛ; ତୁମେ ଅଜେୟ ହେବ। ହେ ବତ୍ସ, ତୁମ ଅବତାରମାନେ ସଦା ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେବ।

Verse 121

अनेन स्तवराजेन स्तोष्यते यस्तु मां सदा । सर्वदोषविनिर्मुक्तः परं स्थानं गमिष्यति

ଯେ ଏହି ସ୍ତବରାଜ ଦ୍ୱାରା ସଦା ମୋର ସ୍ତୁତି କରିବ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 122

गच्छ यज्ञं चिरं तस्य समाप्तिं नय पुत्रक

ଯାଅ ପୁତ୍ରକ, ସେଇ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଯଜ୍ଞକୁ ସମାପ୍ତିକୁ ନେଇଯାଅ।

Verse 123

कुरुक्षेत्रे प्रयागे च भविष्ये यज्ञकर्मणि । समीपगा स्थिता भर्तुः करिष्ये तव भाषितम्

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଓ ପ୍ରୟାଗରେ, ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ, ପତିଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ରହି ମୁଁ ଆପଣ କହିଥିବାକୁ ପାଳନ କରିବି।

Verse 124

एवमुक्तो गतो विष्णुर्ब्रह्मणः सद उत्तमम् । सावित्री तु समायाता प्रभासे वरवर्णिनि

ଏଭଳି କୁହାଯାଇଲେ ଜଗନ୍ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମ ଉତ୍ତମ ଧାମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ସାବିତ୍ରୀ ପ୍ରଭାସକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 125

गतायामथ सावित्र्यां गायत्री वाक्यमब्रवीत्

ସାବିତ୍ରୀ ଯାଇସାରିଲା ପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 126

शृण्वंतु मुनयो वाक्यं मदीयं भर्तृसन्निधौ । यदहं वच्मि संतुष्टा वरदानाय चोद्यता

ମୋ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ମୁନିମାନେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବରଦାନ ଦେବାକୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଯାହା କହୁଛି, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 127

ब्रह्माणं पूजयिष्यंति नरा भक्तिसमन्विताः । तेषां वस्त्रं धनं धान्यं दाराः सौख्यं सुताश्च वै

ଭକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ନରମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସୁଖ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସନ୍ତାନ ହେବ।

Verse 128

अविच्छिन्नं तथा सौख्यं गृहं वै पुत्रपौत्रिकम् । भुक्त्वाऽसौ सुचिरं कालं ततो मोक्षं गमिष्यति

ତାହାର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସୁଖ ହେବ ଏବଂ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସହିତ ଗୃହସମ୍ପଦ ଲଭିବ। ଦୀର୍ଘକାଳ ଭୋଗ କରି ଶେଷରେ ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ।

Verse 129

शक्राहं ते वरं वच्मि संग्रामे शत्रुभिः सह । तदा ब्रह्मा मोचयिता गत्वा शत्रुनिकेतनम्

ହେ ଶକ୍ର! ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ବର କହୁଛି—ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଶତ୍ରୁନିକେତନକୁ ଯାଇ ତୁମର ମୋଚକ ହେବେ।

Verse 130

सपुत्रशत्रुनाशात्त्वं लप्स्यसे च परं मुदम् । अकंटकं महद्राज्यं त्रैलोक्ये ते भविष्यति

ପୁତ୍ରସହିତ ଶତ୍ରୁନାଶରେ ତୁମେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଲଭିବ; ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ତୁମର ନିଷ୍କଣ୍ଟକ ମହାରାଜ୍ୟ ହେବ।

Verse 131

मर्त्यलोके यदा विष्णो ह्यवतारं करिष्यसि । भ्रात्रा सह परं दुःखं स्वभार्या हरणं च यत्

ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରିବ, ସେତେବେଳେ ଭ୍ରାତା ସହିତ ତୁମେ ମହାଦୁଃଖ ଭୋଗିବ—ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ହରଣ ହେବ।

Verse 132

हत्वा शत्रुं पुनर्भार्यां लप्स्यसे सुरसन्निधौ । गृहीत्वा तां पुनः प्राज्यं राज्यं कृत्वा गमिष्यसि

ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରି ଦେବମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇବ। ତାକୁ ପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କରି ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରି ଶେଷରେ ତୁମେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବ।

Verse 133

एकादश सहस्राणि कृत्वा राज्यं पुनर्दिवम् । ख्यातिस्ते विपुला लोके चानुरागो भविष्यति

ଏକାଦଶ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯିବ। ଜଗତରେ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ବିଶାଳ ହେବ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ଅନୁରାଗ ଜନ୍ମିବ।

Verse 134

गायत्री ब्राह्मणांस्तांश्च सर्वानेवाब्रवीदिदम्

ତାପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ସେହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 135

युष्माकं प्रीणनं कृत्वाऽ तृप्तिं यास्यंति देवताः । भवंतो भूमिदेवा वै सर्वे पूज्या भविष्यथ

ତୁମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱୟଂ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ଭୂମିଦେବ’; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପୂଜ୍ୟ ହେବ।

Verse 136

युष्माकं पूजनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः । प्राणायामेन चैकेन सर्वमेतत्तरिष्यथ

ତୁମମାନଙ୍କ ପୂଜା କରି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇ, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏ ସମସ୍ତ (ଦୋଷ ଓ ବାଧା) ଅତିକ୍ରମ କରିବ।

Verse 137

प्रभासे तु विशेषेण जप्त्वा मां वेदमातरम् । प्रतिग्रहकृतान्दोषान्न प्राप्स्यध्वं द्विजोत्तमाः

କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷଭାବେ ମୋତେ—ବେଦମାତାକୁ—ଜପ କଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ପ୍ରତିଗ୍ରହଜନିତ ଦୋଷ ତୁମେ ପାଇବ ନାହିଁ।

Verse 138

पुष्करे चान्नदानेन प्रीताः सर्वे च देवताः । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवतिभोजिता

ପୁଷ୍କରରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ଯେନେ କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜିତ ହେଲେ।

Verse 139

ब्रह्महत्यादिपापानि दुरितानि च यानि च । तरिष्यंति नराः सर्वे दत्ते युष्मत्करे धने

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୁରିତ—ଧନ ତୁମ ହାତରେ ଦାନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପାର ହେବେ।

Verse 140

महीयध्वे तु जाप्येन प्राणायामैस्त्रिभिः कृतैः । ब्रह्महत्यासमं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

ଜପ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମହାମାନ୍ୟ ହେବ; ତିନି ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାସମ ପାପ ମଧ୍ୟ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 141

दशभिर्जन्मजनितं शतेन तु पुरा कृतम् । त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हंति किल्बिषम्

ଦଶ ଜପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଏହି ଜନ୍ମଜନିତ ପାପ ନାଶ କରେ; ଶତ ଜପରେ ପୂର୍ବକୃତ ପାପ, ଏବଂ ସହସ୍ର ଜପରେ ତ୍ରିୟୁଗର କଲୁଷ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 142

एवं ज्ञात्वा सदा पूज्या जाप्ये च मम वै कृते । भविष्यध्वं न सन्देहो नात्र कार्या विचारणा

ଏହିପରି ଜାଣି ସଦା ମୋର ପୂଜା କର ଓ ମୋର ଜପ କର। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳ ପାଇବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Verse 143

ओंकारेण त्रिमात्रेण सार्धेन च विशेषतः । पूज्याः सर्वे न सन्देहो जप्त्वा मां शिरसा सह

ତ୍ରିମାତ୍ରିକ ଓଂକାର ଓ ତାହାର ବିଶେଷ ସଂଯୁକ୍ତ ରୂପଦ୍ୱାରା—ନିଃସନ୍ଦେହ—ମୋତେ ଜପି ଶିରେ ଧାରଣ କଲେ ସମସ୍ତେ ପୂଜ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 144

अष्टाक्षरस्थिता चाहं जगद्व्याप्तं मया त्विदम् । माताऽहं सर्ववेदानां वेदैः सर्वैरलङ्कता

ମୁଁ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ରୂପରେ ସ୍ଥିତ; ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ମୋଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ବେଦଙ୍କର ମାତା; ସମସ୍ତ ବେଦବାଣୀଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଓ ପ୍ରମାଣିତ।

Verse 145

जत्वा मां परमां सिर्द्धि पश्यन्ति द्विजसत्तमाः । प्राधान्यं मम जाप्येन सर्वेषां वो भविष्यति

ମୋତେ ଜପି ଉପାସନା କଲେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ମୋ ମନ୍ତ୍ରଜପ ଦ୍ୱାରା ତୁମମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଓ ବିଶେଷ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ମିଳିବ।

Verse 146

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदः सर्वाशी सर्वविक्रयी

ଗାୟତ୍ରୀର ସାରମାତ୍ର ଜାଣିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସୁସଂଯମୀ ହୁଏ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କିନ୍ତୁ ଅସଂଯମୀ ଲୋକ ଚାରି ବେଦ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଭକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ବବିକ୍ରୟୀ ହୋଇଯାଏ।

Verse 147

यस्माद्भवतां सावित्र्या शापो दत्तो सदे त्विह । अत्र दत्तं हुतं चापि सर्वमक्षयकारकम् । दत्तो वरो मया तेन युष्माकं द्विजसत्तमाः

ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ତୁମମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାପ ଦିଆଯାଇଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଓ ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ହୁତ—ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଏହି ବର ଦାନ କରିଛି।

Verse 148

अग्निहोत्रपरा विप्रास्त्रिकालं होमदायिनः । स्वर्गं ते तु गमिष्यंति एकविंशतिभिः कुलैः

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ତ୍ରିକାଳ ହୋମ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଏକୋଇଶ ପୁରୁଷ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।

Verse 149

एवं शक्रे च विष्णौ च रुद्रे वै पावके तथा । ब्रह्मणो ब्रह्मणानां च गायत्री सा वरं ददौ । तस्मिन्काले वरं दत्त्वा ब्रह्मणः पार्श्वगाऽभवत्

ଏଭଳି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ପାବକ (ଅଗ୍ନି), ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗାୟତ୍ରୀ ବର ଦେଲେ; ସେହି ସମୟରେ ବର ଦେଇ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିଲେ।

Verse 150

हरिणा तु समाख्यातं लक्ष्म्याः शापस्य कारणम् । युवतीनां च सर्वासां शापस्तासां पृथक्पृथक्

ତାପରେ ହରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଶାପର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ସେହି ସମସ୍ତ ଯୁବତୀମାନଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଶାପଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଏକେକରି କହିଲେ।

Verse 151

लक्ष्म्यास्तदा वरं प्रादाद्गायत्री ब्रह्मणः प्रिया

ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଗାୟତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ।

Verse 152

अकुत्सिताः सदा पुत्रि तव वासेन शोभने । भविष्यति न संदेहः सर्वेभ्यः प्रीतिदायकाः

ହେ କନ୍ୟେ, ସେମାନେ କେବେ ଅବହେଳିତ ହେବେ ନାହିଁ; ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ନିବାସ ଦ୍ୱାରା—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରୀତିଦାୟକ ହେବେ।

Verse 153

ये त्वया वीक्षिताः सर्वे सर्वे वै पुण्यभाजनाः । तेषां जातिः कुलं शीलं धर्मश्चैव वरानने

ହେ ବରାନନେ! ଯାହାଙ୍କୁ ତୁମେ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରିଛ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟର ପାତ୍ର। ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ, କୁଳ, ଶୀଳ ଓ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ହୋଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

Verse 154

परित्यक्तास्त्वया ये तु ते नरा दुःखभागिनः । सभायां ते न शोभन्ते मन्यन्ते न च पार्थिवैः

କିନ୍ତୁ ଯେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ପରିତ୍ୟାଗ କର, ସେ ନରମାନେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି। ସଭାରେ ସେମାନେ ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ମାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 155

आशिषश्चैव तेषां तु कुर्वते वै द्विजोत्तमाः । सौजन्यं तेषु कुर्वन्ति नप्ता भ्राता पिता गुरुः

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନାତି, ଭାଇ, ପିତା ଓ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ସୌଜନ୍ୟ ଓ କୃପା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 156

बांधवोऽसि न संदेहो न जीवेऽहं त्वया विना । त्वयि दृष्टे प्रसन्ना मे दृष्टिर्भवति शोभना । मनः प्रसीदतेऽत्यर्थं सत्यंसत्यं वदामि ते

ତୁମେ ମୋର ବାନ୍ଧବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତୁମ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଶୋଭନ ହୁଏ; ମୋର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କଥା କହୁଛି।

Verse 157

एवंविधानि वाक्यानि त्वया दृष्ट्या निरीक्षिते । सज्जनास्ते वदिष्यन्ति जनानां प्रीतिदायकाः

ତୁମର କୃପାମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯେତେବେଳେ କେହି ନିରୀକ୍ଷିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସଜ୍ଜନମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେଇଥିବା ଏପରି ବାକ୍ୟ କହନ୍ତି।

Verse 158

इन्द्राणि नहुषः प्राप्य स्वर्गं त्वां याचयिष्यति । अदृष्ट्वा तु हतः पापो अगस्त्यवचनाद्द्रुतम्

ହେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ! ନହୁଷ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ତୁମକୁ ଯାଚନା କରିବ। କିନ୍ତୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ତୁମ ଦର୍ଶନ ନ କରିଲେ, ସେ ପାପୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟମୁନିଙ୍କ ବଚନରେ ଶୀଘ୍ର ଦଣ୍ଡିତ ହୋଇ ପତିତ ହେବ।

Verse 159

सर्पत्वं समनुप्राप्य प्रार्थयिष्यति तं मुनिम् । दर्पेणाहं विनष्टोऽस्मि शरणं मे मुने भव

ସର୍ପତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ— ‘ଦର୍ପରେ ମୁଁ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ହେ ମୁନେ, ଆପଣ ମୋର ଶରଣ ହୁଅନ୍ତୁ।’

Verse 160

वाक्येन तेन तस्यासौ नृपस्य भगवानृषिः । कृत्वा मनसि कारुण्यमिदं वचनमब्रवीत्

ରାଜାଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ଭଗବାନ ଋଷି ମନରେ କରୁଣା ଧାରଣ କରି ଏହି ଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 161

उत्पत्स्यति कुले राजा त्वदीये कुरुनंदन । सार्पं कलेवरं दृष्ट्वा प्रश्नैस्त्वामुद्धरिष्यति

ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ! ତୁମ ନିଜ କୁଳରେ ଏକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେବ। ସେ ତୁମ ସର୍ପଦେହ ଦେଖି, ପ୍ରଶ୍ନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ।

Verse 162

सोऽप्यजगरतां त्यक्त्वा पुनः स्वर्गं गमिष्यति । अश्वमेधे कृते भर्त्रा सह यासि पुनर्दिवि । प्राप्स्यसे वर दानेन ममानेन सुलोचने

ସେ ମଧ୍ୟ ଅଜଗରତା ତ୍ୟାଗ କରି ପୁନଃ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ। ତୁମ ଭର୍ତ୍ତା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ପୁନର୍ବାର ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଯିବ। ହେ ସୁଲୋଚନେ! ମୋର ଏହି ବରଦାନରେ ତୁମେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 163

देवपत्न्यस्तदा सर्वास्तुष्टया परिभाषिताः । अपत्यैरपि हीनाः स्युर्नैव दुःखं भविष्यति

ତେବେ ସନ୍ତୋଷରେ ସମ୍ବୋଧିତ ସମସ୍ତ ଦେବପତ୍ନୀମାନେ—ସନ୍ତାନହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—କେବେ ଦୁଃଖ ପାଇବେ ନାହିଁ।

Verse 164

इति दत्त्वा वरान्देवी गायत्री लोकसंमता । जगामादर्शनं देवी सर्वेषां पश्यतां तदा

ଏଭଳି ଭାବେ ବର ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ଗାୟତ୍ରୀଦେବୀ, ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେହି କ୍ଷଣେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

Verse 165

सावित्री तु तदा देवी प्रभासं क्षेत्रमागता । कृतस्मरस्य शृङ्गे तु श्रीसोमेश्वरपूर्वतः

ତେବେ ଦେବୀ ସାବିତ୍ରୀ ପ୍ରଭାସ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ—କୃତସ୍ମର ନାମକ ଶୃଙ୍ଗରେ, ଶ୍ରୀ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂର୍ବଦିଗରେ।

Verse 166

मन्वन्तरे चाक्षुषे च द्वितीये द्वापरे शुभे । तत्र यज्ञः समारब्धो ब्रह्मणा लोककारिणा

ଦ୍ୱିତୀୟ (ଚାକ୍ଷୁଷ) ମନ୍ୱନ୍ତରର ଶୁଭ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ଲୋକହିତକାରୀ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 167

यज्ञे याता महात्मानो देवाः सप्तर्षयो वराः । स्वायंभुवे तु ये शस्ताः शप्तास्ते चाभवन्पुरा

ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ଆସିଲେ। ସ୍ୱାୟଂଭୁବ କାଳରେ ଯେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁରାତନକାଳରେ ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 168

तस्मात्कालात्समारभ्य प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः

ସେହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେମାନେ ପ୍ରଭାସ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶରଣ ନେଇ ସେଠାରେ ନିବାସୀ ହେଲେ।

Verse 169

सावित्री लोकजननी लोकानुग्रहकारिणी । यस्तां पूजयते भक्त्या पक्षमेकं निरंतरम् । ब्रह्मपूजाविधानेन तस्य पुत्रो ध्रुवो भवेत्

ସାବିତ୍ରୀ ଲୋକଜନନୀ ଓ ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରିଣୀ। ଯେ ବ୍ରହ୍ମପୂଜା-ବିଧାନରେ ଏକ ପକ୍ଷ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ତାହାର ଧ୍ରୁବ (ସ୍ଥିର) ପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ।

Verse 170

पाण्डुकूपे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा लिंगानि पञ्च वै । पाण्डवैः स्थापितानीह दृष्ट्वा यज्ञफलं लभेत्

ପାଣ୍ଡୁକୂପରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ପାଞ୍ଚ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞଫଳ ଲାଭ କରେ।

Verse 171

ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु सावित्रीस्थलसंनिधौ । पठेद्यो ब्रह्मसूक्तानि मुच्यते सर्वपातकैः

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ସାବିତ୍ରୀସ୍ଥଳ ସନ୍ନିଧିରେ ଯେ ବ୍ରହ୍ମସୂକ୍ତ ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 172

एतत्ते सर्वविख्यातमाख्यातं कल्मषापहम् । यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या स गच्छेत्परमं पदम्

ଏହା ସର୍ବତ୍ର ବିଖ୍ୟାତ ଓ କଲ୍ମଷନାଶକ ବିଷୟ ତୁମକୁ କୁହାଗଲା। ଯେ ଏହାକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।