Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

इति लिङ्गद्वयं देवि सूर्यपुत्रप्रतिष्ठितम् । तस्मिन्नेव दिने पश्येत्संयतात्मा नरोत्तमः

Transliteration

iti liṅgadvayaṃ devi sūryaputrapratiṣṭhitam | tasminneva dine paśyetsaṃyatātmā narottamaḥ

Translation

ହେ ଦେବି, ଏହିପରି ସୂର୍ୟପୁତ୍ର ଏହି ଲିଙ୍ଗଦ୍ୱୟକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ସେହି ଦିନେ ହିଁ ସଂଯତାତ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଯାଇ ତାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/उक्तिसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative/thus)

• लिङ्गद्वयम्: the pair of liṅgas
• लिङ्गद्वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग-द्वय (प्रातिपदिक; लिङ्ग + द्वय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘द्वे लिङ्गे’ इति

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• सूर्यपुत्रप्रतिष्ठितम्: established by the Sun’s son
• सूर्यपुत्रप्रतिष्ठितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूर्य-पुत्र-प्रतिष्ठित (प्रातिपदिक; सूर्य + पुत्र + प्रतिष्ठित)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘प्रतिष्ठित’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सूर्यस्य पुत्रेण प्रतिष्ठितम्’

• तस्मिन्: on that (occasion)/there
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic/only)

• दिने: on the day
• दिने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• पश्येत्: should see
• पश्येत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/विधिलिङ्-समर्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; विध्यर्थे

• संयतात्मा: self-controlled
• संयतात्मा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संयत-आत्मन् (प्रातिपदिक; संयत + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘संयतः आत्मा यस्य’—नरस्य विशेषणम्

• नरोत्तमः: the best of men
• नरोत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर-उत्तम (प्रातिपदिक; नर + उत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Liṅga-dvaya (Aśvineśvara context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Two liṅgas side-by-side on a shared platform, freshly consecrated; a solar-associated figure (Sūrya-putra) performs pratiṣṭhā rites with kalasha, Vedic fire, and priests; a disciplined pilgrim arrives the same day for darśana.

Characters & Entities

• Liṅga (pair)
• Sūryaputra (son of the Sun)
• Mahādevī (Pārvatī)
• Prabhāsakṣetra
• Aśvineśvara (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Self-restraint and timely pilgrimage are emphasized as the proper mode for receiving the fruit of sacred installations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The twin liṅgas associated with Aśvineśvara/Nāsatyeśvara tradition in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

To see (darśana) the pair of liṅgas on the auspicious day, observing self-control (saṃyama).