Adhyaya 153

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्येश्वरमुत्तमम् । ब्रह्मकुण्डस्य वायव्ये धनुषां द्वितये स्थितम्

ईश्वर କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଦୁଇ ଧନୁଷ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉତ୍ତମ ହିରଣ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

सर्वपापप्रशमनं दारिद्र्यौघविनाशनम् । कृतस्मराच्च परतो ह्यग्नितीर्थाच्च पूर्वतः

ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶମନ କରେ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରେ; କୃତସ୍ମରାର ପଶ୍ଚିମେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥର ପୂର୍ବେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 3

यमेश्वराच्च नैरृत्ये समुद्रस्योत्तरे तथा । तस्य लिंगस्य प्राग्भागे ब्रह्मा तेपे महत्तपः । आराधयामास तदा देवदेवं त्रिलोचनम्

ଯମେଶ୍ୱରର ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗରେ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତରେ—ସେହି ଲିଙ୍ଗର ପୂର୍ବଭାଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାତପ କଲେ ଏବଂ ତେବେ ଦେବଦେବ ତ୍ରିଲୋଚନଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 4

ततस्तुष्टो महादेवो ब्रह्मन्ब्रूहि वरो मम

ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ମହାଦେବ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, କୁହ; ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତୁମର ବର ଦତ୍ତ ହେଲା।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव याज यामीति मे मतिः । स्थानं च यन्महापुण्यं तन्ममाख्यातुमर्हसि

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦେବ, ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ମୋର ଇଚ୍ଛା; ଏବଂ ଯେ ମହାପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ, ତାହା ମୋତେ କହିବାକୁ କୃପା କରନ୍ତୁ।

Verse 6

ईश्वर उवाच । कृतस्मराद्ब्रह्मकुंडं यमेशात्सागरावधि । एतदंतरमासाद्य पापी चापि विमुच्यते

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—କୃତସ୍ମରାରୁ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଯମେଶ୍ୱରରୁ ସମୁଦ୍ରତଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେ ପବିତ୍ର ମଧ୍ୟଭୂମି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ଯେ ରହେ, ସେ ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 7

वहेद्विषुवती तत्र सदा पुण्यात्मनां नृणाम् । यत्र तत्र कुरु विभो मनसा ते यथेप्सितम्

ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ବିଷୁବତୀ ନଦୀ ସଦା ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ହେ ବିଭୋ, ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଠି ସେଠି ମନୋଭିଲାଷିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।

Verse 8

इत्युक्तः स तदा ब्रह्मा प्रारेभे यज्ञमुत्तमम्

ଏପରି କୁହାଯାଇଲାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ସେତେବେଳେ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 9

ततो भागार्थिनो देवा इन्द्राद्यास्तत्र चागताः । ऋषयो भागकामास्तु सर्वे तत्र समागताः

ତାପରେ ନିଜ ନିଜ ଭାଗ ପାଇବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ଭାଗ ଆକାଂକ୍ଷୀ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 10

ततो यज्ञागतेभ्यः स दक्षिणामददात्पुनः । ततोऽथ दक्षिणा क्षीणा दीयमाना यशस्विनि

ତାପରେ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିଥିବାମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ; ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ଦେଇ ଦେଇ ସେଇ ଦକ୍ଷିଣା କ୍ଷୀଣ ହୋଇଗଲା।

Verse 11

ततोब्रह्मा बहूद्विग्नो दध्यौ वै मनसा तदा । बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्

ତେବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା ମନରେ ଚିନ୍ତନ କଲେ। ପରେ କରଯୋଡ଼ି ଭକ୍ତିସହ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 12

भगवन्वै विरूपाक्ष क्रतुर्नैव समाप्यते । दक्षिणाहै न्यतो देव न याति परिपूर्णताम्

ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ବିରୂପାକ୍ଷ! ଏହି କ୍ରତୁ ସମାପ୍ତ ହେଉନାହିଁ। ହେ ଦେବ, ଦକ୍ଷିଣା ନଥିବାରୁ ଏହା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଉନାହିଁ।

Verse 13

दक्षिणासहिताः सर्वे यथा यांति तथा कुरु । पितामहवचः श्रुत्वा कृत्वा ध्यानं तदा मया

‘ସମସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ଯଥାବିଧି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ—ସେପରି କର।’ ପିତାମହଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମୁଁ ତେବେ ଧ୍ୟାନ କଲି।

Verse 14

स्मृता सरस्वती देवी देवानां हितकाम्यया । आगता सा महापुण्या उक्ता देवी मया तदा

ଦେବମାନଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ମୁଁ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲି। ସେଇ ମହାପୁଣ୍ୟମୟୀ ଦେବୀ ଆସିଲେ; ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲି।

Verse 15

पद्मयोनेर्धनं क्षीणं क्रतुर्वै न समाप्यते । तस्मान्मम प्रसादेन भव काञ्चनवाहिनी

‘ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଧନ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଗଲା, ତେଣୁ କ୍ରତୁ ସମାପ୍ତ ହେଉନାହିଁ। ଏହେତୁ ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ କାଞ୍ଚନବାହିନୀ—ସୁବର୍ଣ୍ଣଧାରା ବହନକାରିଣୀ—ହେଉ।’

Verse 16

सरस्वत्यास्ततः स्रोत उत्थितं पश्चिमामुखम् । काञ्चनानां तु पद्मानि उच्छ्रितानि सहस्रशः

ତାପରେ ସରସ୍ୱତୀରୁ ଏକ ସ୍ରୋତ ଉଦ୍ଭବି ପଶ୍ଚିମମୁଖେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା; ଏବଂ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଉଚ୍ଚରେ ଉଦ୍ଗତ ହେଲା।

Verse 17

काञ्चनेन प्रवाहेण तोयं सारस्वतं शुभम् । दैत्यसूदनमासाद्य अग्नितीर्थावधि प्रिये । पूरयामास पद्मैश्च कोटिशश्च समंततः

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବାହ ସହିତ ସରସ୍ୱତୀର ଶୁଭ ଜଳ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ହେ ପ୍ରିୟେ, ଦୈତ୍ୟସୂଦନକୁ ପହଞ୍ଚି ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କୋଟି କୋଟି ପଦ୍ମରେ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପୂରଣ କଲା।

Verse 18

काञ्चनानि तु तान्येव दत्त्वा विप्रेषु दक्षिणाम् । यज्ञं निर्वर्तयामास हृष्टो ब्रह्मा द्विजैः सह

ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁ ହିଁ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦାନ କରି, ହୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱିଜ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ସହ ଯଜ୍ଞକୁ ସମାପ୍ତ କଲେ।

Verse 19

शेषाणि यानि पद्मानि तानि निःक्षिप्य भूतले । तदूर्ध्वं स्थापयामास लिगं तु कनके श्वरम्

ଯେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଭୂମିରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ‘କନକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 20

तत्र लिंगं प्रतिष्ठाप्य सर्वदेवनमस्कृतम् । ऋषिभ्यो दक्षिणां प्रादादेकैकस्य यथाक्रमम् । काञ्चनानां च पद्मानां प्रत्येकमयुतं ददौ

ସେଠାରେ ସର୍ବଦେବନମସ୍କୃତ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଏକେକଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦଶହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦାନ କଲେ।

Verse 21

ततः शेषाणि पद्मानि निहितानि धरातले । ब्रह्मकुण्डस्य मध्ये तु नापुण्यो लभते नरः

ତତଃ ଶେଷ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଧରାତଳରେ ନିହିତ କରାଗଲା। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅପୁଣ୍ୟ ନର କୌଣସି ଫଳ କିମ୍ବା ଅଧିକାର ପାଉନାହିଁ।

Verse 22

तत्कुण्डतोयमद्यापि नानावर्णं प्रदृश्यते । तत्राधः पद्मसंयोगान्नीरं स्वर्णायते क्षणात्

ସେହି କୁଣ୍ଡର ଜଳ ଆଜି ମଧ୍ୟ ନାନାବର୍ଣ୍ଣରେ ଦିଶେ। ସେଠାରେ ତଳର ପଦ୍ମସଂଯୋଗରୁ ଜଳ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

Verse 23

हिरण्मयानि पद्मानि अधः कृत्वा प्रजापतिः । लिंगमूर्ध्वं प्रतिष्ठाप्य स्वयं पूजितवांस्तदा । हिरण्यकमलैर्दिव्यैर्हिरण्येशस्ततोऽभवत्

ପ୍ରଜାପତି ତଳେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ବିଛାଇ, ଲିଙ୍ଗକୁ ଊର୍ଧ୍ୱରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେତେବେଳେ ସ୍ୱୟଂ ପୂଜା କଲେ। ସେହି ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣକମଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ‘ହିରଣ୍ୟେଶ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ।

Verse 24

सर्वपापप्रशमनं तथा दारिद्र्यनाशनम् । दृष्ट्वा हिरण्मयेशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ପ୍ରଶମିତ କରେ ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ନାଶ କରେ। ହିରଣ୍ମୟେଶାନଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ନର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 25

माघ मासे चतुर्दश्यां यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । पूजितं तेन सकलं ब्रह्माण्डं सचराचरम्

ମାଘମାସର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯେ ଜଣେ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଯେନ ପୂଜିତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 26

सर्वदानानि दत्तानि सर्वे देवाश्च तोषिताः । ब्रह्माण्डं तेन दत्तं स्याद्येन तल्लिंगमर्चितम्

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ଯେନ ସମସ୍ତ ଦାନ ଦେଇଛି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛି; ତାହା ଯେନ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଦାନ କରିଥିବା ପରି।

Verse 27

एतन्मया ते कथितं स्नेहेन वरवर्णिनि । न कस्यचिन्मयाऽख्यातं महागोप्यं वरानने

ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ସ୍ନେହବଶତଃ ମୁଁ ଏହା ତୁମକୁ କହିଲି; ହେ ସୁନ୍ଦରାନନୀ, ଏହି ମହାଗୋପ୍ୟ କଥା ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କହିନାହିଁ।

Verse 28

य इदं शृयुयाद्भक्त्या पठेद्वा भक्तिसंयुतः । स गच्छेद्देवलोकं तु मुक्तः सर्वैस्तु पातकैः

ଯେ ଏହାକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 29

इति ते चातिविख्याताः पवित्राः पञ्च भैरवाः । ब्रह्मकुण्डसमीपस्थाः कथितास्तव सुन्दरि

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡ ସମୀପରେ ବସୁଥିବା ଅତିବିଖ୍ୟାତ ଓ ପବିତ୍ର ପାଞ୍ଚ ଭୈରବଙ୍କ ବିଷୟ କହିଲି।

Verse 153

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये हिरण्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡମାହାତ୍ମ୍ୟ’ରେ ‘ହିରଣ୍ୟେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ତ୍ରିପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।