Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 151

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये सावित्रीश्वरभैरवमाहात्म्यवर्णनंनामैकपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye brahmakuṇḍamāhātmye sāvitrīśvarabhairavamāhātmyavarṇanaṃnāmaikapaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ସାବିତ୍ରୀଶ୍ୱର-ଭୈରବ-ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଏକାନ୍ନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक (colophon marker)

• श्री-स्कांदे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् स्कन्दः) — 'in the venerable Skanda (Purāṇa)'

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; द्विगु-समासः (एकाशीतिसहस्रसंख्यायुक्ता) — qualifies 'संहितायाम्'

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण — qualifies 'खण्डे'

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभासस्य खण्डः)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण — qualifies 'माहात्म्ये'

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of Prabhāsa-kṣetra
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये: in the Māhātmya of Brahma-kuṇḍa
• ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मकुण्ड (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मकुण्डस्य माहात्म्यम्)

• सावित्रीश्वरभैरवमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the glory of Sāvitrīśvara Bhairava
• सावित्रीश्वरभैरवमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Title/topic/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावित्रीश्वर (प्रातिपदिक) + भैरव (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सावित्रीश्वरभैरवस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; निपात — 'named/called' (colophon usage)

• एकपंचाशदुत्तरशततमः: the one-hundred-and-fifty-first
• एकपंचाशदुत्तरशततमः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकपंचाशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + शततम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; संख्या-समास/तत्पुरुषः — 'शततमः' (100th) with 'एकपंचाशदुत्तर' (plus 51) = 151st; qualifies 'अध्यायः'

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

Speaker

Textual colophon (editorial closure)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmakuṇḍa; Sāvitrīśvara Bhairava (as chapter topic)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: a scribe completes the chapter, placing a final daṇḍa mark; beside him a small shrine silhouette of Prabhāsa/Somnath and a pond motif indicating Brahmakuṇḍa; sense of completion.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra
• Brahmakuṇḍa
• Sāvitrīśvara Bhairava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a structural colophon; its function is to authenticate and locate the māhātmya within the Purāṇic corpus.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, specifically the Brahmakuṇḍa context and Sāvitrīśvara Bhairava.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a chapter-ending identification statement.