Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

Devanagari script

तावद्गर्जंति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । यावद्ब्रह्मेश्वरं तीर्थं न पश्यन्ति नराः प्रिये

Transliteration

tāvadgarjaṃti tīrthāni trailokye sacarācare | yāvadbrahmeśvaraṃ tīrthaṃ na paśyanti narāḥ priye

Translation

ହେ ପ୍ରିୟେ! ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର-ତୀର୍ଥର ଦର୍ଶନ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚରାଚରସହିତ ତ୍ରିଲୋକରେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ନିଜ ମହିମା ଗର୍ଜନ କରିଥାନ୍ତି।

Word by Word

• तावत्: so long
• तावत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक अव्यय (correlative: so long/so much)

• गर्जन्ति: roar/resound
• गर्जन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गर्ज् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• तीर्थानि: holy places
• तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

• त्रैलोक्ये: in the three worlds
• त्रैलोक्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रि-लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थानाधिकरणे

• सचराचरे: with the moving and the unmoving
• सचराचरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स-चर-अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; त्रैलोक्ये विशेषणम् (with moving and unmoving beings)

• यावत्: as long as
• यावत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक अव्यय (relative: as long as)

• ब्रह्मेश्वरम्: Brahmeśvara
• ब्रह्मेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तीर्थम् विशेषणम्

• तीर्थम्: the holy place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of seeing)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• पश्यन्ति: see
• पश्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• नराः: people/men
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; स्त्रीसम्बोधनम्

Speaker

Unknown (contextual narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmeśvara-tīrtha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Personified tīrthas across the three worlds, like roaring lions or heralds, fall silent as pilgrims approach the radiant Brahmeśvara-tīrtha; a beloved is addressed in intimate narration.

Characters & Entities

• Brahmeśvara Tīrtha
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual ‘greatness’ culminates in darśana of the highest tīrtha; lesser claims fade before the supreme sanctuary.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Brahmeśvara Tīrtha in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana—going to see/visit Brahmeśvara Tīrtha.