
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶିବ–ଦେବୀ ସମ୍ବାଦରୂପ। ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହି ତାହାକୁ ଅନୁପମ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ଦର୍ଶାନ୍ତି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ। ସୋମ/ଶଶାଙ୍କ ଯେତେବେଳେ ସୋମନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ସ୍ୱୟଂଭୂ-ଚିହ୍ନ ଦେବାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା। ବ୍ରହ୍ମା ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନବଳରେ ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ପାତାଳର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଏକତ୍ର ଆକର୍ଷଣ କରି ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ସଂହତ କଲେ; ତେଣୁ ଏହାର ନାମ “ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡ”। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞସମ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଗମନ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପାପନାଶ ପାଇଁ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ପ୍ରଶଂସିତ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ପ୍ରତିପଦ ତିଥିରେ ସରସ୍ୱତୀ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି ତିଥି-ବିଶେଷର ପବିତ୍ରତା ଦର୍ଶାଯାଇଛି। କୁଣ୍ଡଜଳକୁ ସିଦ୍ଧ-ରସାୟନ ଭାବେ—ବହୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ—ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ଉପରେ ନିର୍ଭର। ପାତ୍ର-ପ୍ରସ୍ତୁତି, ତାପନ, ପୁନଃପୁନଃ ସଂସ୍କାର/ସେଚନ ଭଳି କ୍ରମ, ଏବଂ ବହୁବର୍ଷ ସ୍ନାନ, ମନ୍ତ୍ରଜପ, ହିରଣ୍ୟେଶ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଓ ଭୈରବେଶ୍ୱର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଆରୋଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବାକ୍ପଟୁତା ଓ ବିଦ୍ୟାଲାଭ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ପୂଜା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଶ୍ରବଣରେ ପାପକ୍ଷୟ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକପ୍ରାପ୍ତିର ଫଳଶ୍ରୁତି ଘୋଷିତ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ब्रह्मकुण्डमनुत्तमम् । तस्यैव नैरृते भागे ब्रह्मणा निर्मितं पुरा
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଅନୁତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ତାହାର ନୈଋତ୍ୟ ଭାଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁରାତନକାଳେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
Verse 2
यदा तु ऋक्षराजेन सोमनाथः प्रति ष्ठितः । तदा ब्रह्मादयो देवाः सर्वे तत्र समागताः । प्रतिष्ठार्थं हि देवस्य शशांकेन निमन्त्रिताः
ଯେତେବେଳେ ନକ୍ଷତ୍ରରାଜ ଶଶାଙ୍କ (ଚନ୍ଦ୍ର) ସୋମନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଠାରେ ସମାଗତ ହେଲେ—ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ।
Verse 3
अथाऽब्रवीन्निशानाथो ब्रह्माणं विनयान्वितः
ତେବେ ବିନୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଶାନାଥ (ଚନ୍ଦ୍ର) ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 4
कृतं भवद्भिर्जानाति स्थापनं वै यथा जनः । तथा कुरु सुरश्रेष्ठ चिह्नमात्मसमुद्भवम्
ଲୋକେ ଜାଣୁନ୍ତୁ ଯେ ଏହି ସ୍ଥାପନ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି—ତେଣୁ ଏମିତି କରନ୍ତୁ; ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଏକ ଚିହ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ।
Verse 5
एवं श्रुत्वा तदा ब्रह्मा ध्यानं कृत्वा तु निश्चलम् । आह्वयत्सर्वतीर्थानि पुष्करादीनि सर्वशः
ଏହା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ନିଶ୍ଚଳ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ପୁଷ୍କରାଦି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
Verse 6
स्वर्गे वै यानि तीर्थानि तथैव च रसातले । तपःसामर्थ्ययोगेन ब्रह्मणाऽकर्षितानि च । अतस्तस्यैव नाम्ना तु ब्रह्मकुण्डं तु गीयते
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେ ତୀର୍ଥ ଅଛି ଓ ରସାତଳରେ ଯେ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ବ୍ରହ୍ମା ତପୋବଳରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାକୁ ଆକର୍ଷିଲେ; ତେଣୁ ଏହା ତାଙ୍କ ନାମରେ ‘ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡ’ ବୋଲି ଗୀତ।
Verse 7
गणानां च सहस्रैस्तु चतुर्दशभिरीक्ष्यते । अतश्चाभक्तियुक्तानां दुष्प्राप्यं तीर्थमुत्तमम्
ଏହା ଚଉଦ ହଜାର ଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶିତ; ତେଣୁ ଭକ୍ତିହୀନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଦୁର୍ଲଭ।
Verse 8
अथाब्रवीत्सर्वदेवान्ब्रह्मा लोकपितामहः
ତେବେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।
Verse 9
अत्र कुण्डे नरः स्नात्वा यः पितॄंस्तर्पयिष्यति । अग्निष्टोमफलं सव लप्स्यते स च मानवः । तत्प्रसादात्स्वर्गलोके विमानेन चरिष्यति
ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ; ସେହି ପୁଣ୍ୟପ୍ରସାଦରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ବିମାନରେ ବିଚରେ।
Verse 10
गोदानं चाश्वदानं च तथा स्वर्णकमण्डलुम् । दद्याद्विप्राय विदुषे सर्वपापापनुत्तये
ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୋଦାନ, ଅଶ୍ୱଦାନ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ କମଣ୍ଡଲୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 11
पौर्णमास्यां महादेवि तथा च प्रतिपद्दिने । सर्वपापविनाशार्थं तत्र स्नाति सरस्वती
ହେ ମହାଦେବୀ! ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଓ ପ୍ରତିପଦ ଦିନରେ ସର୍ବ ପାପ ବିନାଶ ପାଇଁ ସରସ୍ୱତୀ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।
Verse 12
सिद्धं रसायनं देवि तत्र वै ह्युदकं प्रिये । नानावर्णसमायुक्तमुपदेशेन सिद्ध्यति
ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରିୟେ! ସେଠାର ଜଳ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ରସାୟନ; ନାନାବର୍ଣ୍ଣରେ ଯୁକ୍ତ ତାହା ଉପଦେଶଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
Verse 13
दारिद्र्यदुःखरुक्छोकान्मानवः सेवते कथम् । ब्रह्मकुण्डमनुप्राप्य कल्पवृक्षमिवापरम्
ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲାପରେ ମଣିଷ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଦୁଃଖ, ରୋଗ ଓ ଶୋକକୁ ପୁଣି କିପରି ସହିବ? ଏହା ଯେନ ଅନ୍ୟ ଏକ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ପରି କାମନାପୂରକ।
Verse 14
देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि ब्रह्मकुण्डमहोदयम् । सर्वप्राणिहितार्थाय विस्तराद्वद मे प्रभो
ଦେବୀ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍, ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ମହୋଦୟ ଓ ମହିମାକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୋତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।
Verse 15
ब्रह्मकुंडस्य माहात्म्यं श्रोतुं मे कौतुकं महत् । लोकानां दुःखनाशाय दारिद्यक्षयहेतवे
ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ମହା ଉତ୍ସୁକତା। ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁଃଖନାଶ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକ୍ଷୟର ହେତୁ ହେବା ପାଇଁ।
Verse 16
भगवन्मानुषाः सर्वे दुःखशोकनिपीडिताः । भ्रमंति सकलं जन्म रसायनविमोहिताः
ହେ ଭଗବନ୍, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପୀଡିତ; ‘ରସାୟନ’ର ମୋହରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସାରା ଜୀବନ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
Verse 17
तेषां हिताय मे ब्रूहि निर्वाणं रसमुत्तमम् । आदाविह शरीरं तु अक्षय्यं तु यथा भवेत्
ତାଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ନିର୍ବାଣଦାୟକ ସର୍ବୋତ୍ତମ ‘ରସ’ ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ଏଠାରେ ଶରୀର କିପରି ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ହେବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।
Verse 18
अष्टसिद्धिसमा युक्तं सर्वविद्यासमन्वितम् । कामरूपं क्रियायुक्तं सर्वव्याधिविवर्जितम्
ସେ ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ସମନ୍ୱିତ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକୁ ସମର୍ଥ, କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ସର୍ବ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 19
ततस्तु परमं देव निर्वाणं येन वै लभेत् । मानवः कृतकृत्यश्च जायते च यथा प्रभो
ତତ୍ପରେ, ହେ ପରମଦେବ! ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆପଣଙ୍କ ବିଧାନାନୁସାରେ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ—ତାହା କହନ୍ତୁ।
Verse 20
तथा कथय मे देव दयां कृत्वा जगत्प्रभो । निर्वाणपरमं कल्पं सर्वभ्रांतिविवर्जितम् । प्रसिद्धं सुखदं दिव्यं समा चक्ष्व महेश्वर
ଏହେତୁ, ହେ ଦେବ! ହେ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ, ଦୟା କରି ମୋତେ ନିର୍ବାଣକୁ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଥିବା, ସର୍ବ ଭ୍ରାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସୁଖଦ ଓ ଦିବ୍ୟ ଏହି କଳ୍ପ (ବିଧି) କହନ୍ତୁ; ହେ ମହେଶ୍ୱର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।
Verse 21
ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि लोकानां हितकारिणि । मर्त्यलोके महादेवि तीर्थं तीर्थवरं शुभम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—“ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଲୋକହିତକାରିଣୀ! ହେ ମହାଦେବୀ, ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଗୋଟିଏ ଶୁଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।”
Verse 22
प्रभासं परमं ख्यातं तच्च द्वादशयोजनम् । तत्र सोमेश्वरो देवस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
ପ୍ରଭାସ ପରମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାହା ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ସେଠାରେ ଦେବ ସୋମେଶ୍ୱର ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ।
Verse 23
तस्य पूर्वे समाख्यातः श्रीकृष्णो दैत्यसूदनः । चण्डिका योगिनी तत्र सखीभिः परिवारिता
ତାହାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଦୈତ୍ୟସୂଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଠାରେ ସଖୀ-ଦେବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଯୋଗିନୀ ଚଣ୍ଡିକା ମଧ୍ୟ ବିରାଜିତ।
Verse 24
ततः पूर्वे दिशां भागे चतुर्वक्त्रेण निर्मितम् । तीर्थात्तीर्थं वरं दिव्यं सर्वाश्चर्यमयं शुभम्
ତାପରେ ପୂର୍ବଦିଗର ଭାଗରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ବାଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ଓ ଶୁଭ।
Verse 25
सेवितं सर्वदेवैस्तु सिद्धैः साध्यैर्ग्रहैस्तथा । अप्सरोमुनिभिर्दिव्यैर्यक्षैश्च पन्नगैः सदा
ସେହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା; ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରା, ମୁନି, ଏବଂ ଯକ୍ଷ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ସେବିତ।
Verse 26
सिद्ध्यर्थं सर्वकामार्थं दिव्यभोगावहं शुभम् । ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातं ब्रह्मणा निर्मितं यतः
ଏହା ଶୁଭ—ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଓ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଇଁ, ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ପ୍ରଦାନକାରୀ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେତୁ ‘ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 27
तस्य वायव्यकोणे तु हिर ण्येशः स्वयं स्थितः । तमाराध्य महादेवं हिरण्येश्वरमुत्तमम्
ତାହାର ବାୟବ୍ୟ କୋଣରେ ସ୍ୱୟଂ ହିରଣ୍ୟେଶ ବିରାଜିତ; ସେହି ଉତ୍ତମ ମହାଦେବ—ହିରଣ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କୁ—ଆରାଧନା କଲେ (ଇଷ୍ଟଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ)।
Verse 28
महामन्त्रं जपेत्क्षिप्रं दशांशं होमयेत्सुधीः । होमेन सिद्ध्यते मन्त्रः सत्यं सत्यं वरानने
ହେ ସୁମୁଖୀ! ସୁଧୀଜନ ଶୀଘ୍ର ମହାମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁ ଏବଂ ତାହାର ଦଶାଂଶ ହୋମରେ ଅର୍ପଣ କରୁ। ହୋମଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହୁଏ—ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ।
Verse 29
तस्योत्तरे तु दिग्भागे किञ्चिदीशानमाश्रितः । चतुर्वक्त्रो महादेवि क्षेत्रपो लिंगरूपधृक्
ତାହାର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ, ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗକୁ କିଛି ଝୁକି, ହେ ମହାଦେବୀ, ଚତୁର୍ମୁଖ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଲିଙ୍ଗରୂପ ଧାରଣ କରି ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 30
तत्स्थानं रक्षते देवि लिंगरूपेण शंकरः । तमाराध्य प्रयत्नेन ततः कुण्डं समाश्रयेत्
ହେ ଦେବୀ! ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଶଙ୍କର ଲିଙ୍ଗରୂପେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି, ପରେ କୁଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 31
सर्वैश्वर्यमयं देवि नानावर्णविचित्रितम् । कुण्डस्यास्येशदिग्भागे भैरवेश्वरमुत्तमम्
ହେ ଦେବୀ! ଏହି କୁଣ୍ଡ ସର୍ବ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନାନାବର୍ଣ୍ଣରେ ବିଚିତ୍ରିତ। ଏହି କୁଣ୍ଡର ଈଶାନ ଭାଗରେ ଉତ୍ତମ ଭୈରବେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି।
Verse 32
दुर्गन्धा भासुरा देवि वहते रसरूपिणी । तस्या रसेन संयुक्तं पृथग्वर्णं हि कर्बुरम्
ହେ ଦେବୀ! ସେଠାରେ ରସରୂପିଣୀ ଏକ ଭାସ୍ୱର ଧାରା ବହେ; କେବେ କେବେ ତାହା ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ହୁଏ। ତାହାର ରସ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ତାହା କର୍ବୁର—ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଛିଟିଛିଟି—ହୋଇଯାଏ।
Verse 33
मेघवर्णं महादिव्यं राजतं च पुनः शुभम् । कपिलं दुग्धवर्णं च कर्पूराभं सुशोभनम्
ସେ କେବେ ମେଘବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦିଶେ; ପୁଣି କେବେ ରଜତପ୍ରଭାରେ ଶୁଭ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। କେବେ କପିଳ, କେବେ ଦୁଗ୍ଧଶ୍ୱେତ, କେବେ କର୍ପୂରସଦୃଶ—ଅତି ଶୋଭନ।
Verse 34
कदा कस्तूरिकाभासं कुंकुमच्छविकावहम् । सौगन्धं चंदनोपेतं कदाचिद्रौधि रोदकम्
କେବେ କସ୍ତୂରୀସଦୃଶ ଆଭାସ, କେବେ କୁଙ୍କୁମର ଛଟା ବହନ କରେ। ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚନ୍ଦନସୁବାସଯୁକ୍ତ; ଆଉ କେବେ ରୌଦ୍ର ହୋଇ ଉଗ୍ର ଓ ଉତ୍ତାଳ ହୁଏ।
Verse 35
एते रसाश्च विविधा दृश्यंते तत्र सर्वदा । यस्य तुष्टो महादेवः सिद्ध्यते तस्य तत्क्षणात्
ସେହି ନାନାବିଧ ରସ ସେଠାରେ ସଦା ଦୃଶ୍ୟମାନ। ଯାହାପ୍ରତି ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 36
रजतं क्षिप्यते तत्र सुवर्ण मिव जायते । प्रत्यक्षमेव तत्रैव रसायनमनुत्तमम्
ସେଠାରେ ରଜତ ଛାଡ଼ିଲେ ତାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ହୋଇଯାଏ। ସେଠାରେ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଅନୁତ୍ତମ ରସାୟନ (ଅଲୌକିକ ରସ) ଅଛି।
Verse 37
पश्यंति मानवा देवि कौतुकं तत्क्षणाद्भृशम् । रसं हि परमं दिव्यं तत्रस्थं च कलौ युगे
ହେ ଦେବୀ, ମାନବମାନେ ସେହି ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦେଖନ୍ତି। କାରଣ ସେହି ପରମ ଦିବ୍ୟ ରସ କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।
Verse 38
सिद्धं सिद्धरसं पुंसां व्याधीनां क्षयकारकम् । हेमबीजमयं दिव्यं ब्रह्मकुण्डोद्भवं महत्
ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧ ‘ସିଦ୍ଧ-ରସ’; ଯାହା ରୋଗମାନଙ୍କର କ୍ଷୟ କରେ। ହେମବୀଜମୟ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ମହତ୍ ପଦାର୍ଥ।
Verse 39
इदानीं ते प्रवक्ष्यामि मनुष्याणां हिताय वै । दारिद्र्यं क्षयमाप्नोति तत्क्षणाच्च यशस्विनि
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ—ନିଶ୍ଚୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ, ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ—ସେହି ବିଧି କହିବି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କ୍ଷୟ ପାଏ ଏବଂ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଯଶ ଉଦୟ ହୁଏ।
Verse 40
आदावेव प्रकुर्वन्ति ताम्रकुम्भं दृढं शुभम् । तीर्थोदकं क्षिपेत्तत्र पत्रैस्ताम्रस्तथा युतम्
ଆରମ୍ଭରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଶୁଭ ତାମ୍ରକୁମ୍ଭ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ତାହାରେ ତୀର୍ଥଜଳ ଢାଳି, ସହିତ ତାମ୍ରପତ୍ର/ତାମ୍ରଫଳକ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 41
निक्षिप्य भूमौ तत्कुम्भं ज्वालयेदनलं ततः । चुह्लीरूपेण षण्मासं पाचयेत्तं शनैःशनैः
ସେହି କୁମ୍ଭକୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ପରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳାଇବା ଉଚିତ। ଚୁଲ୍ହିର ରୂପେ, ଛଅ ମାସ ଧୀରେ ଧୀରେ ତାହାକୁ ତାପିତ/ପାଚିତ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 42
पश्चादुद्धृत्य तं कुम्भं पुनरेव जलं क्षिपेत् । मासमेकं पुनः कुर्यान्मासमेकं पुनर्भृशम्
ତାପରେ ସେହି କୁମ୍ଭକୁ ଉଠାଇ, ପୁନର୍ବାର ଜଳ ଢାଳିବା ଉଚିତ। ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି କ୍ରିୟା ପୁନଃ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାବଧାନତାରେ ଆଉ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
Verse 43
ततः सर्वाणि खण्डानि एकीकृत्य प्रयत्नतः । पुनरेवोदकेनैव प्लाव्य चावर्तयेत्पुनः
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଖଣ୍ଡକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଏକତ୍ର କରି ଏକ କର; ପୁନର୍ବାର କେବଳ ଜଳରେ ଭିଜାଇ ଆବର୍ତ୍ତନ କରି କରି ଘୁରାଇବ।
Verse 44
कांचनं जायते तत्र यदि तुष्टो महेश्वरः
ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
Verse 45
सिद्धिं शरीरजां देवि यदीच्छेन्मानवोत्तमः । स स्नानमादितः कृत्वा संवत्सरत्रयं पुनः
ହେ ଦେବୀ! ଯଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନବ ଶରୀରଜ ସିଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରେ, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ ଆରମ୍ଭ କରି ପୁନଃ ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ଆଚରିବ।
Verse 46
मौनेन नियमेनैव महामंत्रजपान्वितः । पूजयेच्च हिरण्येशं क्षेत्रपालं प्रयत्नतः
ମୌନ ଓ ନିୟମାଚରଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମହାମନ୍ତ୍ରଜପ ସହିତ, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ହିରଣ୍ୟେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ।
Verse 47
पंचोपचारसंयुक्तं ध्यानधारणसंयुतम् । तीर्थोदकेन पाकं वै पेयं तद्वदुदुम्बरे
ପଞ୍ଚୋପଚାର ସହିତ, ଧ୍ୟାନ-ଧାରଣାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ତୀର୍ଥଜଳରେ ସେହି ପାକ/କଷାୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ତାହା ପିଇବ; ଏହିପରି ଉଦୁମ୍ବର ବୃକ୍ଷ ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ।
Verse 48
एवं वर्षत्रयेणैव दिव्यदेहः प्रजायते । तेजस्वी वलवान्प्राज्ञः सर्वव्याधिविवर्जितः
ଏହିପରି କେବଳ ତିନି ବର୍ଷରେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ତେଜସ୍ବୀ, ବଳବାନ, ପ୍ରାଜ୍ଞ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ।
Verse 49
जीवेद्वर्षेशतान्येव त्रीणि दुःखविवर्जितः । वर्षत्रयमविच्छिन्नं यस्तत्र स्नानमाचरेत्
ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ତିନି ବର୍ଷ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ତିନିଶେ ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରହେ।
Verse 50
वागीश्वरीं जपेन्नित्यं पूजाहोमसमन्वितः । तस्य प्रवर्तते वाणी सिद्धिः सारस्वती भवेत्
ପୂଜା ଓ ହୋମ ସହିତ ଯେ ନିତ୍ୟ ବାଗୀଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଜପ କରେ, ତାହାର ବାଣୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଏବଂ ସାରସ୍ୱତ ସିଦ୍ଧି ଉଦୟ ହୁଏ।
Verse 51
संस्कृतं प्राकृतं चैवापभ्रंशं भूतभाषितम् । गांगस्रोतःप्रवाहेण उद्गिरेद्गिरमात्मवान् । अश्रान्तां च वरारोहे ह्यविच्छिन्नां च संततम्
ଆତ୍ମସାମର୍ଥ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ସେ ସଂସ୍କୃତ, ପ୍ରାକୃତ, ଅପଭ୍ରଂଶ ଏବଂ ଭୂତମାନଙ୍କ ଭାଷାମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରିବ; ଗଙ୍ଗାସ୍ରୋତର ପ୍ରବାହ ପରି—ହେ ବରାରୋହେ—ତାହାର ବାଣୀ ଅଶ୍ରାନ୍ତ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ନିରନ୍ତର ହେବ।
Verse 52
वदेद्वादिसहस्रैस्तु न श्रमस्तस्य जायते । तीर्थस्यास्य प्रभावेण सर्वशास्त्रविशारदाः
ହଜାର ହଜାର ବାଦୀଙ୍କ ସହ ବାଦବିବାଦ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର କ୍ଳାନ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ ହୁଏ।
Verse 53
पंडिता गर्विताः सर्वे तर्कशास्त्रविशारदाः । आगच्छन्ति समं तात विद्ययोद्धतकन्धराः । न शक्नुवंति ते वक्तुं द्रष्टुं वक्त्रमपि प्रिये
ହେ ପ୍ରିୟେ, ତର୍କଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେଇ ସମସ୍ତ ଗର୍ବିତ ପଣ୍ଡିତ ଏକାଠି ଆସନ୍ତି, ବିଦ୍ୟାମଦରେ ଗର୍ଦ୍ଧନ ଉଚ୍ଚ କରି; ତଥାପି ସେମାନେ କଥା କହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହନ୍ତି।
Verse 54
वादिनां च सहस्राणि भनक्त्येवं निरीक्षणात्
କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ସେ ଏଭଳି ହଜାର ହଜାର ବାଦୀ (ବିବାଦୀ)ଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦିଏ।
Verse 55
उद्वाहयति शास्त्राणि विबुद्धार्थानि सत्वरम् । विमलं पाञ्चरात्रं च वैष्णवं शैवमेव च
ସେ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥବୋଧ ସହ ଶୀଘ୍ର ଉଦ୍ଘାଟନ କରେ—ବିମଳମତ, ପାଞ୍ଚରାତ୍ର, ବୈଷ୍ଣବ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ଶୈବ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମଧ୍ୟ।
Verse 56
इतिहासपुराणं च भूततंत्रं च गारुडम् । भैरवं च महातंत्रं कुलमार्गं द्विधा प्रिये
ଏବଂ ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେ ଇତିହାସ-ପୁରାଣ, ଭୂତତନ୍ତ୍ର, ଗାରୁଡ ଉପଦେଶ, ଭୈରବ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାତନ୍ତ୍ର, ତଥା କୁଳମାର୍ଗର ଦ୍ୱିବିଧ ବିଭାଗକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ।
Verse 57
रथप्रवरवेगेन वाणी चास्खलिता भवेत् । नश्यंति वादिनः सर्वे गरुडस्येव पन्नगाः
ତାଙ୍କର ବାଣୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥର ବେଗ ପରି ଦ୍ରୁତ ଓ ଅସ୍ଖଳିତ ହୁଏ; ଗରୁଡଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସର୍ପମାନେ ଯେପରି ନଶିଯାନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ବାଦୀ ଲୟ ପାଆନ୍ତି।
Verse 58
न दारिद्र्यं न रोगश्च न दुःखं मानसं पुनः । राजमान्यो महामानी भवेद्ब्रह्मप्रसादतः
ନ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ରହେ, ନ ରୋଗ, ଏବଂ ପୁନଃ ମାନସିକ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ରାଜମାନ୍ୟ ଓ ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
Verse 59
उत्साहबलसंयुक्तो देववज्जीवते सुधीः । दाता भोक्ता च वाग्ग्मी च तीर्थस्यास्य प्रसादतः
ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରସାଦରେ ଉତ୍ସାହ ଓ ବଳସଂଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ଦେବତୁଲ୍ୟ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ; ସେ ଦାତା, ଯୋଗ୍ୟ ଭୋକ୍ତା ଓ ବାକ୍ପଟୁ ହୁଏ।
Verse 60
तैलाभ्यक्तस्य यत्तेजो जायते मनुजेषु च । स्नातमात्रे तथा तेजस्तीर्थस्यैव प्रसादतः
ତେଲ ଲେପନରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଯେ ତେଜ ଜନ୍ମେ, ସେହିପରି ତେଜ ଏଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ—ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରସାଦରେ—ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 61
यत्पापं कुरुते जंतुः पैशुन्यं च कृतघ्नताम् । मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं पारदारिकम् । तत्सर्वं विलयं याति कुंडस्नानरतस्य च
ଜନ୍ତୁ ଯେ ପାପ କରେ—ପରନିନ୍ଦା, କୃତଘ୍ନତା, ମିତ୍ରଦ୍ରୋହ ଓ ପରଦାରଗମନର ପାପ—କୁଣ୍ଡସ୍ନାନରେ ରତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ସବୁ ଲୟ ପାଏ।
Verse 62
मुशलं लङ्घयेद् यस्तु यो गास्त्यजति वै द्विजः । तत्पापं क्षयमाप्नोति ब्रह्मकुण्डस्य दर्शनात्
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଂଘନ କରେ କିମ୍ବା ଗୋମାତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତାହାର ସେହି ପାପ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ କ୍ଷୟ ପାଏ।
Verse 63
पृथिव्यां यानि तीर्थानि दैवतानि तथा पुनः । पूजितानि च सर्वाणि कुण्डस्नानप्रभावतः
ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନର ପ୍ରଭାବରୁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହେଲେ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 64
सप्तजन्मार्जितं पापं दर्शनात्क्षयमाव्रजेत्
ସାତ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଏହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ କ୍ଷୟ ପାଇ ନଶିଯାଏ।
Verse 65
यत्पापं गुरुगोघ्ने च परस्वहरणेषु च । तत्पापं क्षयमाप्नोति ब्रह्मकुण्डनिषेवणात्
ଗୁରୁହତ୍ୟା, ଗୋହତ୍ୟା ଓ ପରଧନହରଣରୁ ଯେ ପାପ ହୁଏ, ସେହି ପାପ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡକୁ ଭକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ କଲେ କ୍ଷୟ ପାଇ ନଶିଯାଏ।
Verse 66
प्रदक्षिणं च यः कुर्यात्स्नात्वा कुण्डस्य नामतः । संख्यया पंचदश वै शृणु तस्यापि यत्फलम्
ଯେ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରି ଏହି କୁଣ୍ଡର ପନ୍ଦରଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେହି କର୍ମର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
Verse 67
प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा । सप्तपातालसहिता तीर्थकोटिभिरावृता
ତାହାର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଦ୍ୱାରା ସାତ ଦ୍ୱୀପଯୁକ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସାତ ପାତାଳ ସହିତ, କୋଟି କୋଟି ତୀର୍ଥରେ ଆବୃତ—ମନେ ହୁଏ ସମଗ୍ର ଭାବେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣିତ ହୋଇଯାଏ।
Verse 68
आहारमात्रं यो दद्यात्तत्र वेदविदां वरे । लक्षभोज्यं कृतं तेन तीर्थस्यास्य प्रभावतः
ହେ ବେଦବିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ତତ୍ର କେବଳ ଅଳ୍ପ ଆହାରମାତ୍ର ଦାନ କରେ, ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଯେନେ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲା ପରି ଫଳ ପାଏ।
Verse 69
ब्रह्मेश्वरं च संपूज्य हिरण्येश्वरमुत्तमम् । क्षेत्रपालं चतुर्वक्त्रं पूजयेच्चिन्तितं लभेत्
ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର ଓ ଉତ୍ତମ ହିରଣ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ଚତୁର୍ମୁଖ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ତେଣୁ ଚିନ୍ତିତ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 70
एकविंशत्कुलै र्युक्तः सर्वपापविवर्जितः । ब्रह्मलोकं स वै याति नात्र कार्या विचारणा
ଏକୋଇଶ କୁଳ ସହିତ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
Verse 71
विरंचिकुण्डे स्नात्वा वा यो जपेद्वेदमातरम् । लक्षजाप्यविधानेन स मुक्तः पातकैर्भवेत्
କିମ୍ବା ବିରଞ୍ଚିକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯେ ବେଦମାତା (ବାଣୀଦେବୀ/ବେଦମନ୍ତ୍ର)କୁ ଲକ୍ଷଜପ ବିଧାନରେ ଜପ କରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 72
स एव पुण्यकर्त्ता च स एव पुरुषोत्तमः । यात्रा तत्र कृता येन ब्रह्मकुण्डे वरानने
ହେ ବରାନନେ! ଯେ ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡରେ ଯାତ୍ରା (ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା) କରିଛି, ସେଇ ନିଜେ ସତ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
Verse 73
अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् । ब्रह्मकुण्डं समाश्रित्य ब्रह्मदेवमुपासते
ଊର୍ଧ୍ୱରେତସ୍ (ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟନିଷ୍ଠ) ଅଠାଅଶି ହଜାର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦେବାଧିଦେବ ବ୍ରହ୍ମଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
Verse 74
तावद्गर्जंति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । यावद्ब्रह्मेश्वरं तीर्थं न पश्यन्ति नराः प्रिये
ହେ ପ୍ରିୟେ! ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର-ତୀର୍ଥର ଦର୍ଶନ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚରାଚରସହିତ ତ୍ରିଲୋକରେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ନିଜ ମହିମା ଗର୍ଜନ କରିଥାନ୍ତି।
Verse 75
ब्रह्मकुण्डे च पानीयं ये पिबन्ति नराः सकृत् । न तेषां संक्रमेत्पापं वाचिकं मानसं तनौ
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ଜଳ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ବାଣୀ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ପାପ ପ୍ରବେଶ କରେ ନାହିଁ।
Verse 76
ब्रह्मांडोत्तरमध्ये तु यानि तीर्थानि संति वै । तेषां पुण्यमवाप्नोति ब्रह्मकुण्डे प्रदक्षिणात्
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଊର୍ଧ୍ୱ ଓ ମଧ୍ୟ ଲୋକରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ସେସବୁର ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 77
याज्ञवल्क्यो महात्मा च परब्रह्मस्वरूपवान् । सोऽपि कुंडं न मुंचेत निकुं भस्तु गणस्तथा
ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ମହାତ୍ମା ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହି କୁଣ୍ଡକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ସେହିପରି ନିକୁମ୍ଭ ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ ମଧ୍ୟ (ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ)।
Verse 78
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं ब्रह्मकुण्डजम् । तव स्नेहेन देवेशि किमन्यत्परिपृच्छसि
ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡଜ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହାଗଲା। ହେ ଦେବେଶୀ, ତୋପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶେ ଆଉ କଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
Verse 79
य इदं शृणुयान्मर्त्यः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्ब्रह्मलोकं च गच्छति
ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଏହି କଥାକୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଏ।