
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଭାସ ସମୀପରେ ସୋମେଶ/ଈଶ-ଦିଗ୍ଭାଗରେ ଏକ ପରମ ବୈଷ୍ଣବୀ ଶକ୍ତି ବିରାଜିତ। ସେହି ପୀଠର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ‘ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷ୍ମୀ’; ପ୍ରଭାସକୁ ବିଶ୍ୱକ୍ରମର ‘ପ୍ରଥମ ପୀଠ’ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୈରବଙ୍କ ସହ ଭୂଚର ଓ ଆକାଶଚର ଯୋଗିନୀମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ଭାବେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ଜାଲନ୍ଧର, କାମରୂପ, ଶ୍ରୀମଦ୍-ରୁଦ୍ର-ନୃସିଂହ, ରତ୍ନବୀର୍ୟ, କାଶ୍ମୀର ଆଦି ମହାପୀଠମାନଙ୍କ ତାଲିକା ଦିଆଯାଇ, ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନକୁ ମନ୍ତ୍ରବିତ୍ତ୍ୱ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ପରେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ରରେ ‘ମହୋଦୟ’ ନାମକ ଆଧାର/ପୋଷକ ପୀଠର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କାମରୂପସଦୃଶ ଜ୍ଞାନଧାରା ଚାଲୁ ରହେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ଦେବୀ ‘ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ଭାବେ ସ୍ତୁତ—ପାପଶମନକାରିଣୀ ଓ ଶୁଭସିଦ୍ଧିଦାୟିନୀ। ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କଲେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ (ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ) ଭୟ ନାଶ ପାଏ। ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରାଭିମୁଖ ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରସାଧନା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ—ଦୀକ୍ଷା ଓ ସ୍ନାନ ପରେ ଲକ୍ଷଜପ, ତାହାର ଦଶାଂଶ ଅନୁସାରେ ତ୍ରିମଧୁ ଓ ଶ୍ରୀଫଳରେ ହୋମ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ ଇହଲୋକ-ପରଲୋକରେ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଦେବେ; ତୃତୀୟା, ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ପୂଜା ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि वैष्णवीं शक्तिमुत्तमाम् । सोमेशादीशदिग्भागे नातिदूरे व्यवस्थिताम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ସୋମେଶ୍ୱରରୁ ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଦିଗଭାଗରେ, ଅତିଦୂର ନୁହେଁ ଏମିତି ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉତ୍ତମ ବୈଷ୍ଣବୀ ଶକ୍ତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
सिद्धलक्ष्मीति विख्याता ह्यत्र पीठाधिदेवता
ଏଠାରେ ଏହି ପୀଠର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ‘ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 3
ब्रह्माण्डे प्रथमं पीठं यत्प्रभासं व्यवस्थितम् । तत्र देवि महापीठे योगिन्यो भूचराः खगाः । भैरवेण समे तास्तु क्रीडन्ते स्वेच्छया प्रिये
ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରଭାସରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯେ ପୀଠ, ସେହିଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପୀଠ। ସେଠାରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେଇ ମହାପୀଠରେ ଭୂମିରେ ବିଚରୁଥିବା ଓ ଆକାଶେ ଉଡୁଥିବା ଯୋଗିନୀମାନେ ଭୈରବଙ୍କ ସହ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ କ୍ରୀଡା କରନ୍ତି।
Verse 4
जालंधरं महापीठं कामरूपं तथैव च । श्रीमद्रुद्रनृसिंहं च चतुर्थं पीठमुत्तमम्
ଜାଲନ୍ଧର ଏକ ମହାପୀଠ, କାମରୂପ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଶ୍ରୀମଦ୍-ରୁଦ୍ର-ନୃସିଂହ ଚତୁର୍ଥ, ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ପୀଠ।
Verse 5
रत्नवीर्यं महापीठं काश्मीरं पीठमेव च । एतानि देवि पीठानि यो वेत्ति स च मन्त्रवित्
ରତ୍ନବୀର୍ୟ ମହାପୀଠ, କାଶ୍ମୀର ମଧ୍ୟ ପୀଠ ଅଟେ। ହେ ଦେବୀ, ଯେ ଏହି ପୀଠମାନଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣେ ସେ ମନ୍ତ୍ରବିତ୍।
Verse 6
सर्वेषां चैव पीठानामाधारं पीठमुत्तमम् । सौराष्ट्रे तु महादेवि नाम्ना ख्यातं महोदयम् । कामरूपधरं ज्ञानं यत्राद्यापि प्रवर्तते
ସମସ୍ତ ପୀଠମାନଙ୍କର ଆଧାର ଥିବା ସେ ପରମୋତ୍ତମ ପୀଠ—ହେ ମହାଦେବୀ—ସୌରାଷ୍ଟ୍ରରେ ‘ମହୋଦୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ କାମରୂପଧାରୀ ଜ୍ଞାନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ।
Verse 7
तत्र पीठे स्थिता देवी महालक्ष्मीति विश्रुता । सर्वपापप्रशमनी सर्वकार्यशुभप्रदा
ସେହି ପୀଠରେ ଦେବୀ ଅଧିଷ୍ଠିତା, ‘ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ନାମେ ବିଶ୍ରୁତା। ସେ ସର୍ବପାପ ପ୍ରଶମନୀ ଏବଂ ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୁଭପ୍ରଦା।
Verse 8
श्रीपञ्चम्यां नरो यस्तु पूजयेत्तां विधानतः । गन्धपुष्पादिभिर्भक्त्या तस्यालक्ष्मीभयं कुतः
ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀ ଦିନେ ଯେ ନର ବିଧିପୂର୍ବକ ଗନ୍ଧ-ପୁଷ୍ପାଦିଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ—ତାହାର ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଭୟ କେଉଁଠି ରହିବ?
Verse 9
उत्तरां दिशमास्थाय महाल क्ष्म्यास्तु सन्निधौ । यो जपेन्मन्त्रराज्ञीं तां सिद्धलक्ष्मीति विश्रुताम्
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଯେ ‘ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେଇ ମନ୍ତ୍ରରାଜ୍ଞୀଙ୍କୁ ଜପ କରେ, ସେ ତାହାର ପାବନ ପ୍ରଭାବ ପାଏ।
Verse 10
लक्षजाप्यविधानेन दीक्षास्नानादिपूर्वकम् । दशांशहोमसंयुक्तं त्रिमधुश्रीफलेसुभिः
ଲକ୍ଷଜପ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ଦୀକ୍ଷା-ସ୍ନାନାଦି ପୂର୍ବକ, ଜପର ଦଶାଂଶ ପରିମାଣ ହୋମ ସହିତ, ତ୍ରିମଧୁ ଓ ଶୁଭ ଶ୍ରୀଫଳ (ନଡ଼ିଆ) ଆଦି ନିବେଦନରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ।
Verse 11
एवं प्रत्यक्षतां याति तस्य लक्ष्मीर्न संशयः । ददाति वांछितां सिद्धिमिह लोके परत्र च
ଏଭଳି ତାହାର ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏବଂ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 12
तृतीयायामथा ष्टम्यां चतुर्दश्यां विधानतः । यस्तां पूजयते भक्त्या तस्य सिद्धिः करे स्थिता
ତୃତୀୟା, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଧିମତେ ଯେ ଭକ୍ତିସହ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ତାହାର ସିଦ୍ଧି ହାତର ତଳୁରେ ଥିବା ପରି ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।
Verse 132
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सिद्धलक्ष्मीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷ୍ମୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ବତ୍ତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।