Adhyaya 130

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं पाशुपतेश्वरम् । उग्रसेनेश्वराद्देवि पूर्वभागे व्यवस्थितम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଉଗ୍ରସେନେଶ୍ୱରର ପୂର୍ବଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବ ପାଶୁପତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥ ଗମନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 2

गोपादित्यात्तथाग्नेय्यां ध्रुवेशाद्दक्षिणां श्रितम् । सर्वपापहरं देवि पूर्वभागे व्यवस्थितम्

ହେ ଦେବୀ! ଗୋପାଦିତ୍ୟରୁ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ଏବଂ ଧ୍ରୁବେଶ୍ୱରର ଦକ୍ଷିଣଭାଗରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ; ପୂର୍ବଭାଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ସର୍ବ ପାପ ହରଣ କରେ।

Verse 3

गोपादित्यात्तथा लिंगं दर्शनात्सर्वकामदम् । अस्मिन्युगे समाख्यातं संतोषेश्वरसंज्ञितम्

ଏବଂ ଗୋପାଦିତ୍ୟ ନିକଟରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ କାମନା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହି ଯୁଗରେ ଏହା ‘ସନ୍ତୋଷେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 4

संतुष्टो भगवान्यस्मात्तेषां तत्र तपस्विनाम् । तेन संतोषनाम्ना तु प्रख्यातं धरणीतले

ସେଠାରେ ଥିବା ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ; ତେଣୁ ଧରଣୀତଳରେ ଏହା ‘ସନ୍ତୋଷ’ ନାମରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ହେଲା।

Verse 5

युगलिंगं महादेवि सिद्धिस्थानं महाप्रभम् । स्थानं पाशुपतानां च भेषजं पापरोगिणाम्

ହେ ମହାଦେବୀ! ଏହା ‘ଯୁଗଲିଙ୍ଗ’—ମହାପ୍ରଭ, ସିଦ୍ଧିସ୍ଥାନ; ପାଶୁପତମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟଧାମ ଏବଂ ପାପରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ ସମାନ।

Verse 6

चत्वारो मुनयः सिद्धास्तस्मिंल्लिंगे यशस्विनि । वामदेवस्तु सावर्णिरघोरः कपिलस्तथा । तस्मिंल्लिंगे तु संसिद्धा अनादीशे निरंजने

ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ! ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ଚାରି ମୁନି ସିଦ୍ଧ ହେଲେ—ବାମଦେବ, ସାବର୍ଣ୍ଣି, ଅଘୋର ଓ କପିଲ। ଅନାଦି, ନିରଞ୍ଜନ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ହିଁ ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।

Verse 7

तस्य देवस्य सामीप्ये वने श्रीमुखसंज्ञितम् । लक्ष्मीस्थानं महादेवि सिद्धयोगैस्तु सेवितम्

ସେହି ଦେବଙ୍କ ସମୀପରେ ‘ଶ୍ରୀମୁଖ’ ନାମକ ଏକ ବନ ଅଛି। ହେ ମହାଦେବୀ! ତାହା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ଥାନ, ସିଦ୍ଧଯୋଗୀମାନେ ଭକ୍ତିରେ ସେବା-ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 8

तत्र पाशुपताः श्रेष्ठा मम लिंगार्चने रताः । तेषां चैव निवासार्थं तद्देव्या निर्मितं वनम्

ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶୁପତମାନେ ମୋର ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନାରେ ରତ ହୋଇ ବସବାସ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ନିବାସ ପାଇଁ ହିଁ ସେହି ବନକୁ ଦେବୀ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 9

तस्य मध्ये तु सुश्रोणि लिंगं पूर्वमुखं स्थितम् । तस्मिन्पाशुपताः सिद्धा अघोराद्या महर्षयः । अनेनैव शरीरेण गतास्ते शिवमन्दिरम्

ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି! ପୂର୍ବମୁଖୀ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ଅଘୋର ଆଦି ପାଶୁପତ ମହର୍ଷିମାନେ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ଦେହ ସହିତ ହିଁ ଶିବଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 10

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे सुरसिद्धनिषेविते । रोचते मे सदा वासस्तस्मिन्नायतने शुभे । सर्वेषामेव स्थानानामतिरम्यमतिप्रियम्

ସେହି ପ୍ରାଭାସିକ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେଇ ଶୁଭ ଆଶ୍ରୟରେ ମୋର ବାସ ସଦା ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି; ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନମଧ୍ୟରେ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମ୍ୟ ଓ ପରମ ପ୍ରିୟ।

Verse 11

तत्र पाशुपता देवि मम ध्यानपरायणाः । मम पुत्रास्तु ते सर्वे ब्रह्मचर्येण संयुताः

ସେଠାରେ, ହେ ଦେବୀ, ପାଶୁପତମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋର ଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ପୁତ୍ର ସମାନ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ବ୍ରତରେ ସଂଯୁକ୍ତ।

Verse 12

दान्ताः शांता जितक्रोधा ब्राह्मणास्ते तपस्विनः । तल्लिंगस्य प्रभावेन सिद्धिं ते परमां गताः

ସେହି ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦାନ୍ତ, ଶାନ୍ତ ଓ କ୍ରୋଧଜୟୀ ଥିଲେ; ସେଇ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 13

तस्मात्तं पूजयेन्नित्यं क्षेत्रवासी द्विजोत्तमः

ଏହେତୁ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 14

देव्युवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक । प्रभासे तु महाक्षेत्रे त्वदीयव्रतचारिणाम्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ଦେବଦେବେଶ, ସଂସାର-ସମୁଦ୍ରରୁ ତାରିଦେବା ତାରକ! ପ୍ରଭାସର ସେଇ ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଆପଣଙ୍କ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ…

Verse 15

स्थानं तेषां महत्पुण्यं योगं पाशुपतं तथा । कथयस्व प्रसादेन लिंगमाहात्म्यमुत्तमम्

ତାଙ୍କର ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ଥାନ ଓ ପାଶୁପତ ଯୋଗକୁ କୃପାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ଏବଂ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।

Verse 16

किमादिनाम देवस्य कथं पूज्यो नरोत्तमैः । कथं पाशुपतास्तत्र सदेहाः स्वर्गमागताः

ସେ ଦେବତା ‘ଆଦି’ ନାମରେ କାହିଁକି ପ୍ରସିଦ୍ଧ? ନରୋତ୍ତମମାନେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିବେ? ଏବଂ ସେଠାରେ ପାଶୁପତ ଭକ୍ତମାନେ ଦେହସହିତ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ?

Verse 17

एतत्कथय देवेश दयां कृत्वा मम प्रभो

ହେ ଦେବେଶ, ହେ ମୋ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 18

ईश्वर उवाच । यस्त्वया पृछ्यते भद्रे योगः पाशुपतो महान् । तेषां चैव प्रभावो यस्तथा लिंगस्य सुव्रते

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ମହା ପାଶୁପତ ଯୋଗ, ତଥା ସେହି ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ, ହେ ସୁବ୍ରତେ, ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

Verse 19

अनादीशस्य देवस्य आदिनाम महाप्रभे । तस्मिंल्लिंगे तु ये देवि मदीयव्रतमाश्रिताः

ହେ ମହାପ୍ରଭେ, ସେ ଦେବ ଅନାଦି ଈଶ୍ୱର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ‘ଆଦି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ହେ ଦେବୀ, ସେହି ଲିଙ୍ଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯେମାନେ ମୋର ବ୍ରତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି…

Verse 20

चिरं नियोगं सुश्रोणि व्रतं पाशुपतं महत् । धारयंति यथोक्तं तु मम विस्मयकारकम् । तेषामनुग्रहार्थाय मम चित्तं प्रधावति

ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି! ସେମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଯଥୋକ୍ତ କଠୋର ନିୟମରେ ମହାନ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି—ଏହା ମୋତେ ବିସ୍ମିତ କରେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ମୋ ଚିତ୍ତ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାଉଛି।

Verse 21

सूत उवाच । हरस्य वचनं श्रुत्वा देवी विस्मयमागता । उवाच वचनं विप्राः सर्वलोकपतिं पतिम्

ସୂତ କହିଲେ—ହରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଦେବୀ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେ ସର୍ବଲୋକପତି ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କଥା କହିଲେ।

Verse 22

ममापि कौतुकं देव किमकार्षीत्ततो भवान् । तद्ब्रूहि मे महादेव यद्यहं तव वल्लभा

ହେ ଦେବ! ମୋର ମଧ୍ୟ କୌତୁହଳ ହେଉଛି—ତେବେ ଆପଣ କଣ କଲେ, ଏବଂ କାହିଁକି କଲେ? ହେ ମହାଦେବ, ଯଦି ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହୁଏ, ତେବେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 23

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महादेवो जगाद ताम् । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मम भक्तविचेष्टितम्

ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଓ କୃତ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।

Verse 24

दृष्ट्वा चैव तपोनिष्ठां तेषामाद्यः सुरेश्वरः । उवाच वचनं देवः प्रणतान्पार्श्वतः स्थितान्

ସେମାନଙ୍କର ତପୋନିଷ୍ଠା ଦେଖି ଦେବମାନଙ୍କ ଆଦ୍ୟ ଈଶ୍ୱର, ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ପ୍ରଣତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 25

ईश्वर उवाच । गच्छ शीघ्रं नन्दिकेश यत्र ते मम पुत्रकाः । चरंति च व्रतं घोरं मदीयं चातिदुष्करम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ନନ୍ଦିକେଶ! ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ—ତୋ ଅଧୀନ—ମୋର ଘୋର ଓ ଅତିଦୁଷ୍କର ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 26

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेन भक्त्या च मम नित्यशः । तेन ते मुनयः सिद्धाः स्वशरीरेण सुव्रताः

ସେଇ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ, ସେ ସୁବ୍ରତ ମୁନିମାନେ ନିଜ ଶରୀରରେଇ ସିଦ୍ଧି ପାଇ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 27

तस्मान्मद्वचनान्नन्दिन्गच्छ प्राभासिकं शुभम् । आमन्त्रय त्वं तान्सर्वान्कैलासं शीघ्रमानय

ଏହେତୁ, ହେ ନନ୍ଦିନ! ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଶୁଭ ପ୍ରାଭାସ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଅ; ସେ ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଶୀଘ୍ର କୈଲାସକୁ ଆଣ।

Verse 28

इदं पद्मं गृहाण त्वं सनालं कलिकोज्ज्वलम् । लिंगस्य मूर्ध्नि दत्त्वेदं पद्मनालमिहानय

ଏହି ନାଳସହିତ, ନୂତନ କଳିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଦ୍ମଟି ତୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଲିଙ୍ଗର ଶିରୋଭାଗରେ ରଖି, ପଦ୍ମନାଳଟି ଏଠାକୁ ଆଣ।

Verse 29

मुक्तस्तदा स वै नन्दी देवदेवेन शंभुना । कैलासनिलयात्तस्मात्प्रभासं क्षेत्रमागतः

ତେବେ ଦେବଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେଷିତ ନନ୍ଦୀ, କୈଲାସ-ନିବାସରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 30

दृष्ट्वा चैव पुनर्लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः । दृष्ट्वा तांश्चैव योगीन्द्रान्परं विस्मयमागतः

ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବାଧିଦେବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୁନର୍ବାର ଦେଖି, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ନନ୍ଦୀ ଗଭୀର ବିସ୍ମୟରେ ଭରିଗଲା।

Verse 31

केचिद्ध्यानरतास्तत्र केचिद्योगं समाश्रिताः । केचिद्व्याख्यां प्रकुर्वन्ति विचारमपि चापरे

ସେଠାରେ କେହି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, କେହି ଯୋଗସାଧନାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। କେହି ଉପଦେଶ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଚାର-ଚିନ୍ତନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ।

Verse 32

कुर्वन्त्यन्ये लिंगपूजां प्रणामं च तथाऽपरे । प्रदक्षिणं प्रकुर्वन्ति साष्टांगं प्रणमन्ति च

ଅନ୍ୟେ ଲିଙ୍ଗପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି କେହି ଭକ୍ତିସହ ପ୍ରଣାମ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣିପାତରେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ।

Verse 33

केचित्स्तुतिं प्रकुर्वन्ति भावयज्ञैस्तथा परे । केचित्पूजां च कुर्वन्ति अहिंसाकुसुमैः शुभैः

କେହି ସ୍ତୁତି-ଗାନ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଭାବଯଜ୍ଞରୂପେ ଅନ୍ତଃପୂଜା କରୁଥିଲେ। କେହି ପୁଣି ଅହିଂସାର ଶୁଭ ‘କୁସୁମ’—ନିର୍ଦୋଷ ସତ୍କର୍ମ—ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

Verse 34

भस्मस्नानं प्रकुर्वंति गण्डुकैः स्नापयन्ति च । एवं व्याकुलतां यातं तपस्विगणमण्डलम्

ସେମାନେ ଭସ୍ମସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଗଣ୍ଡୁକ (ଜଳପାତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାପନ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଣ୍ଡଳୀ ତୀବ୍ର କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 35

तत्तादृशमथालोक्य नन्दी विस्मयमागतः । चिन्तयामास मनसा सर्वं तेषां निरीक्ष्य च

ସେମାନେ ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବା ଦେଖି ନନ୍ଦୀ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ମନେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 36

आगतोऽहमिमं देशं न कश्चिन्मां निरीक्षते । न केनचिदहं पृष्टोऽभ्यागतः कुत्र कस्य च

ମୁଁ ଏହି ଦେଶକୁ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ କେହି ମୋତେ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି। କେହି ମୋତେ ପଚାରୁନାହାନ୍ତି—‘କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କାହାର?’

Verse 37

अहंकारावृताः सर्वे न वदन्ति च मां क्वचित् । एवं मनसि संधाय लिंगपार्श्वमुपागतः

ସମସ୍ତେ ଅହଂକାରରେ ଆବୃତ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି। ଏହିଭାବ ମନେ ଧରି ମୁଁ ଲିଙ୍ଗର ପାଖକୁ ଗଲି।

Verse 38

दत्तं लिंगस्य तत्पद्मनालं छित्त्वा तु नन्दिना । अर्चयित्वा तु तन्नन्दी लिंगं पाशुपतेश्वरम् । नालं गृहीत्वा यत्नेन ऋषीन्वचनमब्रवीत्

ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିବା ସେହି ପଦ୍ମନାଳକୁ ନନ୍ଦୀ କାଟିଦେଲେ। ପରେ ସେ ପାଶୁପତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ନାଳଟିକୁ ଯତ୍ନରେ ହାତରେ ଧରି ଋଷିମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

Verse 39

नन्दिकेश्वर उवाच । शासनाद्देवदेवस्य भवतां पार्श्वमागतः । आज्ञापयति देवेशस्तपस्विगणमण्डलम्

ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର କହିଲେ—ଦେବଦେବଙ୍କ ଶାସନରେ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଦେବେଶ ଏହି ତପସ୍ୱୀମଣ୍ଡଳକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି।

Verse 40

युष्माभिस्तत्र गन्तव्यं यत्र देवः सनातनः । युष्मान्सर्वान्समादाय गमिष्यामि भवालयम्

ତୁମେମାନେ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ—ଯେଉଁଠାରେ ସନାତନ ଦେବ ବିରାଜିତ। ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସହ ନେଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ଧାମକୁ ନେଇଯିବି।

Verse 41

उत्तिष्ठताशु गच्छामः कैलासं पर्वतोत्तमम् । तूष्णींभूतास्ततः सर्वे प्रोचुस्ते संज्ञया द्विजाः । गम्यतामग्रतो नन्दिन्पश्चादेष्यामहे वयम्

ଶୀଘ୍ର ଉଠ; ଚଳ, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ କୈଲାସକୁ ଯାଉ। ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ମୁନିମାନେ ମୌନ ହୋଇ ସଙ୍କେତରେ କହିଲେ—“ହେ ନନ୍ଦିନ୍, ତୁମେ ଆଗେ ଯାଅ; ଆମେ ପଛରୁ ଆସିବୁ।”

Verse 42

एवमुक्तस्तु मुनिभिर्नन्दी शीघ्रतरं गतः । कथयामास तत्सर्वं कुपितेनान्तरात्मना

ମୁନିମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ ନନ୍ଦୀ ଆହୁରି ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲା। ଅନ୍ତରେ କ୍ରୋଧ ଧରି ସେ ସବୁ କଥା (ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ) କହିଦେଲା।

Verse 43

नन्दिकेश्वर उवाच । देव तत्र गतोऽहं वै यत्र ते योगिनः स्थिताः । सन्तोषितो न चैवाहं केनचित्तत्र संस्थितः

ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗୀମାନେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାକୁ ମୁଁ ଗଲି। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଥିବା କାହାରୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ମନ ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 44

न मां देव निरीक्षन्ते नालपंति कथंचन । पद्मं तत्र मया देव स्थापितं लिंग मूर्धनि

ହେ ଦେବ! ସେମାନେ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୋ ସହ କଥା ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି ନାହିଁ। ସେଠାରେ, ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଲିଙ୍ଗର ଶିରୋଭାଗରେ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ମ (କମଳ) ସ୍ଥାପନ କରିଛି।

Verse 45

उक्तं देव मया तेषां योगीन्द्राणां महेश्वर । आज्ञप्ता देवदेवेन इहागच्छत मा चिरम्

ହେ ଦେବ, ହେ ମହେଶ୍ୱର! ମୁଁ ସେହି ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ କହିଲି—‘ଦେବଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ହୋଇଛି; ଏଠାକୁ ଆସ, ବିଳମ୍ବ କରନି।’

Verse 46

एतच्छ्रुत्वा वचः स्वामिन्सर्वे तत्र महर्षयः । आगमिष्याम इति वै पृष्ठतो गच्छ मा चिरम्

ହେ ସ୍ୱାମୀ! ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେଠାର ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି କହିଲେ—‘ଆମେ ତୁରନ୍ତ ଆସିବୁ।’ ପୁଣି କହିଲେ—‘ତୁମେ ଆଗେ ଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କରନି।’

Verse 47

इत्युक्ते तैस्तथा देव अहं शीघ्रमिहागतः । शृणु चेमं गृहाण त्वं यथेष्टं कुरु मे प्रभो

ହେ ଦେବ! ସେମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସିଲି। ଏବେ ଏହା ଶୁଣି ଗ୍ରହଣ କର; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଥେଷ୍ଟ ଭାବେ କର।

Verse 48

एकं मे संशयं देव च्छेत्तुमर्हसि सांप्रतम् । मया विना महादेव आगमिष्यंति ते कथम् । संशयो मे महादेव कथयस्व महेश्वर

ହେ ଦେବ! ମୋର ଗୋଟିଏ ସନ୍ଦେହ ଏବେ ନିବାରଣ କରନ୍ତୁ। ହେ ମହାଦେବ, ମୋ ବିନା ସେମାନେ କିପରି ଆସିବେ? ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ—ହେ ମହେଶ୍ୱର, କହନ୍ତୁ।

Verse 49

ईश्वर उवाच । शृणु नंदिन्यथाश्चर्यं तेषां वै भावितात्मनाम् । न दृश्यन्त इमे सिद्धा मां मुक्त्वाऽन्यैः सुरैरपि

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ନନ୍ଦି, ସେହି ଭାବିତାତ୍ମା ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣ। ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 50

मद्भावभावितास्ते वै योगं विंदंति शांकरम् । पश्यैतत्कौतुकं नंदिन्दर्शयामि तवाधुना

ମୋର ଭାବରେ ଭାବିତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ନନ୍ଦିନ, ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ୟ କୌତୁକ ଦେଖ—ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖାଉଛି।

Verse 51

आनीतं यत्त्वया नालं तस्मिन्नाले तु सूक्ष्मवत् । प्रविश्य चागताः सर्वे योगैश्वर्यबलेन च

ତୁମେ ଆଣିଥିବା ସେହି ନାଳରେ ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୋଗ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ବଳର ପ୍ରଭାବରେ ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

Verse 52

एवमुक्तस्तदा नंदी विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अपश्यन्नालमध्यस्थान्महर्षीन्परमाणुवत्

ଏଭଳି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ନନ୍ଦି ବିସ୍ମୟରେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ନୟନରେ ନାଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ପରମାଣୁ ପରି ଦେଖିଲା।

Verse 53

यथार्करश्मिमध्यस्था दृश्यन्ते परमाणवः । एवं तन्नालमध्यस्था दृश्यंत ऋषयः पृथक्

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣମଧ୍ୟରେ ଭାସୁଥିବା ପରମାଣୁମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେପରି ସେହି ନାଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଋଷିମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ।

Verse 54

एवं दृष्ट्वा तदा नंदी विस्मयोत्फुल्ललोचनः । आश्चर्यं परमं गत्वा किञ्चिन्नेवाब्रवीत्पुनः

ଏହା ଦେଖି ନନ୍ଦି ବିସ୍ମୟରେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ନୟନରେ ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଲୀନ ହେଲା, ଏବଂ ପୁଣି ଅଳ୍ପମାତ୍ର କଥା କହିଲା।

Verse 55

एवं तत्कौतुकं दृष्ट्वा देवी वचनमब्रवीत् । किं दृश्यते महादेव हृष्टः कस्मान्महेश्वर

ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକ ଦେଖି ଦେବୀ କହିଲେ— “ହେ ମହାଦେବ, କ’ଣ ଦେଖାଯାଉଛି? ହେ ମହେଶ୍ୱର, କାହିଁକି ଆପଣ ହୃଷ୍ଟ?”

Verse 56

इत्युक्ते वचने देव्या प्रोवाचेदं महेश्वरः

ଦେବୀ ଏପରି କହିବା ପରେ ମହେଶ୍ୱର ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 57

ईश्वर उवाच । योगयुक्ता महात्मानो योगे पाशुपते स्थिताः । एते मां च समाराध्य प्रभासक्षेत्रवासिनम् । ईदृशीं सिद्धिमापन्नाः स्वच्छंदगतिचारिणः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— “ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ଓ ପାଶୁପତ ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ। ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ମୋତେ ଯଥାବିଧି ଆରାଧନା କରି ସେମାନେ ଏପରି ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି— ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ଭାବେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି।”

Verse 58

इत्युक्तवति देवेश ऋषयस्ते महाप्रभाः । पद्मनालाद्विनिःसृत्य सर्वे वै योगमायया । प्रदक्षिणां प्रकुर्वंति देवं देव्या बहिष्कृतम्

ଦେବେଶ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ମହାପ୍ରଭାଶାଳୀ ସେଇ ଋଷିମାନେ ଯୋଗମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ପଦ୍ମନାଳରୁ ବାହାରି, ଦେବୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ରଖି, ଦେବଙ୍କ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 59

देव्युवाच । किमर्थं मां न पश्यंति दुराचारा इमे द्विजाः । विस्मयोऽयं महादेव कथयस्व प्रसादतः

ଦେବୀ କହିଲେ— “ଏହି ଦୁରାଚାରୀ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋତେ କାହିଁକି ଦେଖୁନାହାନ୍ତି? ହେ ମହାଦେବ, ଏହା ଏକ ବିସ୍ମୟ; କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।”

Verse 60

ईश्वर उवाच । प्रकृतित्वान्न पश्यंति सिद्धा ह्येते महातपाः । एवमुक्ता तु गिरिजा देवेदेवेन शूलिना

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତୁମେ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକଟ ରୂପରେ ଥିବାରୁ ଏମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି; ଏମାନେ ମହାତପସ୍ବୀ ସିଦ୍ଧ। ଏଭଳି କହି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବଦେବ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 61

चुकोप तेषां सुश्रोणी शशाप क्रोधितानना । स्त्रीलौल्येन दुराचारा नाशमेष्यथ गर्विणः

ତେବେ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ମୁଖେ ଶାପ ଦେଲେ—“ସ୍ତ୍ରୀଲୋଲତାରେ, ହେ ଦୁରାଚାରୀ ଗର୍ବିତମାନେ, ତୁମେ ନାଶ ପାଇବ।”

Verse 62

राजप्रतिग्रहासक्ता वृत्त्या देवार्चने रताः । भविष्यथ कलौ प्राप्ते लिंगद्रव्योपजीविनः

ରାଜାଙ୍କ ଦାନ-ପ୍ରତିଗ୍ରହରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ଏବଂ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଦେବାର୍ଚ୍ଚନାରେ ରତ ରହି, କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ତୁମେ ଲିଙ୍ଗଦ୍ରବ୍ୟ (ମନ୍ଦିର ସମ୍ପତ୍ତି) ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାଇବା ଲୋକ ହେବ।

Verse 63

वेश्यासक्ताश्च संभ्रांता सर्वलोकबहिष्कृताः । देवद्रव्यविनाशाय भविष्यथ कलौ युगे

ବେଶ୍ୟାସକ୍ତ ଓ ମୋହାନ୍ଧ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହିଷ୍କୃତ ହୋଇ, କଳିଯୁଗରେ ତୁମେ ଦେବଦ୍ରବ୍ୟ ବିନାଶର କାରଣ ହେବ।

Verse 64

इति दत्ते तदा शाप ऋषीणां च महात्मनाम् । गौरीं प्रसादयामासुस्ते च सर्वे सुरेश्वराः

ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାପ ଦିଆଯାଇଥିବାବେଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ସୁରେଶ୍ୱର ଗୌରୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 65

देवदेवस्य वचनात्प्रसन्ना साऽभवत्पुनः । नालं देवोऽपि संगृह्य दक्षिणाशां समाक्षिपत्

ଦେବଦେବଙ୍କ ବଚନରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ ଦେବ ମଧ୍ୟ ନାଳ (ପଦ୍ମଦଣ୍ଡ) ଧରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।

Verse 66

पतितं तच्च वै नालं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । तदेव लिंगं संजातं महानालेति विश्रुतम्

ସେଇ ନାଳ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପଡ଼ିଲା। ସେଠାରୁ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ପରେ ‘ମହାନାଳ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 67

कलौ युगे च संप्राप्ते तद्ध्रुवेश्वरसंज्ञितम् । संस्थितं चोत्तरेशाने तस्मात्पाशुपतेश्वरात्

କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗ ‘ଧ୍ରୁବେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହୁଏ, ଏବଂ ପାଶୁପତେଶ୍ୱରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ (ଇଶାନ) ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।

Verse 68

पुराऽनादीशनामेति पश्चात्पाशुपतेश्वरः । प्रभासे तु महाक्षेत्रे स्थितः पातकनाशनः

ପୁରାତନ କାଳରେ ତାଙ୍କ ନାମ ‘ଅନାଦୀଶ’ ଥିଲା; ପରେ ‘ପାଶୁପତେଶ୍ୱର’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପ୍ରଭାସର ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ପାପନାଶକ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 69

इदं स्थानं परं श्रेष्ठं मम व्रतनिषेवणम् । इदं लिंगं परं ब्रह्म अनादीशेति संज्ञितम्

ଏହି ସ୍ଥାନ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏଠାରେ ମୋର ବ୍ରତ ଯଥାବିଧି ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ପରବ୍ରହ୍ମ, ‘ଅନାଦୀଶ’ ନାମରେ ପରିଚିତ।

Verse 70

अत्र सिद्धिश्च मुक्तिश्च ब्राह्मणानां न संशयः । अनेनैव शरीरेण षड्भिर्मासस्तु सिद्ध्यति

ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧି ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ନିଶ୍ଚିତ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଦେହରେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 71

संसारस्य विमोक्षार्थमिदं लिंगं तु दृश्यताम् । दुर्लभं सर्वलोकानामिदं मोक्षप्रदं परम् । इदं पाशुपतं ज्ञानमस्मिंल्लिंगे प्रतिष्ठितम्

ସଂସାର-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କର। ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ପରମ ମୋକ୍ଷଦାୟକ। ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ପାଶୁପତ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 72

यश्चैनं पूजयेद्भक्त्या माघे मासि निरंतरम् । सर्वेषां वै क्रतूनां च दानानां लभते फलम्

ଯେ ମାଘ ମାସରେ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ପାଏ।

Verse 73

हिरण्यं तत्र दातव्यं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

ଯେମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 74

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । पशुपाशविमोक्षार्थं सम्यक्पाशुपतेश्वरम्

ଏହିପରି, ହେ ଦେବୀ, ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥିତ ହେଲା—ଜୀବମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧନର ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପାଶୁପତେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମା ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା।

Verse 75

चतुर्णामपि वर्णानां पूज्यो ब्राह्मण उच्यते । तस्य चैवाधिकारोऽस्ति चास्मिन्पाशुपतेश्वरे

ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ପାଶୁପତେଶ୍ୱର ପୂଜାରେ ତାଙ୍କର ହିଁ ଅଧିକାର ଅଛି।

Verse 76

यद्देवतानां प्रथमं पवित्रं विश्वव्रतं पाशुपतं बभूव । अयं पन्था नैष्ठिको वै मयोक्तो येन देवा यांति भुवनानि विश्वा

ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ପ୍ରଥମ ପବିତ୍ରକ ଓ ବିଶ୍ୱବ୍ରତ ହେଲା—ସେଇ ନିଷ୍ଠାମୟ ପଥକୁ ମୁଁ କହିଛି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 77

सुरां पीत्वा गुरुदारांश्च गत्वा स्तेयं कृत्वा ब्राह्मणं चापि हत्वा । भस्मच्छन्नो भस्मशय्याशयानो रुद्राध्यायी मुच्यते पातकेभ्यः

ମଦ୍ୟ ପିଇ, ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଚୋରି କରି, ଏପରିକି ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଯେ ଭସ୍ମରେ ଆବୃତ, ଭସ୍ମଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରେ ଓ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ/ଜପ କରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 78

अग्निरित्यादिना भस्म गृहीत्वांगानि संस्पृशेत् । गृह्णीयात्संयते चाग्नौ भस्म तद्गृहवासिनाम्

‘ଅଗ୍ନି…’ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରରେ ଭସ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ; ଏବଂ ସଂଯତ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରୁ ଗୃହବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ଭସ୍ମ ନେବ।

Verse 79

अग्निरिति भस्म वायुरिति भस्म जलमिति भस्म स्थलमिति भस्म सर्वं ह वा इदं भस्माभवत् । एतानि चक्षूंषि नादीक्षितः संस्पृशेत्

‘ଅଗ୍ନି ଭସ୍ମ, ବାୟୁ ଭସ୍ମ, ଜଳ ଭସ୍ମ, ପୃଥିବୀ ଭସ୍ମ—ନିଶ୍ଚୟ ଏ ସବୁ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଛି।’ ଏଗୁଡ଼ିକ ‘ଚକ୍ଷୁ’ସ୍ୱରୂପ ମନ୍ତ୍ର; ଅଦୀକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ/ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 80

ब्राह्मणैश्च समादेयं न तु शूद्रैः कदाचन । नाधिकारोऽस्ति शूद्रस्य व्रते पाशुपते सदा

ଏହି ବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବେ; ଶୂଦ୍ରମାନେ କେବେ ନୁହେଁ। ଶୂଦ୍ରଙ୍କର ପାଶୁପତ ବ୍ରତରେ ସଦା ଅଧିକାର ନାହିଁ।

Verse 81

ब्राह्मणेष्वधिकारोऽस्ति व्रते पाशुपते शुभे । ब्राह्मणीं तनुमास्थाय संभवामि युगेयुगे

ଶୁଭ ପାଶୁପତ ବ୍ରତରେ ଅଧିକାର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମାତ୍ର। ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଦେହ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Verse 82

चण्डालवेश्मन्यथ वा स्मशाने राज्ञश्च मार्गेश्वथ वर्त्ममध्ये । करीषमध्ये निःसृता नराधमाः शैवं पदं यांति न संशयोऽत्र

ଚଣ୍ଡାଳର ଘରେ ହେଉ କି ଶ୍ମଶାନରେ, ରାଜମାର୍ଗରେ ହେଉ କି ମହାପଥର ମଧ୍ୟରେ—ଗୋବର ଢେରରୁ ମଧ୍ୟ ବାହାରିଥିବା ଅଧମମାନେ ଶୈବ ପଦ ପାଆନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 130

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशी तिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पाशुपतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरशततमोध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ପାଶୁପତେଶ୍ୱର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ତିରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।