Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

चित्रांगदेन देवेशि गंधर्वपतिना प्रिये । क्षेत्रं पवित्रं ज्ञात्वा वै लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम् । कृत्वा तपो महाघोरं समाराध्य महेश्वरम्

citrāṃgadena deveśi gaṃdharvapatinā priye | kṣetraṃ pavitraṃ jñātvā vai liṃgaṃ tatra pratiṣṭhitam | kṛtvā tapo mahāghoraṃ samārādhya maheśvaram

ହେ ଦେବେଶୀ ପ୍ରିୟେ, ଗନ୍ଧର୍ବପତି ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ସେ କ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ରତା ଜାଣି ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଅତି ଘୋର ତପ କରି ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।

citrāṅgadenaby Citrāṅgada
citrāṅgadena:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcitrāṅgada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन
deveśiO lady, ruler of the gods
deveśi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + īśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/सम्बोधन), एकवचन
gandharva-patināby the lord of the Gandharvas
gandharva-patinā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgandharva (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; citrāṅgadena इत्यस्य विशेषणम्
priyeO beloved
priye:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/सम्बोधन), एकवचन
kṣetramthe sacred place/field
kṣetram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
pavitrampure
pavitram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpavitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; kṣetram इत्यस्य विशेषणम्
jñātvāhaving known
jñātvā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/अनुनासिक (emphatic particle)
liṅgamthe liṅga
liṅgam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्यय
pratiṣṭhitamestablished
pratiṣṭhitam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-ṣṭhā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; liṅgam इत्यस्य विशेषणम्
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
mahā-ghoramvery severe
mahā-ghoram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ghora (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; tapaḥ इत्यस्य विशेषणम्
samārādhyahaving propitiated
samārādhya:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-rādh (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
maheśvaramMahēśvara (Śiva)
maheśvaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Citrāṅgadeśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Citrāṅgada, lord of Gandharvas, performs severe austerities in the holy field of Prabhāsa and establishes a Śiva-liṅga; Maheśvara is propitiated and subtly present as a boon-giver.

C
Citrāṅgada
G
Gandharva
M
Maheśvara (Śiva)
L
Liṅga
D
Deveśī (Pārvatī)

FAQs

Sacred places respond to sincere austerity and worship; installation of a liṅga after tapas becomes a lasting channel of grace for pilgrims.

Citrāṅgadeśvara Liṅga in Prabhāsakṣetra, established by Citrāṅgada.

Tapas (austerity) and liṅga-pratiṣṭhā (consecratory installation), culminating in the propitiation of Maheśvara.