Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

दिनेदिने भवेत्तस्य वाजिमेधाधिकं फलम् । माघे मासि तृतीयायां या नारी तं प्रपूजयेत् । तदन्वयेऽपि दौर्भाग्यं दुःखं शोकश्च नो भवेत्

Transliteration

dinedine bhavettasya vājimedhādhikaṃ phalam | māghe māsi tṛtīyāyāṃ yā nārī taṃ prapūjayet | tadanvaye'pi daurbhāgyaṃ duḥkhaṃ śokaśca no bhavet

Translation

ଦିନକୁ ଦିନ ତାହାର ଫଳ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ହୁଏ। ମାଘ ମାସର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଯେ ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତାଙ୍କର ବଂଶରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।

Word by Word

• दिने: on a day
• दिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; (पुनरुक्ति-योगे)

• दिने: day by day
• दिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; पुनरुक्ति ‘दिने दिने’ = प्रतिदिनम्

• भवेत्: would be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्य: for him/of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (of him)

• वाजिमेधाधिकम्: greater than an Aśvamedha
• वाजिमेधाधिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाजिमेध + अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वाजिमेधात् अधिकम्)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• माघे: in Māgha
• माघे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (in Māgha)

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• तृतीयायाम्: on the third lunar day
• तृतीयायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तृतीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तिथि-विशेषे अधिकरण

• या: who (woman)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• नारी: woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तम्: that (liṅga)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; (लिङ्गं प्रति)

• प्रपूजयेत्: should worship
• प्रपूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्: in that lineage
• तत्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; (सन्धि: तत् + अन्वये = तदन्वये)

• अन्वये: in the family line
• अन्वये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्वय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (even/also)

• दौर्भाग्यम्: misfortune
• दौर्भाग्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दौर्भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• दुःखम्: suffering
• दुःखम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• शोकः: grief
• शोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• भवेत्: would be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara-tīrtha / associated liṅga at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A calendar-marked Māgha tṛtīyā: women devotees approach the liṅga with lamps and flowers; a symbolic aśvamedha horse fades in the background to show ‘surpassing’ merit; the household lineage is shown prospering without sorrow.

Characters & Entities

• Aśvamedha (Vājimedha)
• Māgha month
• Tṛtīyā tithi
• Lineage (anvaya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Consistent devotion can surpass even grand Vedic sacrifices, and sincere worship brings well-being not only to the devotee but to the family line.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra and its powerful liṅga worship, connected with Puṣkara tīrtha practice mentioned just prior.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship performed daily; a special observance is highlighted for Māgha month on tṛtīyā, especially for women devotees.