Adhyaya 111

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुष्करारण्यमुत्तमम् । तस्मादीशानकोणस्थं धनुषां षष्टिभिः स्थितम्

ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଉତ୍ତମ ପୁଷ୍କରାରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରୁ ଈଶାନ କୋଣରେ, ଷାଠିଏ ଧନୁଷ ଦୂରରେ, ତାହା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 2

तत्र कुण्डं महादेवि ह्यष्टपुष्करसंज्ञितम् । सर्व पापहरं देवि दुष्प्राप्यमकृतात्मभिः

ସେଠାରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ‘ଅଷ୍ଟପୁଷ୍କର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ ଅଛି। ହେ ଦେବୀ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ; କିନ୍ତୁ ଅସଂଯମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 3

तत्र कुण्डसमीपे तु पुरा रामेशधीमता । स्थापितं तन्महालिङ्गं रामेश्वर इति स्मृतम्

ସେଠାରେ କୁଣ୍ଡ ସମୀପରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ଧୀମାନ୍ ରାମେଶ ସେଇ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ; ତାହା ‘ରାମେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 4

तस्य पूजनमात्रेण मुच्यते ब्रह्महत्यया

ସେଇ (ରାମେଶ୍ୱର) ଲିଙ୍ଗର କେବଳ ପୂଜାମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 5

श्रीदेव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि रामेश्वरसमुद्भवम् । कथं तत्रागमद्रामः ससीतश्च सलक्ष्मणः

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍, ରାମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ। ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମ ସେଠାକୁ କିପରି ଆସିଲେ?

Verse 6

कथं प्रतिष्ठितं लिङ्गं पुष्करे पापतस्करे । एतद्विस्तरतो ब्रूहि फलं माहात्म्यसंयुतम्

ପାପକୁ ହରିନେବା ‘ପାପତସ୍କର’ ପୁଷ୍କରରେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗ କିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା? ତାହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟସହିତ ଫଳକୁ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 7

ईश्वर उवाच । चतुर्विंशयुगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा । पुरा रावणनाशार्थं जज्ञे दशरथात्मजः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଚତୁର୍ବିଂଶ ଯୁଗରେ ବଶିଷ୍ଠ ପୁରୋହିତ ଥିବାବେଳେ, ରାବଣବଧ ନିମିତ୍ତେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 8

ततः कालान्तरे देवि ऋषिशापान्महातपाः । ययौ दाशरथी रामः ससीतः सहलक्ष्मणः

ତାପରେ କିଛି କାଳାନ୍ତରେ, ହେ ଦେବୀ, ଋଷିଶାପରୁ ମହାତପା ଦାଶରଥି ରାମ ସୀତାସହ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣସହ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 9

वनवासाय निष्क्रांतो दिव्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः । ततो यात्राप्रसंगेन प्रभासं क्षेत्रमागतः

ବନବାସ ପାଇଁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ଯାତ୍ରାପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ।

Verse 10

तं देशं तु समासाद्य सुश्रांतो निषसाद ह । अस्तं गते ततः सूर्ये पर्णान्यास्तीर्य भूतले

ସେ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଲେ; ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଯାଇଲେ ଭୂମିରେ ପତ୍ର ପିଛାଇଲେ।

Verse 11

सुष्वापाथ निशाशेषे ददृशे पितरं स्वकम् । स्वप्ने दशरथं देवि सौम्यरूपं महाप्रभम्

ତାପରେ ରାତିର ଶେଷ ପ୍ରହରେ ସେ ଶୋଇଲେ ଏବଂ, ହେ ଦେବୀ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ସୌମ୍ୟରୂପ ଓ ମହାପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଦେଖିଲେ।

Verse 12

प्रातरुत्थाय तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । यथा दशरथः स्वप्ने दृष्टस्तेन महात्मना

ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ସେ ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ—ଯେ ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଥିଲେ।

Verse 13

ब्राह्मणा ऊचुः । वृद्धिकामाश्च पितरो वरदास्तव राघव । दर्शनं हि प्रयच्छंति स्वप्नान्ते हि स्ववंशजे

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ରାଘବ! ତୁମ ପିତୃଗଣ ବଂଶବୃଦ୍ଧି ଓ କଲ୍ୟାଣ କାମନା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବରଦାତା; ସେମାନେ ନିଜ ବଂଶଜକୁ ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 14

एतत्तीर्थं महापुण्यं सुगुप्तं शार्ङ्गधन्वनः । पुष्करेति समाख्यातं श्राद्धमत्र प्रदीयताम्

ଏହି ତୀର୍ଥ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଧାରୀ (ବିଷ୍ଣୁ) ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ। ଏହା ‘ପୁଷ୍କର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଉ।

Verse 15

नूनं दशरथो राजा तीर्थे चास्मिन्समीहते । त्वया दत्तं शुभं पिण्डं ततः स दर्शनं गतः

ନିଶ୍ଚୟ ରାଜା ଦଶରଥ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଫଳ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଦିଆ ଶୁଭ ପିଣ୍ଡ ହେତୁ ସେ ଦର୍ଶନରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 16

ईश्वर उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा रामो राजीवलोचनः । निमंत्रयामास तदा श्राद्धार्हान्ब्राह्मणाञ्छुभान्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ସେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ହ ଶୁଭ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।

Verse 17

अब्रवील्लक्ष्मणं पार्श्वे स्थितं विनतकंधरम् । फलार्थं व्रज सौमित्रे श्राद्धार्थं त्वरयाऽन्वितः

ତେବେ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଗର୍ଦ୍ଧନ ନମାଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ— “ହେ ସୌମିତ୍ରେ! ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥେ ଫଳ ଆଣିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ; ବିଳମ୍ବ କରନି।”

Verse 18

स तथेति प्रतिज्ञाय जगाम रघुनंदनः । आनयामास शीघ्रं स फलानि विविधानि च

“ତଥେତି” ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ରଘୁନନ୍ଦନ ଗଲେ; ଶୀଘ୍ରେ ନାନାପ୍ରକାର ଫଳ ଆଣି ପୁନଃ ଫେରିଲେ।

Verse 19

बिल्वानि च कपित्थानि तिन्दुकानि च भूरिशः । बदराणि करीराणि करमर्दानि च प्रिये

ହେ ପ୍ରିୟେ! ପ୍ରଚୁର ବିଲ୍ୱ, କପିତ୍ଥ ଓ ତିନ୍ଦୁକ ଥିଲା; ତଥା ବଦର, କରୀର ଓ କରମର୍ଦ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 20

चिर्भटानि परूषाणि मातुलिंगानि वै तथा । नालिकेराणि शुभ्राणि इंगुदीसंभवानि च

ଚିର୍ଭଟ, ପରୂଷ ଓ ମାତୁଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଥିଲା; ଶୁଭ୍ର ନାଳିକେର ଏବଂ ଇଙ୍ଗୁଦୀଜନ୍ୟ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 21

अथैतानि पपाचाशु सीता जनकनंदिनी । ततस्तु कुतपे काले स्नात्वा वल्कलभृच्छुचिः

ତାପରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଏସବୁକୁ ଶୀଘ୍ର ପାକ କଲେ। ତଦନନ୍ତରେ କୁତପ-କାଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଚି ହୋଇ, ବଲ୍କଳ ଧାରଣ କରି (ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ ପାଇଁ) ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 22

ब्राह्मणानानयामास श्राद्धार्हान्द्विजसत्तमान् । गालवो देवलो रैभ्यो यवक्रीतोऽथ पर्वतः

ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ସମ୍ମାନଯୋଗ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଆଣିଲେ—ଗାଲବ, ଦେବଲ, ରୈଭ୍ୟ, ଯବକ୍ରୀତ ଏବଂ ପର୍ବତ।

Verse 23

भरद्वाजो वसिष्ठश्च जावालिर्गौतमो भृगुः । एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणा वेदपारगाः

ଭରଦ୍ୱାଜ, ବସିଷ୍ଠ, ଜାବାଲି, ଗୌତମ, ଭୃଗୁ—ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 24

श्राद्धार्थं तस्य संप्राप्ता रामस्याक्लिष्टकर्मणः । एतस्मिन्नेव काले तु रामः सीतामभाषत

ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ରାମଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସେମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 25

एहि वैदेहि विप्राणां देहि पादावनेजनम् । एतच्छ्रुत्वाऽथ सा सीता प्रविष्टा वृक्षमध्यतः

“ଆସ, ବୈଦେହୀ; ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେ।” ଏହା ଶୁଣି ସୀତା ଗଛମଝିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 26

गुल्मैराच्छाद्य चात्मानं रामस्यादर्शने स्थिता । मुहुर्मुहुर्यदा रामः सीतासीतामभाषत

ଝାଡ଼ିଗଛରେ ନିଜକୁ ଢାକି ସେ ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହିଲେ। ତେବେ ରାମ ପୁନଃପୁନଃ ଡାକିଲେ—“ସୀତେ! ସୀତେ!”

Verse 27

ज्ञात्वा तां लक्ष्मणो नष्टां कोपाविष्टं च राघवम् । स्वयमेव तदा चक्रे ब्राह्मणार्ह प्रतिक्रियाम्

ତାହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି ଏବଂ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେତେବେଳେ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ।

Verse 28

अथ भुक्तेषु विप्रेषु कृत पिंडप्रदानके । आगता जानकी सीता यत्र रामो व्यवस्थितः

ତାପରେ ବିପ୍ରମାନେ ଭୋଜନ ସମାପ୍ତ କରି ଏବଂ ପିଣ୍ଡପ୍ରଦାନ କର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ବସିଥିଲେ ସେଠାକୁ ଜାନକୀ ସୀତା ଆସିଲେ।

Verse 29

तां दृष्ट्वा परुषैर्वाक्यैर्भर्त्सयामास राघवः । धिग्धिक्पापे द्विजांस्त्यक्त्वा पितृकृत्यमहोदयम् । क्व गताऽसि च मां हित्वा श्राद्धकाले ह्युपस्थिते

ତାକୁ ଦେଖି ରାଘବ କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ତିରସ୍କାର କଲେ— “ଧିକ୍ ଧିକ୍, ପାପିନୀ! ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ଏହି ମହାଶୁଭ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ତୁ କେଉଁଠି ଗଲୁ?”

Verse 30

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भयभीता च जानकी

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ତାଙ୍କର ସେହି କଥା ଶୁଣି ଜାନକୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।

Verse 31

कृताञ्जलिपुटा भूत्वा वेपमाना ह्यभाषत । मा कोपं कुरु कल्याण मा मां निर्भर्त्सय प्रभो

ସେ କରଯୋଡ଼ି, କମ୍ପିତ ହୋଇ କହିଲେ— “ହେ କଲ୍ୟାଣମୟ! କ୍ରୋଧ କରନି; ହେ ପ୍ରଭୋ! ମୋତେ ତିରସ୍କାର କରନି।”

Verse 32

शृणु यस्माद्विभोऽन्यत्र गता त्यक्त्वा तवान्तिकम् । दृष्टस्तत्र पिता मेऽद्य तथा चैव पितामहः

ଶୁଣ, ହେ ବିଭୋ! ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ମୁଁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଗଲି; ସେଠାରେ ଆଜି ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ପିତାମହଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 33

तस्य पूर्वतरश्चापि तथा मातामहादयः । अंगेषु ब्राह्मणेन्द्राणामाक्रान्तास्ते पृथक्पृथक्

ତାହାର ପୂର୍ବତର ପୂର୍ବଜମାନେ—ମାତାମହ ଆଦି—ବ୍ରାହ୍ମଣେନ୍ଦ୍ର ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 34

ततो लज्जा समभवत्तत्र मे रघुनन्दन । पित्रा तत्र महाबाहो मनोज्ञानि शुभानि च

ତାପରେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସେଠାରେ ମୋତେ ଲଜ୍ଜା ହେଲା। ଏବଂ ସେଠାରେଇ, ହେ ମହାବାହୋ, ମୋ ପିତା ମନୋହର ଓ ଶୁଭ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 35

तत्र पुष्करसान्निध्ये दक्षिणे धनुषां त्रये । लिंगं प्रतिष्ठयामास रामेश्वरमिति श्रुतम्

ସେଠାରେ ପୁଷ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ଦକ୍ଷିଣକୁ ତିନି ଧନୁଷ ପରିମାଣ ଦୂରେ, ସେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ—ଯାହା ‘ରାମେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 36

भक्ष्याणि भक्षितान्येव यानि वै गुणवन्ति च । स कथं सुकषायाणि क्षाराणि कटुकानि च । भक्षयिष्यति राजेन्द्र ततो मे दुःखमाविशत्

ସେ ତ ଗୁଣବତ୍ତାଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତମ ଭକ୍ଷ୍ୟମାନେ ହିଁ ଭୋଜନ କରିଛି; ତେବେ ସେ କଷାୟ, କ୍ଷାର ଓ କଟୁ ଆହାର କିପରି ଭକ୍ଷଣ କରିବ? ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତେଣୁ ଦୁଃଖ ମୋତେ ଆବିଷ୍ଟ କଲା।

Verse 37

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विस्मितो राघवोऽभवत् । विशेषेण ददौ तस्मिञ्छ्राद्धं तीर्थे तु पुष्करे

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ରାଘବ ଆଶ୍ଚର୍ୟ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ ସେ ବିଶେଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 39

यस्तं पूजयते भक्त्या गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । स प्राप्नोति परं स्थानं य्रत्र देवो जनार्दनः

ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ଅର୍ପଣ କରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ଯେଉଁ ପରମ ଧାମରେ ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବିରାଜନ୍ତି, ସେହି ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 40

किमत्र बहुनोक्तेन द्वादश्यां यत्प्रदापयेत् । न तत्र परिसंख्यानं त्रिषु लोकेषु विद्यते

ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଯାହା କିଛି ଦାନ କରାଯାଏ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ପରିମାଣ ତିନି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଗଣନା ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 41

शुक्रांगारकसंयुक्ता चतुर्थी या भवेत्क्वचित् । षष्ठी वात्र वरारोहे तत्र श्राद्धे महत्फलम्

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଯଦି କେବେ ଚତୁର୍ଥୀ ଶୁକ୍ରବାର ଓ ମଙ୍ଗଳବାର ସଂଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଏଠାରେ ଷଷ୍ଠୀ ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ସମୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମହାଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 42

यावद्द्वादशवर्षाणि पितरश्च पितामहाः । तर्पिता नान्यमिच्छन्ति पुष्करे स्वकुलोद्भवे

ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ଓ ପିତାମହମାନେ ତର୍ପଣରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଆଉ କିଛି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ପୁଷ୍କରରେ ନିଜ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି ତର୍ପଣ କରେ।

Verse 43

तत्र यो वाजिनं दद्यात्सम्यग्भक्तिसमन्वितः । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ଯଥାବିଧି ଭକ୍ତିସହ ଅଶ୍ୱଦାନ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 44

इति ते कथितं सम्यङ्माहात्म्यं पापनाशनम् । रामेश्वरस्य देवस्य पुष्करस्य च भामिनि

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହିପରି ମୁଁ ଦେବ ରାମେଶ୍ୱର ଓ ପୁଷ୍କରଙ୍କ ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଯଥାର୍ଥରେ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 111

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करमाहात्म्ये रामेश्वरक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ପୁଷ୍କରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ରାମେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଏଗାରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।