Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 93

Devanagari script

छायोवाच । आ केशग्रहणाद्देवि आ शापान्नैव कर्हिचित् । आख्यास्यामि मतं तुभ्यं गम्यतां यत्र वांछितम्

Transliteration

chāyovāca | ā keśagrahaṇāddevi ā śāpānnaiva karhicit | ākhyāsyāmi mataṃ tubhyaṃ gamyatāṃ yatra vāṃchitam

Translation

ଛାୟା କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, କେଶଗ୍ରହଣରୁ ଶାପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରକାଶ କରିବି ନାହିଁ। ତୁମ ମତକୁ ଅନୁସରିବି; ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା, ସେଠି ଯାଅ।

Word by Word

• छाया: Chāyā (name)
• छाया: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया/Verbal action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• आ: up to
• आ: Avyaya (अव्यय/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय; ‘पर्यन्तम्’ अर्थे (up to)

• केशग्रहणात्: from the seizing of the hair
• केशग्रहणात्: Apadana (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: केश (प्रातिपदिक) + ग्रहण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (केशानां ग्रहणम्)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• आ: up to
• आ: Avyaya (अव्यय/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय; ‘पर्यन्तम्’ अर्थे (up to)

• शापात्: from the curse
• शापात्: Apadana (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• न: not
• न: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negative particle)

• एव: indeed/at all
• एव: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• कर्हिचित्: ever/at any time
• कर्हिचित्: Avyaya (अव्यय/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: कर्हिचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• आख्यास्यामि: I will tell
• आख्यास्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• मतम्: opinion/decision
• मतम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• गम्यताम्: let (it/one) go
• गम्यताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘let it be gone/let one go’

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• वाञ्छितम्: desired
• वाञ्छितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वाञ्छ् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; ‘यत्र’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Chāyā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Saṃjñā

Visual Art Cues

Scene: Chāyā vows unwavering secrecy, referencing coercion and the threat of curse, and affirms she will act according to Saṃjñā’s intention.

Characters & Entities

• Chāyā
• Saṃjñā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vow once accepted should be upheld firmly; trust (viśvāsa) is safeguarded through restraint in speech.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader narrative belongs to Prabhāsakṣetra Māhātmya (Prabhāsa), though the verse itself is dialogic.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse expresses a pledge of conduct.