Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 116

Devanagari script

ईश्वर उवाच । इत्येवं कथितं स्तोत्रं ब्रह्मणा हरये पुनः । मया तव समाख्यातं माहात्म्यं ब्रह्मदैवतम्

Transliteration

īśvara uvāca | ityevaṃ kathitaṃ stotraṃ brahmaṇā haraye punaḥ | mayā tava samākhyātaṃ māhātmyaṃ brahmadaivatam

Translation

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମା ପୁନର୍ବାର ହରିଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର କହିଥିଲେ; ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ମତ ଦିବ୍ୟ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଦେଲି।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: कर्ता (Speaker/Subject)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• एवम्: in this way
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in this manner)

• कथितम्: told; narrated
• कथितम्: विशेषण (to ‘स्तोत्रम्’)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• स्तोत्रम्: hymn
• स्तोत्रम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: करण/कर्ता (Agent-instrumental)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• हरये: to Hari
• हरये: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्ति/पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: again)

• मया: by me
• मया: करण/कर्ता (Agent-instrumental)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन

• तव: for you/your
• तव: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• समाख्यातम्: fully explained; narrated
• समाख्यातम्: क्रियाविशेषण/विशेषण (to ‘माहात्म्यम्’)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness; sacred glory
• माहात्म्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• ब्रह्मदैवतम्: having Brahmā as the deity (Brahma-deity)
• ब्रह्मदैवतम्: विशेषण (Adjectival to ‘माहात्म्यम्’)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्म + दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘ब्रह्मदैवतं’ = Brahmā as the presiding deity / having Brahmā as deity

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (māhātmya authentication)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Umā/Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A calm discourse scene: Īśvara formally concludes, referencing Brahmā’s hymn to Hari and affirming the divine, Brahmā-sanctioned greatness of the Prabhāsa narrative.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Brahmā
• Hari
• Stotra
• Māhātmya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic teaching is presented as an authoritative transmission of sacred praise and place-glory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage continues the Prabhāsa-kṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is prescribed here; it closes the narration of the stotra and its māhātmya.