
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ କଣ୍ଟକଶୋଧିନୀ ଦେବୀଙ୍କ ତୀର୍ଥସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଭାଗରେ “ଦୁଇ ଧନୁ” ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବୀସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଦେବୀଙ୍କୁ ମହୀଷଘ୍ନୀ, ମହାକାୟା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ରକ୍ଷକ-ଯୋଦ୍ଧା ସ୍ୱରୂପିଣୀ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। କାରଣକଥାରେ କୁହାଯାଏ ଯେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିବା ‘ଦେବକଣ୍ଟକ’ ଦାନବଶକ୍ତିକୁ ‘କାଁଟା’ ଭାବେ ହଟାଇ ଦେବୀ ଶୁଦ୍ଧି କରନ୍ତି। ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀ ଦିନ ପଶୁ-ନୈବେଦ୍ୟ, ପୁଷ୍ପାର୍ପଣ, ଉତ୍ତମ ଦୀପ ଓ ଧୂପ ସହିତ ବିଶେଷ ପୂଜାର ବିଧି ଅଛି। ଫଳଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଉପାସକଙ୍କୁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁହୀନତା ମିଳେ; ଏବଂ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଦର୍ଶନ କଲେ ଦେବୀ ପୁତ୍ରବତ୍ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ବିଶେଷ ଯାତ୍ରାରେ କିମ୍ବା ନିୟମିତ ଦର୍ଶନରେ। ଶେଷରେ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏହାର ଶ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ପରମ ରକ୍ଷାକାରୀ।
Verse 1
ततो गच्छेन्महादेवि देवीं कंटकशोधिनीम् । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धनुर्द्वितयसंस्थिताम्
ତତ୍ପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, କଣ୍ଟକଶୋଧିନୀ ନାମକ ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ, ଦୁଇ ଧନୁ ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
महिषघ्नीं महाकायां ब्रह्मदेवर्षिपूजिताम् । पुरा ये कल्मषोपेता दानवा देवकंटकाः
ସେ ମହିଷଘ୍ନୀ, ମହାକାୟା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବଗଣ ଓ ଋଷିମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତା। ପୁରାତନ କାଳରେ ପାପକଲ୍ମଷଯୁକ୍ତ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ସମ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ସେ ଦମନ କରିଥିଲେ।
Verse 3
युगेयुगे शोधयेत्तांस्तेन कंटकशोधिनी । आश्वयुक्छुक्लपक्षे तु नवम्यां तामथार्चयेत्
ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସେ ସେହି ‘କଣ୍ଟକ’ ସଦୃଶ ଉପଦ୍ରବମାନଙ୍କୁ ଶୋଧନ କରି ଦୂର କରନ୍ତି; ତେଣୁ ସେ ‘କଣ୍ଟକଶୋଧିନୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀ ତିଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 4
पशुपुष्पोपहारैश्च दीपधूपैस्तथोत्तमैः । तस्याऽरयो न जायंते यावद्वर्षं वरानने
ପଶୁବଳି, ପୁଷ୍ପୋପହାର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଦୀପ-ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଵରାନନେ, ସେହି ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମଗ୍ର ବର୍ଷ ଶତ୍ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 5
यस्तां पश्यति सद्भक्त्या भूताया नित्यमेव वा तं पुत्रमिव कल्याणी संरक्षति न संशयः
ଯେ କେହି ସତ୍ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ—ସେ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନରେ ହେଉ କି ନିତ୍ୟ—କଲ୍ୟାଣୀ ଦେବୀ ତାକୁ ନିଜ ପୁତ୍ର ପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 6
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं पापनाशनम् । देवि कंटकशोधिन्याः श्रुतं रक्षाकरं परम्
ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା। ହେ ଦେବୀ, କଣ୍ଟକଶୋଧିନୀଙ୍କ ପରମ ମହିମା ଶ୍ରବଣ କରିବା ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରକ୍ଷାକାରଣ।