Adhyaya 100

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तयोरुत्तरसंस्थितम् । तथा वायव्यदिग्भागे ब्रह्मणो बालरूपिणः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ସେ ଦୁଇ (ସ୍ଥାନ)ର ଉତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗଭାଗରେ ଶିଶୁରୂପୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ପ୍ରକାଶ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 2

सांबादित्यं सुरश्रेष्ठे यः सांबेन प्रतिष्ठितः । स्थानानि त्रीणि देवस्य द्वीपेऽस्मिन्भास्करस्य तु

ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏଠାରେ ସାମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସାମ୍ବାଦିତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ଭାସ୍କର ଦେବଙ୍କର ତିନିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି।

Verse 3

पूर्वं मित्रवनं नाम तथा मुण्डीरमुच्यते । प्रभासक्षेत्रमास्थाय सांबादित्यस्तृतीयकः

ପ୍ରଥମେ ‘ମିତ୍ରବନ’ ନାମକ ସ୍ଥାନ, ତଥା ‘ମୁଣ୍ଡୀର’ ବୋଲି ଆଉ ଗୋଟିଏ ପରିଚିତ; ଏବଂ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ସାମ୍ବାଦିତ୍ୟ ତୃତୀୟ।

Verse 4

तस्मिन्क्षेत्रे महादेवि पुरं यत्सांबसंज्ञकम् । द्वितीयं शाश्वतं स्थानं तत्र सूर्यस्य नित्यशः

ହେ ମହାଦେବୀ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ସାମ୍ବ’ ନାମକ ପୁର ଅଛି; ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଥାନ ନିତ୍ୟ ବିରାଜମାନ।

Verse 5

प्रीत्या सांब स्य तत्रार्को जनस्यानुग्रहाय च । तत्र द्वादशभागेन मित्रो मैत्रेण चक्षुषा

ସାମ୍ବ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତିରୁ ଏବଂ ଜନାନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ସେଠାରେ ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ବସନ୍ତି; ସେଠାରେ ସେ ଦ୍ୱାଦଶାଂଶ ‘ମିତ୍ର’ ରୂପେ, ମୈତ୍ରୀମୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଜଗତକୁ ଅବଲୋକନ କରନ୍ତି।

Verse 6

अवलोकयञ्जगत्सर्वं श्रेयोर्थं तिष्ठते सदा । प्रयुक्तां विधिवत्पूजां गृह्णाति भगवान्स्वयम्

ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଅବଲୋକନ କରି ପରମ ଶ୍ରେୟ ପାଇଁ ସେ ସଦା ସେଠାରେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି; ଏବଂ ବିଧିବତ୍ ଅର୍ପିତ ପୂଜାକୁ ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 7

देव्युवाच । कोऽयं सांबः सुतः कस्य यस्य नाम्ना रवेः पुरम् । यस्य वाऽयं सहस्रांशुर्वरदः पुण्यकर्मणः

ଦେବୀ କହିଲେ—ଏହି ସାମ୍ବ କିଏ? କାହାର ପୁତ୍ର, ଯାହାର ନାମରେ ରବିଙ୍କ ପୁର ପ୍ରସିଦ୍ଧ? ଏବଂ କାହାର ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ଏହି ସହସ୍ରାଂଶୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବରଦାତା ହୁଅନ୍ତି?

Verse 8

ईश्वर उवाच । य एते द्वादशादित्या विराजन्ते महाबलाः । तेषां यो विष्णुसंज्ञस्तु सर्वलोकेषु विश्रुतः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ମହାବଳୀ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଯେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ‘ବିଷ୍ଣୁ’ ନାମରେ ସର୍ବଲୋକରେ ବିଶ୍ରୁତ, ସେଇ ବିଶେଷତଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 9

इहासौ वासुदेवत्वमवाप भगवान्विभुः

ଏଠାରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବତ୍ୱର ପଦ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କଲେ।

Verse 10

तस्य सांबः सुतो जज्ञे जांबवत्यां महाबलः । स तु पित्रा भृशं शप्तः कुष्ठरोगमवाप्तवान् । तेन संस्थापितः सूर्यो निजनाम्ना पुरं कृतम्

ତାଙ୍କର ଜାମ୍ବବତୀଠାରୁ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ସାମ୍ବ ଜନ୍ମିଲା। କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶାପରେ ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା। ପରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ନିଜ ନାମରେ ଏକ ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 11

देव्युवाच । शप्तः कस्मिन्निमित्तेऽसौ पित्रा पुत्रः स्वयं पुनः । नाल्पं स्यात्कारणं देव येनासौ शप्तवान्सुतम्

ଦେବୀ କହିଲେ— ହେ ଦେବ! ସେ ପୁତ୍ରକୁ ପିତା କେଉଁ କାରଣରେ ଶାପ ଦେଲେ? ନିଶ୍ଚୟ କାରଣ ଅଳ୍ପ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଶାପିଛନ୍ତି।

Verse 12

ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भूत्वा तस्य यच्छापकारणम् । दुर्वासानाम भगवान्ममैवांशसमुद्भवः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ; ସେଇ ଶାପର କାରଣ ମୁଁ କହୁଛି। ଦୁର୍ବାସା ନାମକ ଭଗବାନ ଋଷି ମୋର ଅଂଶରୁ ଉଦ୍ଭବ।

Verse 13

अटमानः स भगवांस्त्रींल्लोकान्प्रचचार ह । अथ प्राप्तो द्वारवतीं लोकाः संजज्ञिरे पुरः

ସେ ଭଗବାନ ଋଷି ଭ୍ରମଣ କରି ତ୍ରିଲୋକରେ ସଞ୍ଚାର କଲେ। ପରେ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଶକୁନ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 14

तमागतमृषिं दृष्ट्वा सांबो रूपेण गर्वितः । पिंगाक्षं जटिलं रूक्षं विस्वरूपं कृशं तथा

ଆସିଥିବା ସେଇ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ରୂପରେ ଗର୍ବିତ ସାମ୍ବ ତାଙ୍କୁ ପିଙ୍ଗଳନେତ୍ର, ଜଟିଳ, ରୂକ୍ଷ, ବିକୃତରୂପ ଓ କୃଶଦେହ ବୋଲି ନିହାରିଲା।

Verse 15

अवमानं चकारासौ दर्शनात्स्पर्शनात्तथा । दृष्ट्वा तस्य मुखं मंदो वक्त्रं चक्रे तथात्मनः । चक्रे यदुकुलश्रेष्ठो गर्वितो यौवनेन तु

ସେ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ନିକଟଗମନର ଭଙ୍ଗୀରେ ଓ ସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କଲା। ଋଷିଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ସେଇ ମୂଢ ନିଜ ମୁହଁକୁ ମଧ୍ୟ ସେପରି କରି ନକଲ କଲା। ଯୌବନଗର୍ବରେ ମଦାନ୍ଧ ଯଦୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏଭଳି ଅହଂକାର କଲା।

Verse 16

अथ क्रुद्धो महातेजा दुर्वासा ऋषिसत्तमः । सांबं प्रोवाच भगवान्विधुन्वन्मुखमात्म नः

ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଋଷିସତ୍ତମ ଦୁର୍ବାସା କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେଇ ଭଗବାନ୍ ରୋଷରେ ନିଜ ମୁହଁ କମ୍ପାଇ ସାମ୍ବକୁ କହିଲେ।

Verse 17

यस्माद्विरूपं मां दृष्ट्वा आत्मरूपेण गर्वितः । गमने दर्शने मह्यमहंकारः कृतो यतः । तस्मात्त्वं कुष्ठरोगेण न चिरेण ग्रसिष्यसे

‘ମୋତେ ବିରୂପ ଦେଖି ତୁମେ ନିଜ ରୂପରେ ଗର୍ବ କଲ; ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବାରେ ଓ ମୋତେ ଦେଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଦେଖାଇଲ। ତେଣୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ରେ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ଗ୍ରସିତ ହେବ।’

Verse 100

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां सांबादित्यमाहात्म्योपक्रमे सांबाय दुर्वाससा शापप्रदानवर्णनंनाम शततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ମଧ୍ୟଯାତ୍ରା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ, ସାମ୍ବାଦିତ୍ୟମାହାତ୍ମ୍ୟର ଉପକ୍ରମରୂପେ ‘ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପପ୍ରଦାନ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।